Áp lực từ những con số biết nói
Theo công bố của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, tổng chỉ tiêu lớp 10 công lập năm nay vào khoảng 88.000. Tuy nhiên, con số này bao gồm cả các trường THPT, trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên và trường nghề. Nếu chỉ tính riêng hệ THPT công lập, cơ hội dành cho học sinh vẫn rất hạn chế.
So với năm trước, khi hơn 120 trường THPT công lập tuyển khoảng 81.000 chỉ tiêu, mức tăng mỗi năm chỉ dao động 2.000–3.000 suất. Trong khi đó, số lượng học sinh tốt nghiệp THCS không ngừng tăng, khiến khoảng cách cung - cầu ngày càng lớn.
Thực tế tuyển sinh cho thấy, nhiều trường top đầu tại Hà Nội luôn có tỷ lệ chọi cao, phổ biến từ gần 2 đến hơn 3 thí sinh cho một suất học. Những cái tên như THPT Yên Hòa, THPT Lê Quý Đôn (Hà Đông), THPT Kim Liên hay THPT Đống Đa liên tục nằm trong nhóm cạnh tranh khốc liệt nhất. Ngay cả các trường khu vực nội thành như THPT Phan Đình Phùng, THPT Trần Phú – Hoàn Kiếm hay THPT Việt Đức cũng duy trì tỷ lệ chọi ở mức cao.
Những ngày “chạy đua” nghẹt thở của học sinh lớp 9
Trong bối cảnh đó, học sinh lớp 9 đang bước vào giai đoạn ôn thi với cường độ cao chưa từng có. Nguyễn Vân Khánh, học sinh lớp 9, Trường THCS Lương Thế Vinh (cơ sở Tân Triều) chia sẻ cảm giác “căng thẳng và áp lực” khi quy định tuyển sinh mở rộng khiến mức độ cạnh tranh tăng lên rõ rệt.
Lịch học của Khánh gần như kín mít, tan ngày học chính khóa, buổi tối học thêm, thời gian cá nhân bị thu hẹp đáng kể.
“Giờ ăn, giờ ngủ đều muộn hơn trước. Có lúc em rất mệt, nhưng dần cũng phải thích nghi”, Khánh nói.
Điểm yếu lớn nhất của em là môn Tiếng Anh, đặc biệt ở các dạng bài nâng cao. Để cải thiện, Khánh tăng cường luyện đề và nhờ thầy cô củng cố kiến thức còn hổng. Trong giai đoạn “nước rút”, điều em mong mỏi nhất không chỉ là kiến thức mà còn là sự động viên tinh thần từ gia đình và thầy cô.
Cùng chung tâm trạng, Mạc Đức Anh, học sinh lớp 9 tại Trường THCS Lương Thế Vinh cho biết áp lực năm nay lớn hơn khi số lượng thí sinh tăng mạnh.
“Tỷ lệ chọi cao khiến em luôn phải cố gắng gấp đôi,” Đức Anh chia sẻ.
Ngày học của em kéo dài từ trường đến lớp học thêm, tối về tiếp tục hoàn thành bài tập.
“Thời gian biểu dày đặc, nhưng em vẫn cố gắng kiểm soát để không bị quá tải,” em nói.
Giống như nhiều bạn khác, Tiếng Anh vẫn là “điểm nghẽn” cần cải thiện bằng cách học từ vựng và luyện đề thường xuyên.
Còn với em Nguyễn Phương Linh, học sinh lớp 9H1, Trường THCS Trưng Vương, việc Hà Nội bỏ quy định phân tuyến trong tuyển sinh lớp 10 khiến em không khỏi lo lắng.
“Em sợ tỷ lệ chọi vào các trường sẽ cao hơn, nên cũng lo mình khó đỗ vào trường công lập mà em mong muốn”, Linh nói.
Hiện tại, môn Toán là áp lực lớn nhất đối với em. Tuy vậy, Linh cho biết em nhận được nhiều sự hỗ trợ từ nhà trường trong quá trình ôn tập.
“Em đang cố gắng từng ngày để cải thiện môn Toán và tự tin hơn trước kỳ thi”, Linh chia sẻ.
Nhà trường “gỡ áp lực” bằng chiến lược ôn tập
Trước áp lực ngày càng lớn, các nhà trường buộc phải thay đổi cách ôn tập.
Cô Trần Thu Hương, giáo viên Toán, Trường THCS-THPT Lương Thế Vinh (cơ sở Tân Triều) cho biết, chiến lược hiện nay không còn dạy đồng loạt, mà phân nhóm học sinh theo năng lực để “may đo” bài tập phù hợp. Mục tiêu không phải là học thật nhiều, mà là học đúng và hiệu quả.
“Chúng tôi tập trung vào nền tảng cơ bản, rèn kỹ năng làm bài và đặc biệt là sửa lỗi sai vì mất điểm thường đến từ những sai sót rất nhỏ”, cô Hương nhấn mạnh.
Trong cấu trúc đề thi hiện nay, các câu hỏi mang tính tổng hợp cao, đòi hỏi học sinh phải biết đọc hiểu, phân tích và lựa chọn phương pháp giải. Những dạng bài như xác suất – thống kê có thể trở thành “bẫy điểm” nếu học sinh chủ quan.
Quan trọng hơn, theo cô Hương, yếu tố quyết định không chỉ là kiến thức, mà là tâm lý.
“Sự tự tin chiếm tới 70% cơ hội thành công,” cô Hương nói, đồng thời nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc giúp học sinh giữ được trạng thái ổn định trong giai đoạn căng thẳng.
Tại Trường THCS Trương Vương (Hà Nội), các lớp “tiết 0” học từ sáng sớm đã được tổ chức từ cuối tháng 11 nhằm giúp học sinh củng cố kiến thức, đặc biệt với những em còn ở mức điểm trung bình.
Cô Nguyễn Thị Anh Thư, giáo viên Toán, Tổ Tự nhiên I của nhà trường, cho biết sau kỳ kiểm tra giữa học kỳ I, nhiều học sinh chỉ đạt mức 5–6 điểm, mức khó có thể cạnh tranh vào các trường công lập.
“Đó là lý do chúng tôi triển khai ‘tiết 0’ từ thứ Hai đến thứ Sáu. Điều đáng mừng là nhiều học sinh rất hào hứng, có em đến rất sớm, thậm chí trước cả giáo viên để cùng trao đổi, hỗ trợ bạn bè,” cô Anh Thư chia sẻ.
Theo cô Nguyễn Thị Thu Hà, Hiệu trưởng nhà trường, để chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10, trường tận dụng tối đa thời lượng học 2 buổi/ngày để ôn tập ba môn trọng tâm gồm Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Bên cạnh đó, các “tiết 0” được tổ chức từ 6h30 sáng, dành cho những học sinh chưa tự tin hoặc còn yếu kiến thức.
“Việc tham gia hoàn toàn trên tinh thần tự nguyện, nhà trường tổ chức miễn phí, phụ huynh đồng thuận đưa con đến học. Mục tiêu là giúp các em củng cố kiến thức, ổn định tâm lý trước kỳ thi,” cô Hà nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy, mô hình “tiết 0” đang phát huy hiệu quả rõ rệt: Học sinh được kèm cặp sát sao, luyện đề thường xuyên, từng bước lấp lỗ hổng kiến thức và nâng cao kỹ năng làm bài. Việc duy trì nhịp học đều đặn từ sớm cũng giúp các em hình thành thói quen học tập nghiêm túc, chủ động hơn và vững tâm bước vào kỳ thi quan trọng sắp tới.
Định hướng để giảm áp lực
Nhà giáo Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức, cho rằng những thay đổi trong tuyển sinh năm nay như giảm chênh lệch điểm giữa các nguyện vọng, bỏ phân tuyến cứng đã tạo điều kiện để học sinh có thêm cơ hội lựa chọn.
Tuy nhiên, trước thực tế có hàng chục nghìn học sinh có thể không đỗ công lập, bà Quỳnh nhấn mạnh vai trò định hướng của gia đình và nhà trường.
“Học sinh không nên quá áp lực bởi các con số. Điều quan trọng là đánh giá đúng năng lực bản thân, xây dựng kế hoạch học tập phù hợp và duy trì sự chăm chỉ”, bà Quỳnh nói.
Theo bà, khi có nền tảng kiến thức vững vàng và sự chuẩn bị nghiêm túc, học sinh hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu mà không bị quá tải.
Kỳ thi vào lớp 10 tại Hà Nội những năm gần đây ghi nhận mức độ cạnh tranh ngày càng cao, thu hút sự quan tâm lớn từ học sinh, phụ huynh và nhà trường. Đằng sau những con số về chỉ tiêu và tỷ lệ chọi là nỗ lực không ngừng của hàng chục nghìn học sinh lớp 9 trong giai đoạn ôn tập quan trọng.
Trong bối cảnh đó, việc chuẩn bị kiến thức, giữ vững tâm lý và lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực cá nhân đang trở thành những yếu tố quan trọng, giúp học sinh tự tin bước vào kỳ thi và tiếp tục hành trình học tập phía trước.
