Chia sẻ với báo chí, nghệ nhân Thào Thị Sung (SN 1982) cho biết, trang phục của người Mông đen ở Sa Pa được làm từ vải lanh tự trồng, tự nhuộm chàm theo lối truyền thống và được mài với sáp ong cho mềm và bóng.
Trang phục của phụ nữ Mông đen không rực rỡ như trang phục của nhiều nhóm Mông khác ở vùng Tây Bắc, tuy nhiên lại không kém phần nổi bật, nhờ điểm nhấn là phần cổ áo được thêu bằng nhiều kỹ thuật kết hợp. Đây được cho là bộ phận rất quan trọng trong trang phục, khi mặc cổ áo được dựng thẳng đứng để khoe phần thêu đáp vải trang trí cầu kỳ ở mặt sau.
Nghệ nhân Thào Thị Sung (SN1982) trực tiếp hướng dẫn du khách cách Thêu truyền thống của người Mông đen ở Lào Cai.
Theo nghệ nhân Thào Thị Sung, để tạo ra một miếng hoa văn làm cổ áo thì phải trải qua nhiều quy trình thêu khác nhau. Trước tiên là việc lựa chọn miếng vải lanh đẹp đã nhuộm chàm đủ độ đậm cần thiết, chuẩn bị các miếng vải bông dùng khâu ghép, khâu viền (thường là vải đỏ, trắng, đen), sau đó chọn chỉ tơ tằm các màu (chủ yếu là các tông màu xanh lá cây) và chỉ cotton màu đen, trắng.
Trên nền vải chàm, người phụ nữ Mông sẽ dùng chỉ tơ tằm màu xanh lá cây hoặc vàng thêu các đường thẳng để chia các ô to, nhỏ trên mặt vải.
Bước tiếp theo họ sẽ dùng vải bông mỏng khâu ghép vào các ô trống đã được phân chia. Họ có thể ghép 1 đến 2 lớp vải chồng lên nhau, phổ biến nhất là lớp vải màu trắng rồi đến lớp vải đỏ, nhỏ hơn môt chút để lé ra cái viền trắng.
Trên nền vải bông đã khâu ghép ở các ô lớn là phần hoa văn chính (thường nằm ở giữa có diện tích to hơn) các đường lõi của hoa văn sẽ được thêu các mũi móc xích bằng chỉ cotton màu đen cỡ to. Các hoa văn này chủ yếu có dạng xoắn ốc rất đa dạng và được uốn vào các khuôn có dạng góc vuông.
Sau đó, họ dùng chỉ cotton màu trắng sợi nhỏ thêu các mũi móc xích chạy viền xung quanh đường lõi màu đen đã thêu xong, các mũi chỉ rất đều đặn và phải đảm bảo phủ kín được nền vải ghép bên dưới.
Khi đã hoàn thành phần hoa văn chính họ sẽ phủ kín nốt các mảnh ghép vải nhỏ ở các đường khung viền, các góc nhỏ bằng nhiều dạng mũi thêu kết hợp. Đồng thời làm thêm lớp lót bằng vải bông nhuộm chàm và may các đường nẹp viền màu trắng, đỏ, đen và một viền lớn màu đỏ trên ba cạnh của cổ áo. Chiếc cổ áo hoàn thiện sẽ được khâu ghép vào chiếc áo dài tay hay áo khoác ngoài.
Một số thành phẩm Thêu thủ công của người Mông đen.
Do vậy, cách thêu thủ công đặc biệt của người Mông đen ở Sa Pa đã tạo nên một tổng thể rất hài hòa, có nền, có điểm nhấn trong bố cục, có sự đối lập về màu sắc, có sự thay đổi nhịp điệu trên bề mặt tạo sự thú vị khi nhìn vào cũng như chạm vào.
Đồng thời cách thêu này cũng tạo ra độ bền đáng kể, nên đôi khi dù chiếc áo đã sờn rách mà chiếc cổ áo vẫn rất đẹp, và vẫn có thể được tận dụng để ghép vào một chiếc áo mới.
Tham gia sự kiện, du khách không chỉ được nghệ nhân Sung trực tiếp hướng dẫn cách Thêu thủ công của người Mông đen và được xem trình diễn miễn phí; Đồng thời được nghe những chia sẻ cùng nhiều câu chuyện thú vị ẩn sau những họa tiết hoa văn, hay những bộ trang phục truyền thống của người Mông đen từ bao đời nay.
