Theo Luật Bảo vệ môi trường, việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn đã trở thành quy định bắt buộc đối với mọi cá nhân và hộ gia đình. Triển khai trong thực tế, ngày 2/11/2023, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hành Văn bản số 9368/BTNMT-KSONMT hướng dẫn kỹ thuật phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Rác phải được chia thành các nhóm cụ thể như rác thực phẩm, rác tái chế (giấy, nhựa, kim loại) và các loại rác thải khác.
Tuy nhiên, tại khu vực phường Hà Đông, khoảng cách từ quy định trên giấy đến thực tế triển khai dường như vẫn còn rất xa. Tại nhiều điểm tập kết, thay vì những túi rác được phân tách sạch sẽ, người ta chỉ thấy những hỗn hợp phế thải nhếch nhác, gây khó khăn lớn cho công tác thu gom và xử lý hậu cần.
Dạo quanh các tuyến phố như Lê Trọng Tấn, Vạn Phúc khu vực ven đô thị mới Văn Phú..., không khó để bắt gặp cảnh tượng những tải rác, túi rác thải chất đống, tràn cả xuống lòng đường. Đáng nói, dù biển cấm đổ rác được cắm khắp nơi, nhưng rác vẫn cứ “mọc” lên như nấm sau mưa.
Chị Bình An, cư dân đường Vạn Phúc nói: “Tôi cũng chẳng hiểu sao, có biển cấm rồi mà người dân vẫn cứ vứt, hàng ngày tôi đi qua đây luôn sợ vì lúc nào cũng bốc mùi hôi thối”.
Theo ghi nhận của phóng viên, hầu hết rác thải tại các điểm tập kết tự phát này đều chưa được phân loại. Túi nilon, đồ ăn thừa, vỏ hộp nhựa, vỏ thuốc..., trộn lẫn với xà bần, chăn nệm cũ tạo thành một hỗn hợp nhếch nhác. Tại một số điểm, nước rỉ rác đen ngòm chảy loang lổ ra mặt đường, những ngày nắng nóng, mùi hôi thối nồng nặc bốc lên theo gió, xộc thẳng vào nhà dân và người đi đường.
Đáng quan ngại hơn, tại ngay chính những điểm tập kết rác tạm thời của địa phương, rác thải đủ mọi chủng loại từ chất thải hữu cơ dễ phân hủy đến các loại rác trơ cứng như phế thải xây dựng, đồ gia dụng hỏng đều được chất thành những đống lớn mà không qua bất kỳ quy trình phân loại hay xử lý sơ bộ nào.
Việc để mặc các khối rác khổng lồ lộ thiên, không che chắn hay phun xịt khử khuẩn định kỳ đã khiến các khu vực này trở thành những “điểm đen” về ô nhiễm, nơi vi khuẩn và côn trùng gây bệnh sinh sôi, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của cộng đồng cư dân xung quanh.
Anh Văn Hoàng, một cư dân sinh sống gần khu vực đường Lê Trọng Tấn, bức xúc chia sẻ: “Chúng tôi nghe đài báo nói nhiều về quy định phân loại rác để bảo vệ môi trường, nhưng thực tế ở đây ai có gì vứt nấy, chẳng ai kiểm tra hay hướng dẫn cụ thể. Rác thực phẩm trộn với túi bóng, rác sinh hoạt để lâu ngày bốc mùi kinh khủng. Mỗi lần đi qua đây tôi đều phải nín thở vì mùi hôi xộc thẳng vào mũi và chẳng dám nhìn vào vì nổi cả da gà”.
Giải đáp về việc tại sao nhiều khu dân cư, chung cư vẫn thiếu thùng rác phân loại, ký hiệu hướng dẫn và hạ tầng phù hợp, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, nguyên nhân chủ yếu là do việc đầu tư hạ tầng phân loại cần thời gian và lộ trình, trong khi quy mô, đặc điểm từng khu dân cư, chung cư rất khác nhau.
Đỉnh điểm của sự ô nhiễm là tình trạng nhiều điểm tập kết đã tiến hành đốt rác ngay trên đường phố. Do rác tồn đọng quá lâu không được dọn dẹp, người dân hoặc một số cá nhân tự ý châm lửa đốt để “giải phóng” mặt bằng, giảm bớt rác thải. Làn khói đen bốc lên kèm theo mùi độc hại của nhựa, của nilon đã ám ảnh nhiều người đi lại qua khu vực.
Bà Đặng Thu, cư dân trong khu vực ô nhiễm nói: “Tôi chán cảnh này lắm rồi, rác thì ngày nào cũng chất đống, nhìn đường như bãi thải, ruồi nhặng bay tứ tung. Có người đốt để giảm rác đi nhưng khói mùi đốt lại độc hại và ám ảnh vô cùng”.
Không chỉ gây ô nhiễm môi trường, các điểm tập kết rác tự phát còn đang trực tiếp lấn chiếm hành lang an toàn giao thông. Tại một số tuyến đường nhỏ, đống rác chiếm mất gần nửa phần đường, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, nhất là vào khung giờ cao điểm khi tầm nhìn bị hạn chế.
Bác Vinh, một tài xế thường xuyên chạy xe qua khu vực này, cho biết rất sợ đi qua đoạn này vào buổi tối, “Đèn đường chỗ tối chỗ sáng, nếu không chú ý mà tông phải bao rác hay mảnh sành vỡ bên trong, thậm chí là trượt bánh xe vì rác thực phẩm đổ ra đường thì rất nguy hiểm. Có những hôm rác để từ sáng đến tối mịt, thậm chí sang ngày hôm sau vẫn chưa thấy được dọn dẹp sạch sẽ, nhìn rất mất mỹ quan”.
Nguyên nhân của tình trạng rác thải ngổn ngang một phần do ý thức của một bộ phận người dân chưa cao, vẫn giữ thói quen tiện đâu vứt đấy. Tuy nhiên, không thể không nhắc đến trách nhiệm của các đơn vị thu gom khi chưa đảm bảo tần suất vận chuyển, để rác tồn đọng lâu ngày tại các điểm dân cư.
Việc rác không được phân loại từ đầu khiến khâu thu gom mất nhiều thời gian hơn. Để giải quyết dứt điểm, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương trong việc giám sát, xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm quy định phân loại và đổ rác bừa bãi.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ năm 2026, các địa phương phải từng bước chuyển đổi phương tiện thu gom, bố trí lại điểm tập kết, trạm trung chuyển, bảo đảm tiếp nhận riêng các dòng chất thải sau phân loại theo quy định. Cũng theo đó , thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 52/KH-UBND ngày 06/02/2026 về việc Phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường, giảm thiểu phát sinh, phân loại, thu gom, xử lý rác thải vì Thủ đô Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp.
Phường Hà Đông đang trên đà phát triển thành một quận đô thị văn minh, hiện đại. Nhưng nếu câu chuyện rác thải và ý thức phân loại vẫn dừng lại ở mức mạnh ai nấy vứt, thì mục tiêu về một môi trường sống Xanh - Sạch - Đẹp sẽ vẫn còn là một bài toán chưa có lời giải.
