Chiều 13/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035.
Báo cáo trước Quốc hội, Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết công tác phòng, chống ma túy không chỉ là đấu tranh với tội phạm ma túy mà còn bao gồm xác định tình trạng nghiện, cai nghiện, điều trị, quản lý sau cai, hỗ trợ tái hòa nhập và các yếu tố y tế, xã hội đặc thù.
Do đó, việc giữ tên gọi chương trình nhằm nhận diện đầy đủ hai nhóm nhiệm vụ, đồng thời khẳng định sự kế thừa chương trình đã được Quốc hội quyết định tại Nghị quyết số 163. Cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị tên gọi là Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035.
Sau khi tích hợp, chương trình cơ bản kế thừa, giữ nguyên các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và nguồn lực đã được Quốc hội quyết định tại Nghị quyết số 163, bảo đảm các nhiệm vụ phòng, chống ma túy được triển khai liên tục, không gián đoạn.
Về phân định nhiệm vụ, tránh trùng lặp, chương trình được thiết kế gồm 10 dự án thành phần, gắn với nhiệm vụ của các cơ quan chủ trì và sản phẩm đầu ra tương ứng. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát từng nội dung chi, đối tượng, địa bàn, sản phẩm và nguồn kinh phí; ưu tiên sử dụng chung hạ tầng, dữ liệu và cơ chế phối hợp, không bố trí hoặc thanh toán hai lần cho cùng một nhiệm vụ.
Về mục tiêu, chỉ tiêu chủ yếu và tính khả thi, Bộ trưởng cho biết các mục tiêu, chỉ tiêu phòng, chống ma túy đến năm 2030 được kế thừa theo Nghị quyết số 163 đã được Quốc hội phê duyệt.
Đối với giai đoạn 2031-2035, trên cơ sở tổng kết kết quả thực hiện giai đoạn 2026-2030, diễn biến tình hình ma túy và khả năng cân đối nguồn lực, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu, báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền.
Về kinh phí, tổng nguồn lực thực hiện chương trình giai đoạn 2026-2030 gồm ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn huy động hợp pháp khác. Kinh phí cho giai đoạn 2031-2035 trong hồ sơ mới là mức dự kiến, định hướng. Sau khi tổng kết giai đoạn đến năm 2030, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đánh giá và báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định.
Việc phân bổ vốn dự kiến ưu tiên các địa bàn trọng điểm, phức tạp, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, địa phương khó khăn và chưa tự cân đối được ngân sách; bảo đảm căn cứ tiêu chí, định mức, tránh cào bằng và không giao nghĩa vụ đối ứng vượt quá khả năng của địa phương.
Đại biểu đề nghị trang bị đầy đủ phương tiện, công cụ
Trước đó, góp ý cho chương trình, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) bày tỏ sự băn khoăn về tính khả thi của mục tiêu "đến năm 2030 có ít nhất 50% xã, phường không có ma túy" (tương đương khoảng 1.661/3.321 đơn vị hành chính cấp xã thuộc diện rà soát).
Đại biểu phân tích, so với chỉ tiêu 20% được đặt ra trước đây, mục tiêu nâng lên 50% sẽ rất khó thực hiện, nhất là trong bối cảnh quy mô diện tích và dân số của các xã, phường đã lớn hơn nhiều sau quá trình sắp xếp, sáp nhập.
Từ đó, ông đề nghị cơ quan soạn thảo cần báo cáo làm rõ hiện cả nước đang có bao nhiêu xã, phường "sạch" ma túy để Quốc hội có cơ sở thực tiễn đánh giá tính khả thi của chỉ tiêu này.
Đại biểu cũng đề nghị cân nhắc chỉ tiêu tuyên truyền phòng, chống ma túy đối với học sinh và sinh viên, hiện lần lượt là 90% và 80%; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phân cấp, phân quyền và bảo đảm nguồn lực cho cấp xã trong công tác phòng, chống ma túy.
Theo đó, cần trang bị đầy đủ phương tiện, công cụ, lực lượng và cán bộ chuyên trách cho công an xã, phường để thực hiện nhiệm vụ. Đại biểu cũng đề nghị quy định trong luật hoặc có hướng dẫn cụ thể về trách nhiệm, thẩm quyền của UBND cấp xã, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và công an xã, phường trong công tác tuyên truyền, vận động, phòng, chống tội phạm và ma túy đến năm 2030, 2035.
Trong khi đó, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đồng tình với biện pháp giám sát điện tử nhưng đề nghị cân nhắc thêm về tính đồng bộ giữa mục tiêu, cơ sở pháp lý và tiến độ bố trí kinh phí để thực hiện
Theo đại biểu, Tiểu dự án 2 thuộc Dự án 6 có tổng mức đầu tư hơn 3.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, nhưng việc áp dụng giám sát điện tử đối với người chấp hành án hình sự tại cộng đồng hiện chưa có đầy đủ cơ sở pháp lý.
Đại biểu đề nghị Chính phủ phân định rõ những nội dung đã đủ điều kiện pháp lý để triển khai và những nhiệm vụ phải chờ hoàn thiện quy định; đồng thời bố trí vốn phù hợp, chỉ thực hiện các nhiệm vụ khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
