Giá bán lẻ dầu diesel tại Mỹ đã lên 5,47 USD/gallon ghi nhận trong những ngày đầu tuần, tiến gần mức cao kỷ lục 5,82 USD/gallon. Trong một tháng qua, giá nhiên liệu này đã tăng khoảng 8%, khi những diễn biến tại Trung Đông và châu Âu làm gia tăng lo ngại về nguồn cung năng lượng.
Dầu diesel đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động vận tải hàng hóa, sản xuất và nông nghiệp. Vì vậy, việc giá nhiên liệu tăng cao có thể làm tăng chi phí của doanh nghiệp, từ đó tác động đến giá hàng hóa và chi phí sinh hoạt của người tiêu dùng.
Ông Tom Kloza, cố vấn trưởng về năng lượng tại Gulf Oil, cho rằng đợt tăng giá hiện nay có thể tạo ra tác động đáng kể đối với nền kinh tế Mỹ.
“Đây thực sự là một cuộc khủng hoảng - một cuộc khủng hoảng âm thầm,” ông Kloza nhận định. Theo ông, giá nhiên liệu tăng mạnh có thể tác động trực tiếp đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.
Chênh lệch giá dầu diesel và dầu thô tăng cao
Một dấu hiệu khác cho thấy thị trường đang chịu áp lực là khoảng cách giữa giá dầu diesel và dầu thô ngày càng mở rộng. Sự chênh lệch này, thường được gọi là crack spread hay biên lợi nhuận lọc dầu, đã tăng lên mức cao kỷ lục trong những ngày gần đây.
Ghi nhận vào ngày 18/8, giá dầu diesel đã cao hơn khoảng 100 USD/thùng so với giá dầu thô Mỹ, cao gấp hơn ba lần mức trung bình của năm 2025. Biên lợi nhuận lọc dầu cũng đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran vào cuối tháng 2.
Diễn biến này phản ánh tình trạng thiếu hụt nhiên liệu tinh chế trên thị trường, trong khi năng lực lọc dầu tại nhiều khu vực đang bị gián đoạn.
Giá dầu diesel bắt đầu tăng mạnh trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran làm ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường năng lượng quan trọng nhất thế giới. Các cuộc xung đột trong khu vực cũng gây thiệt hại cho một số cơ sở hạ tầng năng lượng.
Cùng lúc đó, nguồn cung từ Nga cũng chịu ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu. Việc một số cơ sở phải giảm hoặc ngừng hoạt động đã làm hạn chế nguồn cung nhiên liệu, trong khi Moscow cũng áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu.
Mỹ tăng công suất lọc dầu để bù đắp nguồn cung
Các nhà máy lọc dầu của Mỹ hiện đang hoạt động với công suất cao nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước và cung cấp nhiên liệu cho thị trường quốc tế. Khối lượng nhiên liệu xuất khẩu của Mỹ cũng tăng lên trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông và Nga suy giảm.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng khả năng duy trì mức sản xuất cao trong thời gian dài có thể bị hạn chế, đặc biệt khi lượng hàng tồn kho đang giảm.
Ông Robert Campbell của Energy Aspects cho biết một phần đáng kể công suất lọc dầu tại Trung Đông và Nga đang ngừng hoạt động. Trong khi đó, việc Trung Quốc giảm xuất khẩu nhiên liệu cũng khiến Mỹ trở thành một trong những nguồn cung quan trọng nhất trên thị trường toàn cầu.
“Khi hệ thống lọc dầu đang hoạt động hết công suất, vai trò của từng nhà sản xuất đều trở nên quan trọng,” ông Kevin Book của ClearView Energy Partners nhận định.
Theo ông, bất kỳ sự cố nào tại các nhà máy lọc dầu, dù do chiến sự, bảo trì hay thiên tai, đều có thể khiến nguồn cung tiếp tục bị thắt chặt.
Ông Kloza cũng cảnh báo rằng mùa bão có thể trở thành một yếu tố rủi ro đối với thị trường nhiên liệu Mỹ, đặc biệt nếu các cơ sở lọc dầu tại những khu vực trọng yếu bị gián đoạn.
Chi phí tăng đối với vận tải và nông nghiệp
Giá dầu diesel tăng đang tạo thêm áp lực lên các doanh nghiệp vận tải và lĩnh vực nông nghiệp - những ngành phụ thuộc lớn vào loại nhiên liệu này.
“Nông dân rất dễ bị tổn thương trước chi phí dầu diesel leo thang,” ông John Boyd, người sáng lập kiêm chủ tịch Hiệp hội Nông dân Da đen Quốc gia, cho biết.
Theo ông, chi phí nhiên liệu tăng diễn ra trong bối cảnh giá phân bón cũng đã tăng mạnh, khiến áp lực tài chính đối với nhiều nông hộ trở nên lớn hơn.
Giá dầu diesel cao cũng có thể tác động đến người tiêu dùng thông qua chi phí vận chuyển hàng hóa. Khi các doanh nghiệp vận tải, nhà bán lẻ và nhà sản xuất phải chi trả nhiều hơn cho nhiên liệu, một phần chi phí này có thể được chuyển vào giá bán cuối cùng.
Diễn biến này diễn ra vào thời điểm nhiều doanh nghiệp đang chuẩn bị hàng hóa cho mùa mua sắm cuối năm, trong khi nông dân bước vào giai đoạn thu hoạch và các hộ gia đình chuẩn bị mua dầu sưởi cho mùa đông.
Giá nhiên liệu tăng cao cũng có thể trở thành một vấn đề kinh tế và chính trị đáng chú ý trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Một cuộc khảo sát gần đây của Financial Times cho thấy nhiều cử tri cho rằng tình hình tài chính cá nhân của họ đã trở nên khó khăn hơn. Trong bối cảnh đó, chi phí nhiên liệu và giá sinh hoạt tiếp tục là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tâm lý người tiêu dùng.
Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đang triển khai các biện pháp nhằm hạn chế sự gián đoạn trên thị trường năng lượng và giảm áp lực chi phí.
Theo bài viết, Nhà Trắng đã phối hợp thực hiện các biện pháp giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược và nới lỏng một số hạn chế liên quan đến hoạt động vận chuyển dầu thô của Iran và Nga.
Tuy nhiên, nếu giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao, các nhà phân tích cho rằng chính quyền Mỹ có thể phải cân nhắc thêm các biện pháp nhằm ổn định thị trường.
