Hiệu quả từ cách tiếp cận giảm nghèo đa chiều
Trong những năm gần đây, Đồng Nai được đánh giá là một trong những “điểm sáng” của cả nước về giảm nghèo đa chiều. Từ một tỉnh có nhiều xã còn hạn chế về hạ tầng và sinh kế, Đồng Nai đã xây dựng thành công các mô hình giảm nghèo gắn với trao quyền kinh tế cho phụ nữ, coi bình đẳng giới là trụ cột của phát triển bền vững. Cách làm này không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập, mà còn tạo ra những hạt nhân lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.
Xã Phú Hòa (huyện Định Quán) là minh chứng tiêu biểu cho thành công của Đồng Nai. Chỉ trong vài năm, từ địa bàn còn nhiều khó khăn, Phú Hòa đã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao (2023) và nông thôn mới kiểu mẫu (2024). Địa phương hiện không còn hộ đói, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm xuống mức rất thấp; hộ cận nghèo chỉ còn dưới 1%. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 45 triệu đồng năm 2020 lên 93 triệu đồng năm 2024 – mức tăng gần gấp đôi đầy ấn tượng.
Thành công này đến từ việc triển khai đồng bộ các mô hình sinh kế, trong đó phụ nữ đóng vai trò trung tâm. Thông qua các lớp tập huấn, mô hình tuyên truyền giảm nghèo thông tin và các chương trình hỗ trợ vốn, phụ nữ Phú Hòa từng bước nâng cao kỹ năng sản xuất, tự tin làm chủ mô hình kinh tế của gia đình. Nhiều chị em mạnh dạn đầu tư trồng bưởi da xanh, mít Thái, nuôi dê, sản xuất nông sản sạch…, mang lại thu nhập từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm.
Từ những lao động nông thôn từng gặp khó khăn, họ đã trở thành những người dẫn dắt cộng đồng, chủ động chia sẻ kỹ thuật, hỗ trợ vốn và hướng dẫn phương pháp làm ăn hiệu quả cho các hộ nghèo trong thôn, ấp. Ấp 4 của xã hiện có 100% hộ dân đạt mức sống trung bình trở lên, trong đó hơn 65% là hộ khá và giàu – minh chứng rõ nét cho tầm quan trọng của việc trao quyền kinh tế cho phụ nữ.
Không chỉ Phú Hòa, nhiều xã khác của tỉnh cũng xây dựng các mô hình phù hợp với điều kiện địa phương, đặc biệt nhấn mạnh yếu tố giới. Tại những xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số, chính quyền tập trung thực hiện các giải pháp an sinh theo nhóm, trong đó ưu tiên phụ nữ và trẻ em gái. Nhờ đó, đến năm 2024, số hộ nghèo là đồng bào dân tộc chỉ còn vài trường hợp, chủ yếu là người cao tuổi hoặc phụ nữ neo đơn không còn khả năng lao động.
Điểm đáng chú ý là nhiều chính sách được triển khai ngay tại cơ sở, như miễn giảm học phí cho trẻ em gái, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho phụ nữ nghèo, hỗ trợ điện – nhu yếu phẩm, quà Tết, mở phòng đọc và lớp học tiếng Chăm cho phụ nữ trong khuôn viên Thánh đường. Những giải pháp này giúp phụ nữ trong cộng đồng dân tộc thiểu số vừa tiếp cận giáo dục – y tế, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa.
Huy động đa nguồn lực, giảm nguy cơ tái nghèo
Cùng với sự chủ động của các xã, tỉnh Đồng Nai còn triển khai nhiều chính sách quy mô lớn nhằm bảo đảm giảm nghèo bền vững. Từ năm 2014 đến 2024, tỉnh đã ủy thác hơn 1.362 tỷ đồng qua Ngân hàng Chính sách xã hội để cho vay các hộ khó khăn, trong đó hơn 60% người vay là phụ nữ. Ngoài ra, tỉnh huy động hơn 3.700 tỷ đồng từ doanh nghiệp và cộng đồng để hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề cho lao động nông thôn, đầu tư y tế – giáo dục cơ sở và xây dựng hơn 10.500 mô hình giảm nghèo.
Nhờ sự vào cuộc mạnh mẽ này, toàn tỉnh đã hỗ trợ học phí cho 25.000 học sinh; tạo việc làm ổn định cho 130.000 lao động – trong đó hàng chục nghìn lao động là phụ nữ. Phong trào “Vì người nghèo – Không để ai bị bỏ lại phía sau” tại các địa phương đặc biệt chú trọng hỗ trợ phụ nữ đơn thân, phụ nữ dân tộc thiểu số và phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn.
Y tế – yếu tố dễ dẫn đến tái nghèo – được xem là ưu tiên hàng đầu. Đồng Nai tăng cường đầu tư nâng cấp trạm y tế xã, mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế lên 91% dân số và đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho đội ngũ y tế cơ sở. Nhiều xã đẩy mạnh dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, giúp phụ nữ tiếp cận y tế thuận tiện, giảm chi phí khám chữa bệnh và hạn chế nguy cơ rơi trở lại nghèo đói.
Nhờ các giải pháp quyết liệt, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của tỉnh giảm bình quân hơn 1% mỗi năm. Thu nhập bình quân đầu người cũng tăng mạnh, từ 64 triệu đồng năm 2014 lên gần 140 triệu đồng năm 2025 – mức tăng cho thấy chất lượng sống của người dân được cải thiện toàn diện.
Hướng tới phát triển bao trùm và bền vững
Thời gian tới, Đồng Nai đặt mục tiêu tiếp tục nhân rộng mô hình sinh kế do phụ nữ làm chủ; đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với kinh tế xanh cho lao động nữ; áp dụng chuyển đổi số trong quản lý hộ nghèo; mở rộng cơ hội tiếp cận bình đẳng với giáo dục, y tế và việc làm. Các địa phương tập trung xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, khuyến khích ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất và kết nối tiêu thụ sản phẩm.
Với cách làm sáng tạo, nhất quán và sự tham gia tích cực của phụ nữ, Đồng Nai đang từng bước tạo dựng nền tảng phát triển bền vững, bao trùm và nhân văn – đúng tinh thần Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025. Đây không chỉ là kết quả của nỗ lực giảm nghèo, mà còn là minh chứng cho việc đề cao vai trò của phụ nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ kinh tế, văn hóa đến xây dựng cộng đồng.
