Trước năm 2016, người dân địa phương vẫn giữ thói quen bỏ tất cả các loại rác thải chung vào một túi đựng. Việc không phân loại từ đầu nguồn này đã gây ra rất nhiều khó khăn, đồng thời làm phát sinh chi phí lớn cho công tác xử lý rác thải về sau của các đơn vị chuyên môn.
Cú hích từ hợp tác quốc tế
Bước ngoặt diễn ra vào năm 2016, khi Công ty Môi trường Đô thị Hải Phòng được UBND thành phố giao nhiệm vụ phối hợp với các chuyên gia Nhật Bản để thúc đẩy phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Đây là nhiệm vụ trọng tâm nằm trong Chương trình hợp tác hữu nghị giữa thành phố Hải Phòng (Việt Nam) và thành phố Kitakyushu (Nhật Bản).
Trong khuôn khổ chương trình, Công ty đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền các phường, tổ dân phố và các chuyên gia Nhật Bản để tổ chức hướng dẫn công tác giữ gìn vệ sinh môi trường, cũng như quy trình phân loại rác cho các cơ quan, tổ chức xã hội, các khu dân cư và hộ gia đình.
Đến năm 2022, bám sát các quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020, Công ty tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền gắn liền với các hoạt động tại cơ sở. Hơn 5.000 hội nghị đã được tổ chức trực tiếp, thành công tạo sự đồng thuận và làm thay đổi căn bản nhận thức bước đầu của người dân về tầm quan trọng của việc phân loại rác tại nguồn.
Đặc biệt, từ năm 2026, trên cơ sở nghiên cứu và áp dụng linh hoạt kinh nghiệm quốc tế, Công ty đã chủ động đổi mới tư duy truyền thông. Điểm nhấn độc đáo là việc biến tiếng kẻng “gọi rác” mang tính thúc giục trước đây thành những nhạc điệu êm dịu vui tai, hài hòa với nhịp sống của người dân đô thị.
Thay vì dùng tiếng kẻng truyền thống, Công ty đã ứng dụng hệ thống loa phát thanh cầm tay cho công nhân thu gom và lắp đặt loa trên các xe chuyên dụng. Các bản nhạc phát ra đều được lựa chọn kỹ lưỡng, lồng ghép khéo léo với các nội dung hướng dẫn quy trình phân loại rác thải tại nguồn.
Cách làm đổi mới, sáng tạo này không chỉ đơn thuần là thông báo giờ thu gom rác, mà còn góp phần kiến tạo một không gian văn hóa đô thị nhẹ nhàng. Những quy định khô khan về môi trường nhờ đó được thẩm thấu vào đời sống nhân dân một cách tự nhiên, góp phần xây dựng hình ảnh một thành phố Hải Phòng sáng tạo và giàu bản sắc yêu âm nhạc.
Hiện đại hóa công nghệ thu gom
Song song với việc đổi mới công tác tuyên truyền, Công ty còn đưa vào vận hành hệ thống xe ép rác chuyên dụng nhằm thu gom triệt để lượng rác vãng lai (rác do người qua đường thải ra hoặc đổ sai giờ quy định).
Đây là bước tiến quan trọng vì nó mang lại hiệu quả kép cho cả mỹ quan đô thị lẫn hiệu suất xử lý môi trường: làm giảm thiểu đáng kể lao động và sức lao động thủ công cho công nhân môi trường; thay thế phương thức quét dọn và đẩy xe thô sơ bằng quy trình ép rác tự động, hiện đại.
Rác thải tồn đọng sai quy định trên lòng đường, vỉa hè được thu gom và ép trực tiếp vào xe. Việc giảm tối đa lượng rác tại các điểm tập kết tạm thời trong nội thành và loại bỏ hoàn toàn các điểm tập kết rác tạm trên vỉa hè, theo nguyên tắc “Xe đi đến đâu, đường phố sạch đến đó”, giúp hạn chế mùi hôi và giữ cho đường phố luôn thông thoáng, nâng cao chất lượng sống, tô thêm hình ảnh, mỹ quan một đô thị văn minh, hiện đại.
Sự kết hợp đồng bộ giữa “Truyền thông bằng âm nhạc” và “Thu gom bằng cơ giới”, cùng việc đề cao ý thức người dân đang giúp Công ty từng bước tiến tới mục tiêu “Rác không chạm đất”. Những đổi mới mang tính đột phá này không chỉ giúp đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn, mà còn gắn kết chặt chẽ với chủ trương lớn của thành phố, cùng chung tay xây dựng Hải Phòng ngày càng sáng - xanh - sạch - đẹp và giàu bản sắc văn hóa.
