Trong khuôn khổ các sưu kiện tháng 10 "Em là hoa của núi", ngày 19/10, tại Không gian làng dân tộc Giẻ Triêng, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ diễn ra hoạt động tái hiện lễ cúng giọt nước của đồng bào Ba Na, tỉnh Gia Lai.
Với người Ba Na thì nước được xem là mạch nguồn sự sống, sự sinh trưởng và phát triển của vạn vật, chính vì thế lễ cúng giọt nước trở thành một nghi lễ quan trọng trong đời sống tinh thần của đồng bào Ba Na.
Nghi lễ cúng giọt nước được tổ chức nhằm mục đích cầu thần nước Yang Ia ban cho nguồn nước dồi dào để phục vụ sinh hoạt, sản xuất, dân làng ấm no, khỏe mạnh.
Theo truyền thống, đồng bào Ba Na không đào giếng lấy nước, cũng không tùy tiện lấy nước ở sông suối để sinh hoạt. Nước thường được tìm ở những mạch ngầm từ trong núi chảy ra để bảo đảm độ tinh khiết.
Để lấy nước, người Ba Na thường đục thông các mắt ở thân cây lồ ô lớn dẫn mạch nước từ núi về. Những điểm lấy nước dân làng gọi là “giọt nước”. Vào buổi chiều, người dân buôn làng mang gùi ra hứng nước vào vỏ quả bầu khô hoặc ống lồ ô gùi mang về.
Từ xa xưa, mỗi buôn làng Ba Na đều tổ chức lễ hội để dọn dẹp, sửa sang lại “giọt nước”, tạ ơn những điều tốt đẹp mà thần nước Yang Ia đã mang đến cho dân làng và cầu mong mùa màng tốt tươi sẽ đến trong năm mới.
Lễ cúng giọt nước là một biểu tượng văn hóa độc đáo, thể hiện tính cố kết cộng đồng của đồng bào Ba Na cùng với ước vọng đón chờ một mùa vụ mới thuận lợi, bội thu.
Trong nghi lễ cúng giọt nước, đồng bào Ba Na quan niệm máu là phương tiện truyền dẫn sự sống, nên già làng lấy máu và gan của con vật hiến tế đặt quanh tai ghè rượu. Sau khi nước được rót vào ghè rượu, già làng đọc lời khấn cầu mong các vị thần suối phù hộ cho dân làng khỏe mạnh, có cuộc sống ấm no, mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu; mong Thần nước ban cho dân làng nguồn nước tươi mát, tràn trề quanh năm.
Khi nghi thức mời Yàng Ia về dự lễ đã xong, già làng dùng gùi để hứng nước. Sau khi chiếc gùi đã đầy nước, người dân sẽ dùng số nước đó châm vào ghè rượu và già làng là người đầu tiên được thưởng thức rượu ghè từ những giọt nước tinh khiết, rồi mọi người chuyền tay nhau cùng uống.
Tiếp đó, các cô gái sẽ hứng nước ở giọt mang về làng; già làng và dân làng lần lượt xuống giọt nước để rửa mặt, rửa chân, té nước vào nhau nhằm cầu mong những điều tốt lành. Mọi người cùng hòa vào nhịp chiêng, điệu xoang, thưởng thức rượu cần và vui chơi tại giọt nước, tạo nên bầu không khí lễ hội tưng bừng, mang đậm bản sắc của người Ba Na.
