Ngày 4/12, cho ý kiến về dự thảo Báo cáo công tác nhiệm kỳ khóa XV của Quốc hội, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) đã phân tích 4 thành tựu nổi bật trong đổi mới tư duy xây dựng pháp luật của nhiệm kỳ khóa XV: Đổi mới trong cách tiếp cận xây dựng luật; Giảm thời gian và giảm thủ tục trong xây dựng luật; Đổi vai trong soạn thảo luật; Đổi mới tư duy trong tháo gỡ điểm nghẽn của pháp luật.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Thủy, việc đổi mới trong cách tiếp cận xây dựng luật là vấn đề rất quan trọng. Ngay sau phát biểu chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên Khai mạc Kỳ họp thứ 8 của Quốc hội yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ tư duy trong xây dựng pháp luật, đưa pháp luật từ chỗ là điểm nghẽn của điểm nghẽn phải trở thành lợi thế cạnh tranh.
Chủ tịch Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo hằng ngày, hàng giờ để triển khai hiệu quả yêu cầu của Tổng Bí thư và Bộ Chính trị. Từ Kỳ họp thứ 8 đến nay, đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật đã nhanh chóng thấm nhuần vào tất cả các khâu, các bước của quá trình soạn thảo luật. Thay vì yêu cầu trước đây là phải ban hành các đạo luật có tính cụ thể để có hiệu lực trực tiếp, thì các luật ban hành vừa qua chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc và thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Những vấn đề cụ thể, thực tiễn thường xuyên biến động giao cho Chính phủ quy định, nhằm phản ứng linh hoạt về chính sách. Thay vì tư duy trước đây là yêu cầu nặng về quản lý, thì các luật ban hành vừa qua đứng trước yêu cầu là luật không chỉ là công cụ để quản lý, mà còn phải là động lực để thực hiện sự tăng trưởng.
Đại biểu Nguyễn Thị Thủy cũng cho biết, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV đã giảm thời gian và giảm thủ tục trong xây dựng luật. Thay vì trước đây hầu hết các đạo luật được ban hành trong hai kỳ họp, thì nay Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định rõ: về nguyên tắc thì luật chỉ được thông qua tại một kỳ họp. Thay vì trước đây để đưa vào Chương trình xây dựng luật, Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã chuẩn bị một bộ hồ sơ bao gồm 5 tài liệu và phải bảo vệ trước các Cơ quan thẩm tra của Quốc hội, thì nay chỉ cần một tài liệu duy nhất là Tờ trình và bỏ thủ tục thẩm tra. Theo tính toán của Bộ Tư pháp, với những cải cách này đã kéo giảm khoảng 10 đến 12 tháng cho mỗi đạo luật.
Điểm nhấn nổi bật thứ ba được đại biểu phân tích, đó là đã đổi vai trong soạn thảo luật. Từ đầu năm 2025 đến nay, quy trình soạn thảo luật đã được thực hiện đổi mới và cải cách một cách căn bản để: Chính phủ thực hiện đúng vai là cơ quan trình dự án luật và chịu trách nhiệm đến cùng đối với dự án luật. Quốc hội thực hiện đúng vai là cơ quan lập pháp, có quyền quyết định thông qua hoặc không thông qua đối với những dự án luật do Chính phủ trình nếu không bảo đảm chất lượng. Những đổi mới, cải cách này đã giúp phân định rành mạch vị trí, trách nhiệm của từng cơ quan và bảo đảm tính liên tục của quá trình xây dựng luật. Đồng thời, đã đề cao tính phản biện của các cơ quan của Quốc hội, có quyền thẩm tra đến cùng và cho ý kiến đến cùng, chỉ với một mục tiêu cao nhất là bảo đảm chất lượng của dự án luật.
Điểm nổi bật thứ tư là đổi mới tư duy trong tháo gỡ điểm nghẽn của pháp luật. Thay vì tư duy thông thường là văn bản của cơ quan nào ban hành thì chỉ cơ quan đó mới có quyền sửa đổi, ngày 24/6 vừa qua, thể chế hóa yêu cầu của Đảng, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 106 cho phép áp dụng cơ chế đặc biệt để tháo gỡ những điểm nghẽn của pháp luật. Trên cơ sở đó, Quốc hội đã ủy quyền cho Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội được phép ban hành Nghị quyết để sửa các luật của Quốc hội.
“Tôi cho rằng tình hình đặc biệt thì phải có cách làm đặc biệt để nhanh chóng đưa những nguồn lực đang bị đình trệ phục hồi trở lại. Điều này còn phúc đáp với tâm nguyện của nhiều doanh nghiệp đã phát biểu tại nhiều diễn đàn rằng, doanh nghiệp không có ước vọng gì cao sang, chỉ mong có một hành lang pháp lý thông suốt, đồng bộ, ổn định để doanh nghiệp đầu tư, yên tâm đầu tư phát triển lâu dài”, đại biểu Nguyễn Thị Thủy nêu quan điểm.
