Nhưng đằng sau sự sôi động ấy không chỉ là thú chơi, mà là một câu chuyện phức tạp hơn nhiều - của tâm lý đám đông, đầu cơ và cả những hệ lụy đáng lo ngại.
Giải mã cơn sốt
Muội hồng (tên khoa học Syzygium myrtifolium) vốn là cây bụi thân gỗ, mọc tự nhiên trên các vách núi đá và được xem là lâm sản phụ. Tuy nhiên, thời gian gần đây, loài cây này bất ngờ trở thành “hiện tượng” trong giới chơi cây cảnh.
Nhờ đặc điểm thân xù xì, dáng cổ và lá non màu hồng bắt mắt, muội hồng được săn lùng để làm bonsai. Giá cây theo đó bị đẩy lên nhanh chóng, từ vài trăm nghìn đến hàng chục triệu đồng, thậm chí cao hơn - chủ yếu do tâm lý đám đông và các hoạt động “thổi giá” trên mạng xã hội.
Những đoạn video ghi lại cảnh leo núi cheo leo, đào cây giữa vách đá dựng đứng hay các phiên livestream chốt đơn liên tục đã tạo nên một hiệu ứng lan truyền mạnh mẽ. Người xem không chỉ bị thu hút bởi vẻ đẹp của cây mà còn bởi cảm giác “hàng hiếm” và cơ hội kiếm lời nhanh chóng. Không ít người tham gia thị trường không phải để chơi cây, mà để “lướt sóng”.
Anh Nguyễn Văn H., một người chơi cây cảnh, chia sẻ ban đầu anh chỉ mua thử vì thấy lạ. “Nhưng sau đó thấy giá tăng nhanh, ai cũng săn lùng nên tôi cũng mua thêm. Nhiều người không hẳn chơi cây mà nghĩ có thể bán lại giá cao hơn,” anh nói.
Câu chuyện của anh H. không phải là cá biệt. Một người bán cây online tại Thanh Hóa cũng thừa nhận: “Có cây vừa đăng đã có người chốt ngay. Khách mua nhiều khi theo phong trào, chưa chắc đã hiểu về cây”.
Chính tâm lý “sợ bỏ lỡ” đã góp phần đẩy giá muội hồng lên cao, tạo nên một vòng xoáy đầu cơ quen thuộc: người đến sau mua với kỳ vọng bán lại cho người đến sau nữa. Khi giá không còn dựa trên giá trị thực mà dựa trên kỳ vọng, rủi ro “vỡ bong bóng” chỉ còn là vấn đề thời gian.
Một cơn sốt, nhiều hệ lụy
Nhưng đáng lo ngại hơn cả là những gì đang diễn ra trên thị trường. Tại Thanh Hóa, một trong những khu vực có nhiều muội hồng tự nhiên, cơn sốt đã kéo theo làn sóng khai thác trái phép quy mô lớn. Người dân, thương lái rủ nhau vào rừng, leo vách đá để đào cây.
Những hình ảnh treo mình trên dây, bám vào mỏm đá cheo leo không còn hiếm gặp. Không chỉ vậy, việc đào bới ồ ạt còn làm tổn hại nghiêm trọng đến hệ sinh thái tự nhiên, phá vỡ cấu trúc đất và thảm thực vật vốn mất hàng chục năm mới hình thành.
Đáng chú ý, lực lượng kiểm lâm tỉnh Thanh Hoá đã phát hiện và xử lý hơn 30 vụ vi phạm, thu giữ trên 280 cây muội hồng và xử phạt hành chính gần 150 triệu đồng kể từ cuối năm 2025 đến nay. Con số này không chỉ phản ánh mức độ phổ biến của vi phạm mà còn cho thấy cơn sốt đã vượt khỏi tầm kiểm soát của một thú chơi đơn thuần.
Một cán bộ kiểm lâm Thanh Hóa cho biết: “Nhiều người bất chấp nguy hiểm, treo mình trên vách đá để đào cây. Đây không chỉ là hành vi nguy hiểm mà còn vi phạm pháp luật”.
Trước diễn biến phức tạp, Công an tỉnh Thanh Hóa đã phát đi cảnh báo chính thức: Việc tự ý vào rừng khai thác muội hồng khi chưa được cấp phép là hành vi trái pháp luật. Người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính.
Cơ quan công an cũng nhấn mạnh, ngoài xử phạt hành chính, những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, có tổ chức hoặc gây hậu quả lớn hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đồng thời, người dân được khuyến cáo cần tỉnh táo trước các thông tin thổi giá trên mạng xã hội, tránh tiếp tay cho hoạt động khai thác và buôn bán lâm sản trái phép.
Cơn sốt muội hồng, nhìn rộng ra, không phải là hiện tượng mới. Nó mang đầy đủ đặc điểm của những “bong bóng” từng xuất hiện trước đây: một sản phẩm có giá trị nhất định, được thổi phồng bởi truyền thông và tâm lý đám đông, rồi nhanh chóng trở thành công cụ đầu cơ. Khi dòng tiền rút đi, những người tham gia muộn thường là người chịu thiệt hại lớn nhất.
Từ một loài cây vô danh đến “ngôi sao” thị trường, rồi trở thành đối tượng của các biện pháp xử lý pháp luật - hành trình của muội hồng là lời nhắc nhở rõ ràng rằng không phải cơn sốt nào cũng là cơ hội. Đôi khi, phía sau sự hào nhoáng là những rủi ro không dễ nhận ra và cái giá phải trả có thể không chỉ là tiền bạc, mà còn là môi trường và trách nhiệm trước pháp luật.
