Những tín hiệu cảnh báo xuất hiện từ tháng 3, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran khiến cơ sở xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Ras Laffan của Qatar bị gián đoạn, buộc Doha phải tuyên bố bất khả kháng đối với hoạt động xuất khẩu. Kể từ khi cắt giảm nhập khẩu khí đốt đường ống từ Nga sau xung đột Ukraine, EU ngày càng phụ thuộc vào LNG, trong đó nguồn cung từ Qatar có chi phí cạnh tranh hơn LNG của Mỹ.
Việc nguồn cung từ Qatar bị gián đoạn buộc châu Âu phải tăng nhập LNG của Mỹ với chi phí cao hơn. Theo Wood Mackenzie, giá khí đốt chuẩn tại châu Âu đã tăng khoảng 50% kể từ giữa tháng 6, trong khi lượng khí đốt dự trữ mới chỉ đạt hơn 50% công suất, mức thấp kỷ lục vào thời điểm này trong năm. Điều này làm dấy lên lo ngại EU sẽ không tích trữ đủ nhiên liệu trước mùa sưởi ấm.
Trong khi đó, nhập khẩu LNG của châu Âu lại đang giảm dù đây là giai đoạn cao điểm bổ sung kho dự trữ. Dữ liệu của Kpler cho thấy, lượng LNG nhập khẩu trong tháng này dự kiến chỉ đạt 6,3 triệu tấn, mức thấp nhất kể từ tháng 9/2024.
Wood Mackenzie cảnh báo nếu tốc độ nhập khẩu không được cải thiện, lượng khí đốt dự trữ của EU đến tháng 11 chỉ đạt khoảng 75%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 90% mà Brussels đặt ra sau cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022. Dù EU đang cân nhắc hạ mục tiêu dự trữ để phù hợp với thực tế nguồn cung, điều này không đồng nghĩa với việc rủi ro thiếu nhiên liệu sẽ giảm bớt.
Các chuyên gia cho rằng, giá khí đốt hiện vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh năm 2022, nhưng vẫn ở mức đủ cao để tiếp tục gây sức ép lên doanh nghiệp và hộ gia đình. Trong khi đó, khí đốt vẫn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống năng lượng châu Âu, vừa phục vụ phát điện, vừa đáp ứng khoảng 30% nhu cầu sưởi ấm của các hộ gia đình. Vì vậy, nhu cầu tích trữ trước mùa đông có thể tiếp tục đẩy giá khí đốt đi lên.
Không chỉ khí đốt, mà thị trường dầu diesel cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt. Theo bà Amrita Sen, đồng sáng lập Energy Aspects, thị trường các sản phẩm lọc dầu hiện khan hiếm hơn nhiều so với thị trường dầu thô, khiến giá nhiên liệu tiêu dùng chịu áp lực lớn hơn.
Nguồn cung dầu diesel toàn cầu còn bị ảnh hưởng bởi công suất lọc dầu hạn chế và việc Nga cấm xuất khẩu dầu diesel sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào cơ sở lọc dầu. Trước đó, Nga là một trong những nhà xuất khẩu dầu diesel lớn nhất thế giới, với khoảng 700.000-800.000 thùng mỗi ngày.
Theo ông Janiv Shah, chuyên gia của Rystad Energy, việc thiếu hụt nguồn cung từ Nga sẽ khiến các nước nhập khẩu cạnh tranh gay gắt hơn để giành dầu diesel, tạo sức ép lên thị trường tương tự những gì đang diễn ra với LNG.
Theo nhiều nguồn tin, lượng tồn kho dầu diesel tại châu Âu hiện còn thấp hơn cả lượng khí đốt dự trữ và đang ở mức thấp nhất kể từ năm 2022. Tồn kho tại Mỹ cũng suy giảm, khiến khả năng tăng xuất khẩu từ nhà cung cấp dầu diesel lớn nhất thế giới bị hạn chế.
Diễn biến trên cho thấy châu Âu vẫn phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, trong khi quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo chưa thể thay thế hoàn toàn vai trò của khí đốt và nhiên liệu hóa thạch. Nếu nguồn cung tiếp tục thắt chặt, khu vực này có thể phải đối mặt với thêm một mùa đông đầy thách thức về năng lượng.
