Giao thoa văn hóa Đông và Tây trong các tác phẩm văn học trinh thám hiện đại

Theo đó, buổi tọa đàm đã thảo luận về các chủ đề lý giải tại sao văn học trinh thám ở Việt Nam vẫn còn non trẻ cũng như sự khác nhau giữa trinh thám Đông và Tây, giữa nền trinh thảm hiện đại và truyền thống cũng như khả năng khai thác thế mạnh của thể loại dành cho những người cầm bút ở Việt Nam... trong lĩnh vực sáng tác tiểu thuyết nói chung. 

Tại buổi tọa đàm, nhà văn Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho biết nhà văn Việt Nam viết về đề tài trinh thám không nhiều, do các nhà văn Việt Nam đã nghiêm trọng hóa các đề tài, câu chữ. Nếu so sánh với các nhà văn quốc tế viết về đề tài trinh thám thì nhà văn Việt Nam thiếu tính giễu nhại trong văn học và văn học trinh thám trong các nhà văn còn quá ít. Tuy nhiên, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cũng cho biết thêm, hiện ông đã có ý tưởng phối hợp với các đơn vị liên quan có thể sẽ tổ chức cuộc thi tiểu thuyết về đề tài trinh thám. 

Trong các thể tài văn học giải trí, văn học trinh thám luôn được coi là một thể loại đặc biệt. Với độc giả Việt, các sách trinh thám, ly kì có một chỗ đứng quan trọng, tuy không phải lúc nào cũng ồn ào. Văn học trinh thám Việt Nam đã bắt đầu nhen nhóm từ những năm 1930 của thế kỷ trước với sự xuất hiện của những nhà văn như Phạm Cao Củng, Thế Lữ.

Hiện nay, số lượng các nhà văn viết trinh thám ngày càng tăng lên, tỷ lệ thuận sự gia tăng những người đọc trinh thám. Nguyên nhân là do trinh thám hiện đại đã trở nên vô cùng khác biệt với truyền thống truyện điều tra thám tử - tội phạm kinh điển. Ngày nay một tác phẩm trinh thám bất kỳ đều có thể chuyển tải những giá trị nhân văn mà chỉ mình nó mới có đủ quyền năng phát hiện ra. Yếu tố  trinh thám đã được các nhà văn, các nhà làm phim trên khắp thế giới khai thác như một công cụ đắc lực để truyền tải các thông điệp nghệ thuật. 

Sự quan tâm về mặt chuyên môn cho thể loại này cũng được gia tăng. Ngoài ra, các kỹ thuật xây dựng nhân vật, cốt truyện của văn học trinh thám hiện đại đều rất đặc sắc, dễ áp dụng cho mọi thể loại hư cấu khác để các tác giả chuyên nghiệp và bán chuyên có thể khai thác mạnh mẽ cho nghiệp vụ của mình 

Theo nhà văn Na Uy Oystein Torsrud, các nhà xuất bản Na Uy sở hữu những mặt mạnh về thông tin, họ biết cách tạo sự hấp dẫn cho những cuốn sách mới ra, điều đó tạo động lực cho các nhà văn tạo ra các tiểu thuyết mới. Nhưng cũng chỉ có số ít người có thể thành công được, có những nhà văn phải xuất bản đến 84 lần mới có được một đầu sách bán chạy, cũng có người phải cần đến 20 năm mới có tên tuổi. Chính vì thế nên nền văn học Bắc Âu chỉ có số ít những nhà văn có thể bán được 1 triệu bản sách ở đất nước chỉ có 5,5 triệu người. 

Nếu so sánh trinh thám hiện đại với trinh thám truyền thống thì thấy đã và đang có những sự khác biệt rất rõ ràng. Văn học trinh thám tuyền thống (cổ điển) chủ yếu được viết theo lối suy luận, phân tích. Còn trinh thám hiện đại đã khai thác triệt để công nghệ, điều tra, nghiên cứu và bám sát luật pháp... đề thực hiện tác phẩm... Trinh thám Bắc Âu và Mỹ đã đưa công nghệ 4.0 vào tác phẩm, còn Pháp thì vẫn đan xen giữa truyền thống và hiện đại, còn với Việt Nam thì đây đang là một đề tài khá hấp dẫn.

Chính vì vậy, văn học trinh thám đã và đang xác lập được chỗ đứng riêng trong lòng độc giả và ngày càng có nhiều nhà văn viết về đề tài này, tạo nên một dòng chảy mới của văn học trinh thám Việt Nam nói riêng và trong mối giao thoa giữa văn học trinh thám Đông và Tây nói chung.

Hình ảnh buổi tọa đàm giao thoa văn hóa Đông và Tây chiều 9/9

Tiểu thuyết gia Oystein Torsrud

Oystein Torsrud là tiểu thuyết gia trinh thám người Na Uy. Ông tốt nghiệp ngành Kỹ thuật cơ khí và là một kỹ sư hàng hải. Ông từng làm việc tại các vị trí cấp cao trong lĩnh vực dầu khí ở ngoài khơi cả trong và ngoài nước. Công việc này kéo dài khoảng hơn 40 năm, cho đến khi ông nghỉ hưu.

Ông bắt đầu sự nghiệp khá muộn khi đã kết thúc công việc của một kỹ sư, tuy nhiên vẫn sở hữu hàng chục đầu sách. Tiêu biểu nhất là bộ truyện xoay quanh nhân vật cảnh sát điều tra Sivert Olafsen. Các tác phẩm theo chân nhân vật Sivert từ một ông già cáu kỉnh trở thành người cố vấn thân thiện cho những tân binh trẻ tuổi.

Hiện ông đang sống cùng sống vợ ở ngoại ô Bergen, thành phố lớn thứ hai ở Na Uy. Những đầu sách của ông được viết trực tiếp bằng tiếng Anh và tiếng Na Uy bao gồm “Bí ẩn đằng sau cơn bão”, “Tội ác số”, “Mariana”, “Những dữ liệu bị đánh tráo”, “Âm mưu”, “Trang trại gió”, “Thanh tra”, “Hàng lậu”… Đây là lần đầu tiên tác phẩm trinh thám của Oystein Torsrud được chuyển ngữ và giới thiệu tại Việt Nam.