Dân tộc Cống là 1 trong 5 cộng đồng dân tộc thiểu số rất ít người, tập trung sinh sống ở xã Nậm Kè, tỉnh Điện Biên. Hằng năm, cứ vào dịp cuối tháng 11, đầu tháng 12 dương lịch, bà con dân tộc Cống lại háo hức tổ chức Tết Hoa mào gà.
Năm nay, Tết Hoa mào gà được cộng đồng dân tộc Cống chọn tổ chức trong hai ngày 5 và 6/11, tại bản Nậm Kè, xã Nậm Kè, tỉnh Điện Biên.
Theo phong tục của đồng bào Cống, Tết hoa mào gà là tết lớn trong năm. Đây là sự kiện đánh dấu một năm cũ qua đi và trong thời khắc thiêng liêng của năm mới, người Cống hướng về dòng dõi, tổ tiên, ông cha đã luôn dõi theo, độ trì cho con cháu.
Người Cống ở Nậm Kè tin rằng, trong cuộc sống luôn có các thần linh, tổ tiên độ trì tiếp thêm sức mạnh cho mỗi người và đem đến may mắn cho con cháu, bản làng.
Với đồng bào Cống, hoa mào gà là loài hoa linh thiêng, biểu trưng cho sức mạnh, sự kiên cường và niềm tin hướng thiện. Loài hoa này còn được xem là cầu nối tâm linh giữa con người với tổ tiên, giữa người sống với những người đã khuất.
Tết Hoa mào gà thường kéo dài từ hai đến ba ngày. Khi công việc thu hoạch mùa màng đã xong, bà con sẽ chuẩn bị lễ vật cần thiết cho Tết Hoa mào gà. Người Cống quan niệm, nếu chưa tổ chức Tết Hoa mào gà, thì chưa ai được phép đi phát nương, rẫy, đào củ mài và vui chơi ca hát.
Trong ngày Tết Hoa mào gà, bà con tạm gác công việc nương rẫy để cùng nhau thực hiện các nghi lễ cúng tế, cầu cho bản làng bình yên, mùa màng tươi tốt, cuộc sống no đủ.
Già làng thường kiêm luôn thầy cúng, nhà già làng cũng là nơi diễn ra lễ cúng. Sáng sớm ngày diễn ra lễ, chủ mỗi gia đình lên nương hái hoa mào gà, mang đến nhà thầy cúng và cùng nhau trang trí hoa từ gốc tới ngọn trên một cây tre dựng giữa nhà.
Chủ trì phần lễ năm nay là nghệ nhân Hù Văn Thịt, người được bà con dân bản tin tưởng trao trọng trách dâng lễ gửi lời cảm ơn trời đất, ông bà tổ tiên, thần linh.
Các nghi lễ diễn ra trong Tết Hoa mào gà thu hút cộng đồng cùng hướng về cội nguồn tổ tiên và bày tỏ lòng biết ơn với các thần linh, các quan thổ thần thổ địa nơi đồng bào sinh sống, đồng thời cầu xin những điều tốt đẹp nhất cho làng bản.
Sau phần lễ, người Cống trong bản Nậm Kè chung vui trong lời hát, điệu múa tra hạt truyền thống, gửi theo ước vọng ấm no, hạnh phúc, sum vầy.
Năm 2019, Tết Hoa mào gà của dân tộc Cống đã được đưa vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia. Đặc biệt, từ nguồn lực của Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hàng năm, tỉnh Điện Biên đã duy trì, tổ chức lễ hội nhằm bảo tồn, tôn vinh di sản văn hóa quý báu của dân tộc Cống.
