Việc thiết lập các mô hình kinh tế mới bao gồm Khu kinh tế chuyên biệt, Khu kinh tế ven biển phía Nam và Khu Thương mại tự do đánh dấu một bước ngoặt chiến lược của Hải Phòng trong việc dịch chuyển mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu.
Đây không chỉ là không gian sản xuất công nghiệp thuần túy mà là những hệ sinh thái kinh tế tích hợp cao, được thiết kế để đón đầu làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu và dòng vốn công nghệ cao.
Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng, với quy mô 5.300 được thành lập theo Quyết định số 288/QĐ-TTg, đóng vai trò là hạt nhân công nghệ và đổi mới sáng tạo mới của thành phố. Khác với các khu công nghiệp truyền thống vốn chủ yếu tập trung vào gia công, khu kinh tế chuyên biệt được quy hoạch đa chức năng mang tính cộng hưởng cao.
Tại đây, phân khu phát triển công nghiệp được đặt cạnh trung tâm đổi mới sáng tạo và trung tâm logistics, tạo thành một chuỗi giá trị khép kín từ khâu nghiên cứu, phát triển (R&D), thử nghiệm cho đến sản xuất thương mại và vận chuyển. Mô hình này giúp rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường, giảm thiểu chi phí trung gian và là thỏi nam châm thu hút các tập đoàn đa quốc gia thuộc các ngành công nghiệp thế hệ mới như bán dẫn, điện tử và năng lượng sạch.
Nằm trong mối liên kết chặt chẽ đó, Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng với quy mô khổng lồ lên tới 20.000 ha đóng vai trò là bệ đỡ không gian cho định hướng phát triển bền vững. Được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch chung đến năm 2050, khu kinh tế này mang tính chất của một khu kinh tế sinh thái thế hệ mới.
Điểm cốt lõi của mô hình này là áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn. Các ngành công nghiệp đầu tư vào đây phải đảm bảo việc tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng chất thải và giảm thiểu phát thải carbon, giúp Hải Phòng không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn tiên phong trong việc thực hiện các cam kết quốc tế về môi trường.
Với vị trí trải dài trên nhiều xã ven biển, KKT phía Nam đóng vai trò như một trung tâm kết nối, hỗ trợ trực tiếp cho các KKT ven biển khác trong vùng đồng bằng sông hồng.
Mảnh ghép mang tính đột phá và được kỳ vọng nhiều nhất chính là Khu Thương mại tự do (FTZ) thành phố Hải Phòng với diện tích 6.292 ha. Được bố trí tại các vị trí chiến lược không liền kề nhưng gắn liền với cả Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải hiện hữu và Khu kinh tế ven biển phía Nam mới, FTZ Hải Phòng sở hữu lợi thế vượt trội về logistics.
Mô hình này sẽ áp dụng các cơ chế thể chế và ưu đãi đặc thù mang tính cạnh tranh quốc tế, tạo ra một "nền kinh tế thu nhỏ" có độ mở tối đa. Việc kết hợp giữa khu vực phi thuế quan, hệ thống cảng biển nước sâu và hạ tầng logistics hiện đại tại FTZ sẽ tối ưu hóa quy trình xuất nhập khẩu, biến Hải Phòng thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế dòng chảy lớn. Đây là cơ sở để thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực dịch vụ tài chính, vận tải biển, phân phối toàn cầu và các ngành công nghiệp công nghệ cao gắn liền với thương mại quốc tế.
Sự kết hợp đồng bộ giữa một Khu kinh tế chuyên biệt mạnh về công nghệ, một Khu kinh tế ven biển phía Nam sinh thái bền vững và một Khu Thương mại tự do thông thoáng, hiện đại sẽ tạo ra thế kiềng ba chân vững chắc. Chuỗi liên kết này giúp Hải Phòng giải quyết triệt để bài toán khan hiếm dư địa phát triển cũ, thiết lập một không gian kinh tế có năng suất cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn, đưa thành phố phát triển bứt phá và khẳng định vị thế trung tâm kinh tế biển của cả nước.
