Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành kế hoạch tăng cường phòng ngừa, giám sát, kiểm soát các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường trong giai đoạn 2026-2030, trong đó tiếp tục giám sát 5 cơ sở có công suất lớn, nguy cơ gây ô nhiễm cao.
Theo kế hoạch, 5 cơ sở được tiếp tục giám sát gồm Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh; Công ty TNHH MTV Nhôm Lâm Đồng - TKV; Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV; Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân và Công ty Cổ phần Bột - Giấy VNT19.
Cục Môi trường thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường là đơn vị chủ trì thực hiện, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh Hà Tĩnh, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường và các đơn vị liên quan.
Việc giám sát được thực hiện trong giai đoạn 2026-2030. Hằng năm, căn cứ kết quả giám sát, Cục Môi trường có trách nhiệm rà soát, đánh giá và báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét dừng hoặc tiếp tục giám sát các cơ sở này, đồng thời đề xuất bổ sung đối tượng theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.
Kiểm soát chặt nguồn thải lớn, các điểm nóng ô nhiễm
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu tăng cường kiểm soát các nguồn thải lớn, ô nhiễm môi trường tại những khu vực tập trung nhiều nguồn thải và các điểm nóng có nhiều phản ánh, kiến nghị về ô nhiễm.
Trong đó, cơ quan quản lý sẽ tập trung kiểm soát các cơ sở, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và cụm công nghiệp.
Các nhóm được chú trọng gồm cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có công suất và nguồn thải lớn; cơ sở, khu vực sản xuất có nguy cơ cao gây ô nhiễm hoặc gây ô nhiễm kéo dài tại những nơi tập trung nhiều nguồn thải, có nhiều phản ánh của người dân và cơ quan truyền thông.
Bên cạnh đó là các cơ sở thuộc nhóm ngành nghề sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định tại Phụ lục II Nghị định 08/2022/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP.
Các cơ sở có nguồn thải lớn tại khu vực nhạy cảm về môi trường, vùng có phạm vi tác động lớn, đặc biệt tại những khu vực trọng yếu, tập trung đông dân cư như Hà Nội, TPHCM..., cũng nằm trong diện được tăng cường kiểm soát.
Hoạt động này được Cục Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố, lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường các cấp và các đơn vị liên quan. Thời gian thực hiện từ năm 2026 đến 2030, triển khai hằng năm.
Xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng AI giám sát nguồn thải
Theo kế hoạch, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ thu thập thông tin, thống kê các nguồn thải có lưu lượng xả nước thải từ 200 m³/ngày đêm trở lên và nguồn thải có lưu lượng xả bụi, khí thải từ 50.000 m³/giờ trở lên, cùng các nguồn ô nhiễm, phát sinh chất thải trên phạm vi cả nước.
Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng sẽ lập danh mục các cơ sở cần kiểm soát, kiểm tra hoặc đề xuất kiểm tra liên ngành định kỳ, đột xuất về bảo vệ môi trường. Trọng tâm là các khu công nghiệp, cụm công nghiệp chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung và các cơ sở sản xuất nằm ngoài khu công nghiệp, cụm công nghiệp.
Cơ quan chức năng cũng sẽ tiến hành điều tra, khảo sát tại những khu vực trọng tâm, đánh giá nguy cơ gây ô nhiễm môi trường để đề xuất biện pháp phòng ngừa và ứng phó sự cố.
Một nhiệm vụ đáng chú ý là khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn thải, lấy cơ sở làm chủ thể và các nguồn thải của cơ sở làm trung tâm của cơ sở dữ liệu để phục vụ công tác quản lý, giám sát.
Cùng với đó, duy trì việc cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu nguồn thải của cơ sở; cập nhật toàn bộ thông tin từ quá trình phát sinh đến khi hoàn thành việc xử lý đối với các loại chất thải; cơ sở dữ liệu nguồn thải là một bộ phận của cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia. Thông qua cơ sở dữ liệu này sẽ phục vụ cho công tác kiểm soát, giám sát đối với cơ sở theo chủ trương tăng cường “hậu kiểm” và chuyển đổi số.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu theo dõi, đánh giá việc vận hành các hệ thống quan trắc tự động, liên tục đối với các thành phần môi trường.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường như giá trị quan trắc vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, không truyền dữ liệu hoặc có vấn đề trong kiểm soát lưu lượng..., cơ quan chức năng sẽ xử lý theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
Đáng chú ý, kế hoạch đặt mục tiêu tăng cường ứng dụng các phương tiện, công cụ, công nghệ hiện đại (camera AI, drone, viễn thám, quan trắc tự động, liên tục, IoT,…) trên cơ sở thông tin, dữ liệu nguồn thải để theo dõi, giám sát thường xuyên việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, tuân thủ quy chuẩn xả thải của các cơ sở. Giai đoạn trước mắt triển khai áp dụng thí điểm có kiểm soát đối với một số nguồn thải tại các khu vực nhạy cảm về môi trường, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường lớn, vùng tác động lớn, đặc biệt tại các khu vực trọng yếu, tập trung dân cư lớn như Hà Nội, Tp. Hồ Chí Minh...
Các nhiệm vụ trên được triển khai hằng năm trong giai đoạn 2026-2030, Cục Môi trường là đơn vị chủ trì, phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố và các đơn vị liên quan.
