Chiều 13/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.
Làm rõ tiêu chí xác định vị trí thống lĩnh thị trường trong kinh tế số
Trước đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các đại biểu Quốc hội về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã tiếp thu, chỉnh lý các quy định của Luật Cạnh tranh về xác định thị trường liên quan, thị phần, vị trí thống lĩnh và sức mạnh thị trường, nhằm phù hợp hơn với đặc điểm của nền kinh tế số.
Doanh nghiệp đơn lẻ được xác định có vị trí thống lĩnh khi có thị phần từ 30% trở lên hoặc từ 10% trở lên và có sức mạnh thị trường đáng kể.
Luật chỉnh lý quy định hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh theo cách tiếp cận hành vi gắn hậu quả, gồm hành vi tự ưu tiên, cản trở chuyển đổi và khai thác dữ liệu trong những trường hợp luật định. Ngoại lệ về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng phải dựa trên pháp luật tương ứng; không duy trì ngoại lệ chung về “bí mật kinh doanh” dễ bị lạm dụng.
Đối với cạnh tranh không lành mạnh, Luật quy định rõ các hành vi trên môi trường số như giao diện tạo thông tin sai lệch, tạo khan hiếm hoặc cấp bách giả tạo; che giấu lựa chọn; gây trở ngại khi người dùng từ chối hoặc hủy giao dịch. Việc chỉnh lý nhằm phân biệt hành vi xâm phạm quan hệ cạnh tranh với hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng.
Chính phủ cũng tiếp thu ý kiến về thời hiệu xử phạt vi phạm pháp luật cạnh tranh. Luật quy định thời hiệu 5 năm áp dụng đối với vi phạm về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền, tập trung kinh tế, cạnh tranh không lành mạnh và một số hành vi khác theo luật định; thời hiệu 1 năm áp dụng đối với các vi phạm còn lại.
Cho phép lựa chọn riêng từng mục đích thu thập, sử dụng thông tin
Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Chính phủ tiếp thu, chỉnh lý quy định về lựa chọn mục đích, phạm vi thu thập và sử dụng thông tin.
Theo đó, tổ chức, cá nhân kinh doanh phải có phương thức rõ ràng để người tiêu dùng lựa chọn riêng từng mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin và thể hiện đồng ý hoặc không đồng ý.
Việc chia sẻ, chuyển giao thông tin, rút lại sự đồng ý và xử lý thông tin phải thống nhất với quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Không được buộc người tiêu dùng cung cấp thông tin không cần thiết cho giao dịch.
Luật phân định trách nhiệm hỗ trợ thương lượng theo địa bàn: cấp xã xử lý vụ việc tại địa phương, cấp tỉnh xử lý vụ việc liên xã và trường hợp thuộc thẩm quyền.
Bộ Công Thương quản lý cơ sở dữ liệu, hệ thống tiếp nhận yêu cầu. Người tiêu dùng có thể gửi yêu cầu trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến; hệ thống số hỗ trợ chuyển yêu cầu và thông báo kết quả.
Về điều khoản thi hành, Luật có hiệu lực chung từ ngày 1/7/2027; riêng các quy định bãi bỏ một số điều, chương của Luật Thương mại có hiệu lực từ ngày 1/1/2028.
