Gốm Hương Canh: Bản sắc mới làm tăng thêm sự hấp dẫn của sản phẩm làng nghề

(CLO) Cuối tháng 3 dệt nắng vàng, con sông Tranh chảy qua mảnh đất Hương Canh (Bình Xuyên, Vĩnh Phúc) xanh đến nao lòng, đẹp như màu men lam pha biếc trên đồ gốm Hương Canh nổi tiếng.

"Ai về mua vại Hương Canh, Ai lên mình gửi cho anh với nàng"

Khởi nguồn sự nghiệp

Ngay gần Thủ đô Hà Nội, có một làng nghề làm gốm tuổi đời ngót 300 năm, ở đó người dân ngày ngày vẫn đang giữ gìn văn hóa với cái nghề thủ công truyền thống của cha ông.

gom huong canh ban sac moi lam tang them su hap dan cua san pham lang nghe hinh 1

Những sản phẩm gốm sành độc đáo, đa dạng tại Hương Canh. Ảnh: Hoàng Diệp

Hương Canh hôm nay giống như nhiều làng quê Việt. Đó là sự đan xen của cuộc sống đô thị hiện đại với những dãy nhà cao tầng, chợ búa, hàng hóa, siêu thị,... cạnh bên những cây đa, giếng nước, sân đình đặc trưng của làng quê Việt xưa.

Rẽ vào con ngõ nơi có xưởng gốm Quang Đức, người ta lại càng thấy nét quê hiện ra rõ hơn. Gạch, ngói, bình, vại, thậm chí cả tiểu sành đồng hiện trên một bức tường rào.

Anh Nguyễn Hồng Quang là người nghệ nhân mặn mòi hơi thở đồng đất bởi ngấm nghề hơn 25 năm có lẻ. Anh luôn yêu thương nâng niu từng món đồ quê.

gom huong canh ban sac moi lam tang them su hap dan cua san pham lang nghe hinh 2

Với anh Nguyễn Hồng Quang, mỗi sản phẩm đều phải đặt hết tâm huyết của mình vào đó. Ảnh: NVCC

Với mong muốn hiểu rõ hơn về gốm, anh Quang vào Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, đưa những thứ học hỏi thu nhặt được từ sách vở vào lò gốm gia đình.

"Người ta không thể hiểu vì sao thời kỳ đầu tôi lại dám cầm sổ đỏ đi vay tiền về mua than, mua củi, nổi lửa lại lò gốm? Mẻ gốm này thất bại, thay vì bỏ cuộc, tôi lại vuốt, lại nặn, lại tỉa tót rồi lại đốt mẻ gốm khác. Dân làng ái ngại cho tôi, rằng những sản phẩm gốm chẳng giống ai, không thể ủ tương, muối dưa, đựng nước, hạ thổ rượu... rồi để làm gì. Đã thế, giá bán lại “trên trời”? Rồi tôi lại đổ bao nhiêu tiền để sáng tác, rồi tham gia các triển lãm", anh Quang bồi hồi nhớ lại một thời.

Thời điểm đó, cả làng chỉ còn 3 gia đình duy trì nghề gốm. Sau đó, một tổ chức phi chính phủ tìm đến với dự án khôi phục nghề truyền thống. Anh Quang được hỗ trợ đi hành trình xuyên Việt, qua nhiều làng nghề gốm khắp cả nước để hiểu đặc trưng của từng chất gốm. Bằng tình yêu, đam mê, nghệ nhân Hồng Quang đã đưa gốm Hương Canh lên một tầm cao mới.

gom huong canh ban sac moi lam tang them su hap dan cua san pham lang nghe hinh 3

Nghệ nhân Nguyễn Hồng Quang và các sản phẩm được tham dự tại triển lãm do Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức. Ảnh: NVCC

Gốm Quang là xưởng gốm nổi tiếng nhất làng với đặc trưng thô, mộc với màu đất nung cháy. Đất, nước dưới bàn tay nhào trộn của người nghệ nhân, kết hợp với lửa tạo nên những món đồ có bề mặt độ bóng, sáng, giống như được phủ một lớp men, người trong nghề vẫn nói là “men trong đất”. Lớp men tự nhiên uyển chuyển, đậm nhạt độc đáo, độc bản trên mỗi sản phẩm.

gom huong canh ban sac moi lam tang them su hap dan cua san pham lang nghe hinh 4

Tất cả những sản phẩm gốm sành đều được anh Quang vẽ bằng tay

Người thợ gốm Hương Canh vẫn sử dụng kỹ thuật thủ công nặn vuốt gốm bằng tay trên bàn xoay cùng với những lò tự xây, nung theo kiểu truyền thống. Cũng chính vì vậy mà đã tạo ra sự khác biệt giữa các sản phẩm của các lò gốm với độ nung khác nhau.

gom huong canh ban sac moi lam tang them su hap dan cua san pham lang nghe hinh 5

Những nghệ nhân lão luyện vẫn miệt mài tình yêu gốm sành. Ảnh: Hoàng Diệp

Sản phẩm của các nghệ nhân trong quá trình chế tác cũng có thể được sáng tạo thay đổi một số họa tiết. Đây cũng là điểm tạo nên nét đặc trưng cho mỗi lò, thể hiện được phong cách khác nhau qua sự sáng tạo của các nghệ nhân.

“Nâng niu từng thớ đất, tỉ mỉ từng nét vẽ. Mỗi sản phẩm gốm được tạo ra không chỉ để mưu sinh mà còn có cả những câu chuyện bình dị của làng quê Việt Nam trong đó", anh Quang chia sẻ. 

Phát triển hồn gốm Hương Canh

Xưởng gốm Quang Đức của gia đình anh Hồng Quang hiện nay đã ứng dụng một số công nghệ hiện đại trong quy trình sản xuất gốm như làm đất bằng máy, bàn vuốt chạy điện... Nhưng có một số khâu anh nhất định duy trì theo truyền thống. Việc đốt lò phức tạp, tùy từng thời điểm, lò phải đạt nhiệt độ khác nhau do vậy đích thân anh sẽ thức để canh lò.

gom huong canh ban sac moi lam tang them su hap dan cua san pham lang nghe hinh 6

Những cỗ máy thay thế sức người đẩy mạnh quá trình sản xuất gốm Hương Canh. Ảnh: Hoàng Diệp

gom huong canh ban sac moi lam tang them su hap dan cua san pham lang nghe hinh 7

Lò nung thủ công với than và củi. Ảnh: Hoàng Diệp

Bên cạnh đó, anh còn mở lớp dạy thợ làm gốm tại xưởng, nhằm đào tạo những bạn trẻ có năng lực trong ngành gốm. Từ kiến thức và trải nghiệm có được, họ sẽ có cơ hội phát triển nghề truyền thống trong tương lai.

Anh Quang cho biết: “Với một người thợ chưa biết gì về nghề, cá nhân phải học nhanh nhất từ 3-6 tháng cho một công đoạn của sản phẩm gốm. Tôi sẽ truyền tải những gì tôi học được, chỉ mong thế hệ trẻ sau này nắm bắt tinh thần, hiểu được giá trị tinh hoa mà ông cha để lại”.

gom huong canh ban sac moi lam tang them su hap dan cua san pham lang nghe hinh 8

Số lượng người trẻ theo học nghề làm gốm ngày càng đông. Ảnh: Hoàng Diệp

Có thể nói, với bất kỳ một làng nghề, nghề truyền thống nào, dù có lúc thăng trầm nhưng luôn là nơi bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của địa phương. Trong quá trình phát triển, cùng với việc lưu giữ, truyền nghề cho thế hệ sau, hoạt động của làng nghề cũng tạo ra nhiều bản sắc văn hóa mới.

gom huong canh ban sac moi lam tang them su hap dan cua san pham lang nghe hinh 9

Tình yêu cháy bỏng với nghệ thuật làm gốm đã phục dựng được văn hoá của một vùng quê. Ảnh: Hoàng Diệp

Dẫu còn đầy gian nan cho hành trình trở lại của làng nghề, song mạch nguồn gốm Hương Canh đang trở lại đanh, chắc và lại mang cả hơi thở đương đại. Và quan trọng nhất là làng gốm đã, đang và sẽ có những người giữ nghề bằng tình yêu, đam mê như anh Hồng Quang.

Xem thêm

Cà Mau: Bức tranh kinh tế duy trì đà tăng trưởng trên nhiều lĩnh vực

Cà Mau: Bức tranh kinh tế duy trì đà tăng trưởng trên nhiều lĩnh vực

Dù còn nhiều khó khăn nhưng bức tranh kinh tế của tỉnh Cà Mau thời gian qua tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trên nhiều lĩnh vực thủy sản, công nghiệp, thương mại, xuất khẩu, thu hút đầu tư, góp phần tạo nền tảng vững chắc để địa phương bứt phá và hoàn thành các mục tiêu đề ra.

Cảm hóa, đồng hành với người trẻ từ mô hình “3 cùng với thanh niên”

Cảm hóa, đồng hành với người trẻ từ mô hình “3 cùng với thanh niên”

(CLO) “3 cùng với thanh thiếu niên” không chỉ là mô hình phòng ngừa tội phạm, vi phạm pháp luật trong thanh thiếu niên mà còn là giải pháp mang tính nhân văn, hướng tới giáo dục, hỗ trợ, đồng hành với thế hệ trẻ. Điểm nổi bật của mô hình là đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, giáo dục kỹ năng sống cho thanh thiếu niên bằng nhiều hình thức sinh động, phong phú.

Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa: Kỳ vọng người dân không còn phải đến bộ phận “một cửa” làm thủ tục trực tiếp

Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa: Kỳ vọng người dân không còn phải đến bộ phận “một cửa” làm thủ tục trực tiếp

(CLO) Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Tô Anh Dũng nhấn mạnh, kết quả Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp sở, ban, ngành và địa phương năm 2025 không chỉ là thước đo chất lượng điều hành mà còn là động lực để các cơ quan, đơn vị tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, hướng tới mục tiêu người dân không còn phải đến trực tiếp bộ phận “một cửa” để thực hiện các thủ tục hành chính.

Khánh Hòa gặp gỡ, đối thoại với đoàn viên, người lao động

Khánh Hòa gặp gỡ, đối thoại với đoàn viên, người lao động

(CLO) Sáng 31/7, tại Cụm công nghiệp Sông Cầu (xã Khánh Vĩnh), UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp cùng Liên đoàn Lao động tỉnh tổ chức hội nghị gặp gỡ, đối thoại với hơn 250 đoàn viên, người lao động trên địa bàn tỉnh. Đồng chí Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì hội nghị.

Lào Cai xem xét, xử lý cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ 2 quý liên tiếp

Lào Cai xem xét, xử lý cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ 2 quý liên tiếp

(CLO) Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai yêu cầu 100% cán bộ bị đánh giá “Không hoàn thành nhiệm vụ” từ 2 quý liên tiếp phải được xem xét, xử lý trách nhiệm và có phương án bố trí, sử dụng theo quy định. Danh sách đơn vị, cá nhân có tỷ lệ hoàn thành cao và chậm tiến độ sẽ được công khai hằng quý.

Ý chí sắt đá của thương binh 5 lần bị cưa chân

Ý chí sắt đá của thương binh 5 lần bị cưa chân

(CLO) Với suy nghĩ “tuổi trẻ phải đi bảo vệ Tổ quốc”, khi mới 19 tuổi chàng trai Trần Viết Sáng tình nguyện nhập ngũ. Trong một trận hành quân phục kích, người lính trẻ bị trúng bom địch, mất cả hai chân. Để bảo toàn tính mạng, ông phải 5 lần lên bàn mổ cưa chân. Dù phải trải qua những cơn đau âm ỉ nhưng người thương binh ấy luôn giữ ý chí sắt đá, sống lạc quan. “Mất đôi chân, tôi may mắn còn cái đầu”, câu nói ấy trở thành điểm tựa để ông vượt qua mọi mất mát.

Lặng lẽ hút đinh suốt nhiều năm, người phụ nữ Hà Nội lan tỏa việc tử tế

Lặng lẽ hút đinh suốt nhiều năm, người phụ nữ Hà Nội lan tỏa việc tử tế

(CLO) Bắt đầu từ một nỗi trăn trở khi chứng kiến nhiều người bị thủng lốp vì đinh rơi vãi, bà Nguyễn Thanh Thu đã tự bỏ tiền chế tạo xe hút đinh và kiên trì rong ruổi trên nhiều tuyến đường Hà Nội. Sau nhiều năm, việc làm tử tế ấy đã góp phần khiến nhiều "điểm nóng" về đinh và mảnh kim loại trở nên an toàn hơn.

Cỡ chữ bài viết: