Tại Hội nghị triển khai Đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước trên địa bàn thành phố diễn ra ngày 13/11, Sở Xây dựng Hà Nội cùng các đơn vị chuyên môn đã công bố kế hoạch hành động giai đoạn 2026–2030 nhằm chuẩn hóa và mở rộng không gian sinh thái.
Đề án trước đó đã được UBND Thành phố phê duyệt tại Quyết định số 5008/QĐ-UBND, kết hợp cùng Quy định quản lý công viên, cây xanh, mặt nước theo Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND.
Hướng tới đô thị sinh thái 15 phút
Theo đại diện Viện Nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng, Đề án tập trung trọng tâm vào khu vực đô thị trung tâm từ Vành đai 4 trở vào nhằm khắc phục tình trạng không gian xanh phân bố không đồng đều và thiếu khả năng hỗ trợ tiêu thoát nước đô thị.
Thành phố đặt mục tiêu đưa hệ thống cây xanh, mặt nước trở thành hạ tầng sinh thái cốt lõi theo triết lý "Rừng trong thành phố - Thành phố trong rừng" và mô hình đô thị 15 phút. Theo lộ trình, chỉ tiêu diện tích cây xanh đô thị phấn đấu đạt 10–12 m²/người vào năm 2030, nâng lên 17–23 m²/người vào năm 2045, hướng đến tầm nhìn 100 năm trở thành đô thị sinh thái tầm cỡ khu vực và quốc tế.
Nhằm chuẩn hóa việc phát triển mảng xanh, Đề án đã ban hành danh mục phân loại rõ ràng gồm 33 loài cây đường phố, 25 loài cây chịu ngập, 57 loài cây trang trí và 18 loài cây cấm trồng, đồng thời ấn định chủng loại cây phù hợp cho 1.053 tuyến đường, phố đủ điều kiện.
Trong giai đoạn 2026–2030, Hà Nội dự kiến triển khai 6 dự án trọng điểm về trục cảnh quan và phát triển đô thị, 13 dự án hồ điều hòa kết hợp không gian xanh và đầu tư xây dựng 1 vườn ươm. Bên cạnh đó, Thành phố sẽ kêu gọi, hỗ trợ đầu tư 103 công viên (với 48 danh mục ưu tiên), cải tạo 27 công viên, vườn hoa hiện hữu, cũng như tận dụng 517 ô đất dưới 2.000 m² và 117 vị trí trên 2.000 m² ở cấp xã để phủ xanh.
Thí điểm phủ xanh trụ cầu, xử lý cây sâu mục
Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Hữu Bảo nhấn mạnh, trước áp lực đô thị hóa, biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan, công tác quản lý cây xanh đòi hỏi phải chuyển từ phương thức duy trì riêng lẻ sang quản lý tổng thể hệ thống hạ tầng sinh thái, vận hành bằng hồ sơ số và gắn chặt thẩm quyền với trách nhiệm kiểm tra theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trình bày lộ trình triển khai chi tiết, bà Chu Lan Hương, Trưởng phòng Quản lý công viên cây xanh (Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật Hà Nội), cho biết nhiệm vụ cấp bách hàng đầu là đảm bảo an toàn đô thị.
Theo đó, toàn bộ cây chết, sâu mục có nguy cơ gãy đổ cao sẽ được tập trung xử lý ngay trong quý IV/2026; Cây nghiêng lệch, cản trở tầm nhìn hoặc gây ảnh hưởng sinh hoạt (như tình trạng trồng dày hoa sữa) sẽ được rà soát, xử lý trong năm 2027.
Việc thay thế cây không phù hợp quy hoạch cảnh quan sẽ thực hiện từng bước trong giai đoạn 2027–2030, khống chế tỷ lệ thay thế không vượt quá 20%/năm trên từng tuyến phố để tránh xáo trộn môi trường sinh thái, đồng thời ưu tiên bảo tồn tuyệt đối cây di sản, cây cổ thụ và hàng cây đặc trưng.
Bên cạnh giải pháp xử lý cây hiện hữu, thành phố triển khai mô hình thiết kế cây xanh đa tầng, đa tán trên 25 tuyến phố thí điểm, kết nối đồng bộ với hạ tầng ngầm, chiếu sáng và áp dụng nguyên lý "thành phố bọt biển" như vườn mưa, rãnh sinh học, bề mặt thấm.
Đáng chú ý, tại các khu vực có mật độ xây dựng cao, ngay trong quý IV/2026, Hà Nội sẽ thí điểm phủ xanh các trụ cầu, nút giao lập thể, dải phân cách, nhà chờ xe buýt và công trình công cộng làm cơ sở nhân rộng từ năm 2027.
Song song với can thiệp thực địa, hệ thống cây xanh đô thị sẽ được số hóa toàn diện trên nền tảng công nghệ GIS. Từ quý IV/2026 đến hết năm 2027, các đơn vị sẽ hoàn tất việc đối chiếu, nhập liệu và chuẩn hóa dữ liệu cây xanh đang sống; phương án phòng chống thiên tai hằng năm cũng phải được phê duyệt trước ngày 31/3 để chủ động ứng phó mùa mưa bão.
