Bỏ phố lên núi, đầu tư tiền tỷ nuôi cá tầm
Từng làm việc trong lĩnh vực xây dựng tại TP Hồ Chí Minh, sau đại dịch Covid-19, anh Nguyễn Văn Đạt (42 tuổi, quê Hưng Yên) quyết định rẽ hướng, tìm cơ hội lập nghiệp ở vùng cao xã Đăk Roong, tỉnh Gia Lai. Thay vì tiếp tục gắn bó với công việc quen thuộc nơi phố thị, anh chọn đầu tư nuôi cá tầm nước lạnh – mô hình đòi hỏi nguồn nước sạch, nhiệt độ ổn định và quy trình chăm sóc nghiêm ngặt.
Năm 2023, anh Đạt cùng 3 người bạn góp vốn hơn 10 tỷ đồng xây dựng trang trại nuôi cá tầm. Tận dụng nguồn nước đầu nguồn từ khu vực Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, anh đầu tư hệ thống kênh dẫn nước vào 25 ao nuôi, mỗi ao rộng khoảng 160m², thả từ 1.600-1.700 con cá.
Theo anh Đạt, cá tầm là loài thủy sản khá khó tính, chỉ sinh trưởng tốt trong môi trường nước sạch, nhiệt độ duy trì ở mức 19-24 độ C. Khu vực Kon Pne có khí hậu mát mẻ quanh năm, nguồn nước đầu nguồn tương đối thuận lợi, tạo điều kiện để phát triển mô hình nuôi loài cá nước lạnh có giá trị kinh tế cao.
“Nhận thấy điều kiện tự nhiên ở đây thuận lợi, tôi quyết định đầu tư phần lớn tài sản để phát triển mô hình nuôi cá tầm thương phẩm”, anh Đạt chia sẻ.
Cuối năm 2023, lứa cá đầu tiên được thả nuôi. Những lứa tiếp theo được bố trí cách nhau 3-4 tháng nhằm duy trì nguồn cung đều đặn. Sau khoảng 12 tháng, cá đạt trọng lượng từ 1,8-2kg/con, đủ tiêu chuẩn xuất bán.
Qua thời gian vận hành, trang trại từng bước ổn định sản xuất và tìm được đầu ra tại nhiều địa phương như Gia Lai, Quảng Ngãi, Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh. Hiện mỗi năm, mô hình cung ứng khoảng 60 tấn cá thương phẩm, với giá bán dao động từ 130.000-150.000 đồng/kg.
Sau khi trừ chi phí, tỷ suất lợi nhuận đạt khoảng 25-30%, tương đương 2-2,5 tỷ đồng mỗi năm. Từ quyết định chuyển hướng nghề nghiệp, anh Đạt từng bước biến lợi thế nguồn nước vùng cao thành giá trị kinh tế.
Năm 2026, mô hình “Khép kín ương dưỡng giống và nuôi cá tầm thương phẩm bằng công nghệ lồng bè bán HDPE kết hợp ao nước chảy tại tỉnh Gia Lai” của anh Đạt giành giải Nhì tại cuộc thi “Sáng tạo nhà nông” do Hội Nông dân tỉnh Gia Lai tổ chức.
Tuy nhiên, phía sau những con số khả quan vẫn là không ít thách thức. Cá tầm nuôi trong nước phải cạnh tranh về giá với sản phẩm nhập khẩu, trong khi chi phí vận chuyển từ vùng sâu, vùng xa đến các trung tâm tiêu thụ lớn còn cao.
Đặc biệt, thời tiết cực đoan và mưa lũ bất thường luôn là nỗi lo đối với người nuôi cá. Khi nước suối đục, rác và bùn đất làm tắc nghẽn đường ống dẫn nước, môi trường nuôi có thể biến động, ảnh hưởng đến sức khỏe đàn cá, thậm chí gây thiệt hại lớn.
“Điều khiến tôi lo lắng nhất là những đợt mưa lũ bất thường. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư trang trại lớn, trong khi việc tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi dành cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao còn gặp vướng mắc về thủ tục”, anh Đạt nói.
Anh mong muốn được tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước để đầu tư hệ thống lọc nước tự động, gia cố hạ tầng chống chịu mưa lũ và mở rộng quy mô sản xuất.
Tận dụng lợi thế vùng cao, mở hướng sinh kế mới
Không chỉ anh Đạt, anh Nguyễn Đức Dũng (47 tuổi, trú tại phường Pleiku, tỉnh Gia Lai) cũng lựa chọn xã Đăk Roong để đầu tư nuôi cá tầm nước lạnh.
Năm 2025, nhận thấy tiềm năng của thị trường cá tầm thương phẩm, anh Dũng mạnh dạn đầu tư khoảng 5 tỷ đồng, nhập 20.000 con cá giống và xây dựng trang trại nuôi cá.
Thay vì lựa chọn hình thức nuôi lồng bè trên lòng hồ thủy điện như nhiều địa phương khác, anh đầu tư hệ thống bể xi măng, sử dụng nguồn nước dẫn từ khu vực Vườn quốc gia Kon Ka Kinh để chủ động kiểm soát môi trường nuôi.
“Qua tìm hiểu, tôi nhận thấy nuôi cá bằng lồng bè trên lòng hồ thủy điện tiềm ẩn nhiều rủi ro do khó kiểm soát chất lượng nguồn nước, dịch bệnh và nhiệt độ. Vì vậy, tôi quyết định đầu tư hệ thống bể xi măng để chủ động hơn trong quá trình chăm sóc cá”, anh Dũng chia sẻ.
Theo anh Dũng, khí hậu ôn hòa là lợi thế của vùng núi, nhưng nguồn nước mới là yếu tố quyết định sự sinh trưởng của cá tầm. Nước nuôi phải sạch, được dẫn từ các suối đầu nguồn trong khu vực rừng sâu để bảo đảm điều kiện phát triển và hạn chế rủi ro.
Đáng chú ý, phần lớn kiến thức và kỹ thuật nuôi cá của anh được tích lũy thông qua quá trình thực hành, học hỏi kinh nghiệm từ bạn bè và tham gia các khóa tập huấn chuyên môn.
Đánh giá về các mô hình nuôi cá tầm trên địa bàn, ông Mã Văn Tình, Chủ tịch UBND xã Đăk Roong, cho rằng việc một số hộ dân mạnh dạn đầu tư nuôi cá tầm gần các suối đầu nguồn bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế, mở ra hướng phát triển sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.
Theo ông Tình, khu vực này có lợi thế về nguồn nước từ rừng sâu. Nếu được khai thác hợp lý, điều kiện tự nhiên thuận lợi có thể tạo nền tảng để phát triển nghề nuôi cá tầm. Địa phương đang xây dựng phương án mở rộng sản xuất, kết hợp quảng bá nhằm bảo đảm đầu ra cho sản phẩm.
Bên cạnh đó, UBND xã Đăk Roong dự kiến xây dựng phương án hỗ trợ những hộ có nguyện vọng phát triển mô hình nuôi cá tầm từ nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia. “Chúng tôi hướng đến hình thành chuỗi liên kết giá trị giữa người dân và hợp tác xã, từng bước tổ chức bao tiêu sản phẩm, giúp người nuôi yên tâm sản xuất”, ông Tình cho biết.
Từ những mô hình bước đầu cho hiệu quả kinh tế, nuôi cá tầm đang mở ra hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp tại vùng cao Đăk Roong. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, bên cạnh việc phát huy lợi thế nguồn nước và khí hậu, người nuôi cần được hỗ trợ về vốn, công nghệ xử lý nước, phòng ngừa rủi ro thiên tai và kết nối thị trường.
