Hải Phòng đang đứng trước cơ hội lịch sử để định vị mình không chỉ là thành phố công nghiệp, cảng biển đầu tàu phía Bắc, mà còn là một trung tâm văn hóa – nghệ thuật mang tầm khu vực và quốc tế.
Đề án xây dựng Hải Phòng trở thành “Thành phố Âm nhạc” giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045 vừa được đưa ra thảo luận tại hội thảo tham vấn ý kiến các nghệ sĩ người Hải Phòng ngày 3/3/2026, đã mở ra một chương mới đầy khát vọng cho vùng đất cửa biển giàu truyền thống văn hiến.
Bản hòa ca của khát vọng và di sản
Những gương mặt từng làm nên tên tuổi của nền âm nhạc nước nhà, những nghệ nhân nặng lòng với di sản ca trù, hát đúm, trống quân, cùng đại diện các doanh nghiệp tổ chức sự kiện, biểu diễn nghệ thuật đã quy tụ đông đủ. Họ không chỉ đến để dự một cuộc họp, mà để cùng chia sẻ một tầm nhìn, xây dựng một khát vọng và đưa khát vọng đó trở thành hiện thực.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Lê Ngọc Châu nhấn mạnh: “Hải Phòng từ lâu đã được biết đến là thành phố công nghiệp, cảng biển; thành phố anh hùng, kiên cường trong chiến đấu; năng động, sáng tạo trong dựng xây. Nhưng sâu thẳm trong từng lớp trầm tích văn hóa, nơi đây còn là vùng đất nuôi dưỡng thi ca và âm nhạc, với những làn điệu chèo, trống quân, hát đúm bền bỉ vang lên như ký ức sống động của cộng đồng, với hai di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh là Ca trù và Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ. Âm nhạc Hải Phòng thấm đẫm dấu ấn lịch sử và cốt cách văn hiến xứ Đông, là niềm tự hào của bao thế hệ”.
Những lời tâm huyết của người đứng đầu chính quyền thành phố như chạm vào trái tim của những người nghệ sĩ đã dành cả cuộc đời cho âm nhạc. Bởi lẽ, Hải Phòng chính là mảnh đất đã sinh ra, nuôi dưỡng và chắp cánh cho nhiều thế hệ nhạc sĩ, nghệ sĩ có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Từ những năm tháng khói lửa chiến tranh đến thời kỳ đổi mới và hội nhập, đội ngũ nghệ sĩ Hải Phòng đã không ngừng sáng tạo, cho ra đời những tác phẩm hay, đắm say lòng người, làm giàu thêm bản sắc văn hóa nghệ thuật của đất nước và quê hương.
Văn hóa là nền tảng, âm nhạc là động lực nội sinh
Việc xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố Âm nhạc không phải là một ý tưởng tự phát, mà là sự cụ thể hóa mạnh mẽ các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển văn hóa, con người.
Đặc biệt, tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới đã xác định rõ: phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Tiếp thu sâu sắc chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc Hải Phòng cần đi đầu triển khai các mô hình mới, tạo cơ sở tổng kết, nhân rộng, thành phố đã đưa mục tiêu trở thành “Thành phố âm nhạc” vào Nghị quyết số 05 ngày 14/01/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố về “Xây dựng và triển khai một số mô hình Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa”. Mục tiêu này gắn liền với khát vọng xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố “văn minh – hạnh phúc”, phấn đấu lọt vào top 100 thành phố đáng sống nhất thế giới vào năm 2030 và gia nhập Mạng lưới Thành phố Sáng tạo UNESCO về âm nhạc vào năm 2045.
Chủ tịch Lê Ngọc Châu khẳng định: “Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tiềm lực, vị thế và uy tín ngày càng được khẳng định. Khát vọng ‘vươn mình cùng đất nước’ trong kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu không chỉ tăng trưởng nhanh, mà phải phát triển bền vững, toàn diện, có chiều sâu. Trong tiến trình đó, văn hóa không đứng bên lề, mà phải trở thành nền tảng và động lực nội sinh quan trọng. Âm nhạc, với sức mạnh kết nối và lan tỏa kỳ diệu, sẽ là công cụ đắc lực để xây dựng ‘tâm hồn đô thị’, củng cố sự đồng thuận xã hội và khẳng định bản sắc riêng của Hải Phòng trên bản đồ sáng tạo toàn cầu”.
Những trụ cột của một thành phố âm nhạc
Để hiện thực hóa khát vọng lớn lao đó, Đề án “Xây dựng Hải Phòng trở thành Thành phố Âm nhạc” đã được xây dựng công phu, dựa trên đánh giá thực trạng, phân tích tiềm năng và tham khảo kinh nghiệm của các thành phố sáng tạo trên thế giới. Theo đó, thành phố đặt ra 5 nhóm nội dung trọng tâm để xin ý kiến tham vấn từ các chuyên gia, nghệ sĩ.
Thứ nhất, cần nhận diện rõ giá trị và bản sắc âm nhạc Hải Phòng – từ truyền thống đến hiện đại – để xác lập nền tảng khác biệt và bền vững. Thứ hai, góp ý hoàn thiện dự thảo Đề án, làm rõ các điều kiện cần và đủ để từng bước đáp ứng tiêu chí của UNESCO. Thứ ba, đề xuất cơ chế, chính sách kiến tạo, khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn để phát triển công nghiệp văn hóa hiện đại. Thứ tư, xây dựng hệ sinh thái âm nhạc đồng bộ, đẩy mạnh xã hội hóa, thiết kế các sự kiện âm nhạc mang tính biểu tượng gắn với du lịch. Và cuối cùng, quan tâm đến công tác phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và thu hút nhân tài, xây dựng môi trường sáng tạo thuận lợi.
Đề án đã vạch ra những mục tiêu rất cụ thể. Đến năm 2030, 100% trường học trên địa bàn triển khai đầy đủ chương trình giáo dục âm nhạc, xây dựng và áp dụng “Khung năng lực âm nhạc Hải Phòng”.
Chương trình “Mỗi học sinh – một loại nhạc cụ” được triển khai rộng khắp, phấn đấu 70% học sinh làm chủ ít nhất một loại nhạc cụ cơ bản. Chương trình “Nghệ sĩ, nghệ nhân – Giảng viên cộng đồng” với ít nhất 1.000 buổi hướng dẫn, biểu diễn mỗi năm sẽ đưa âm nhạc đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là ở vùng nông thôn, hải đảo, khu công nghiệp.
Về hạ tầng, thành phố sẽ sửa chữa, nâng cấp các nhà hát, trung tâm văn hóa hiện có, đồng thời có cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư hình thành những tụ điểm âm nhạc chuyên nghiệp. Các sự kiện âm nhạc quy mô quốc gia và quốc tế sẽ được đăng cai tổ chức thường xuyên, hướng tới xây dựng thương hiệu riêng cho Hải Phòng.
Điểm hẹn của những tài năng và khát vọng cống hiến
Hội thảo gặp gỡ lần này không chỉ là dịp để chính quyền lắng nghe, mà còn là cơ hội để các nghệ sĩ bày tỏ tâm huyết, hiến kế cho quê hương. Nhiều ý kiến tâm huyết đã được đưa ra, từ việc bảo tồn các làn điệu dân gian đang có nguy cơ mai một, đến xây dựng các không gian biểu diễn ngoài trời, kết nối âm nhạc với du lịch biển đảo, hay cơ chế đãi ngộ xứng đáng cho những người nghệ sĩ đã và đang cống hiến.
Các đại biểu đã tập trung thảo luận về nhận diện giá trị và bản sắc âm nhạc Hải Phòng – từ truyền thống dân gian, nhạc đỏ, nhạc nhẹ, đến các dòng chảy âm nhạc đương đại; đồng thời đánh giá tiềm năng và cơ sở hạ tầng văn hóa, âm nhạc; đóng góp ý kiến để xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp âm nhạc và sáng tạo đô thị, hướng đến việc hình thành “Hải Phòng – Thành phố Âm nhạc của Việt Nam và khu vực”.
Đại biểu cũng thảo luận, chỉ ra những "điểm nghẽn" và giải pháp mang tính đột phá để phát triển âm nhạc Hải Phòng; trao đổi các điều kiện cần và đủ để đáp ứng bộ tiêu chí khắt khe của UNESCO, đưa âm nhạc trở thành thương hiệu nhận diện toàn cầu của Hải Phòng.
Chia sẻ với phóng viên, nhạc sĩ Xuân Bình nói: “Tôi đã đi qua nhiều vùng miền, nhưng chưa nơi đâu có tình yêu âm nhạc mãnh liệt và sâu nặng như ở Hải Phòng. Việc thành phố xây dựng đề án này là một tin vui lớn, một sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp của các thế hệ nghệ sĩ. Chúng tôi sẵn sàng đồng hành, góp sức để xây dựng Hải Phòng trở thành một trung tâm âm nhạc thực thụ”.
Sau khi lắng nghe các ý kiến, ông Lê Trung Kiên Phó Chủ tịch thành phố Hải Phòng khẳng định: “Thành phố sẽ tiếp thu tối đa những đóng góp quý báu của các nghệ sĩ để hoàn thiện Đề án.
Chúng tôi mong muốn xây dựng một Hải Phòng nơi âm nhạc không chỉ là hoạt động biểu diễn, mà trở thành dòng chảy văn hóa thường trực, định hình bản sắc và nâng tầm chất lượng sống. Đó không chỉ là trách nhiệm của chính quyền, mà là sự nghiệp chung của toàn Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân thành phố, trong đó đội ngũ văn nghệ sĩ là lực lượng nòng cốt, là linh hồn của một thành phố âm nhạc”.
Hội thảo kết thúc trong không khí phấn khởi, tin tưởng. Một chương mới đang mở ra cho văn hóa Hải Phòng. Hành trình trở thành “Thành phố Âm nhạc” còn nhiều thách thức phía trước, nhưng với sự quyết tâm của lãnh đạo thành phố, sự đồng lòng của Nhân dân và đặc biệt là tâm huyết, tài năng của đội ngũ văn nghệ sĩ, tin rằng khát vọng ấy sẽ sớm thành hiện thực, đưa Hải Phòng trở thành một điểm sáng trên bản đồ văn hóa sáng tạo của khu vực và thế giới, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và kỳ vọng của hàng triệu người dân đất Cảng.
