Khi bản làng bước vào không gian số
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Kim Phú và Kim Điền trở thành hai địa bàn có vị trí quan trọng ở khu vực miền núi phía Bắc tỉnh Quảng Trị. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện đi lại còn nhiều khó khăn đặt ra yêu cầu phải có những phương thức mới để đưa dịch vụ hành chính đến gần người dân.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số đang được xem là một giải pháp góp phần rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và người dân. Thay vì phải nhiều lần di chuyển đến trung tâm xã để giải quyết thủ tục, người dân từng bước được hỗ trợ tiếp cận dịch vụ công trực tuyến ngay tại nơi cư trú.
Ông Hoàng Tự Quốc Hùng, Chủ tịch UBND xã Kim Phú, cho biết địa phương xác định chính quyền số, kinh tế số và xã hội số là ba trụ cột của quá trình chuyển đổi số, trong đó người dân là trung tâm.
Kết quả bước đầu cho thấy việc đưa dịch vụ công lên môi trường số đang tạo chuyển biến rõ nét. Trong tháng 9/2026, xã Kim Phú tiếp nhận khoảng 1.000 hồ sơ thuộc nhóm dịch vụ công thiết yếu, trong đó 970 hồ sơ được thực hiện trực tuyến. Đến đầu tháng 10/2026, tỷ lệ kích hoạt tài khoản định danh điện tử đạt 99,30%; tích hợp Sổ sức khỏe điện tử đạt 87,57%; dữ liệu đất đai được làm sạch đạt 96,73%.
Đằng sau những con số này là sự vào cuộc trực tiếp của cán bộ cơ sở. Không chỉ hướng dẫn tại bộ phận một cửa, cán bộ còn xuống tận thôn, bản để hỗ trợ người dân.
Những trường hợp chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, quên mật khẩu, thay đổi số điện thoại hoặc chưa biết cách tích hợp giấy tờ trên ứng dụng VNeID đều được hướng dẫn cụ thể. Với người dân vùng cao, sự hỗ trợ trực tiếp này có ý nghĩa quan trọng, bởi khoảng cách địa lý và hạn chế về kỹ năng số vẫn là những rào cản không nhỏ.
Tại Kim Điền, Công an xã thành lập các đội hình hỗ trợ chuyển đổi số, phối hợp với tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn người dân sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến và tiếp cận các tiện ích số. Tỷ lệ kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2 tại địa phương đạt khoảng 99,30%, trong khi hồ sơ thủ tục hành chính được số hóa đạt 100%.
Từ dịch vụ công đến thị trường
Nếu chính quyền số góp phần rút ngắn khoảng cách hành chính thì kinh tế số đang mở ra hướng tiếp cận mới đối với sản xuất và thị trường ở vùng cao.
Ông Trần Văn Sỹ, Trưởng bản Yên Hợp, xã Kim Phú, kỳ vọng mô hình trồng dứa sẽ mở thêm hướng sinh kế, giúp người dân có thêm thu nhập và ổn định cuộc sống.
Tại bản Yên Hợp, xã Kim Phú, người dân đang triển khai nhiều mô hình sinh kế, trong đó có mô hình trồng dứa với diện tích hơn 4,2ha, khoảng 75 hộ tham gia, cùng các mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng.
Ông Trần Văn Sỹ, Trưởng bản Yên Hợp, cho biết, địa phương đã được trang bị máy tính, máy in và kết nối internet, giúp cán bộ cơ sở thuận lợi hơn trong công việc, đồng thời từng bước hỗ trợ người dân tiếp cận các phương thức sản xuất, quảng bá và kết nối thị trường mới.
Du lịch cũng là lĩnh vực có nhiều dư địa để ứng dụng công nghệ
Kim Phú sở hữu nhiều lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa và du lịch cộng đồng. Địa phương có các điểm đến như làng du lịch Tân Hóa, hệ thống hang động Tú Làn, hang Rục Mòn, hồ Yên Phú cùng cảnh quan núi đá vôi đặc trưng.
Đáng chú ý, Làng du lịch Tân Hóa được Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism) vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới” năm 2023.
Từ homestay, trải nghiệm sản xuất nông nghiệp, thưởng thức ẩm thực tại nhà dân đến các sản phẩm lưu niệm, việc ứng dụng nền tảng số trong quảng bá, bán hàng và kết nối du khách được kỳ vọng tạo thêm giá trị cho sản phẩm bản địa.
Theo ông Hoàng Tự Quốc Hùng, xã Kim Phú đang chuẩn bị ra mắt website quảng bá du lịch địa phương. Mỗi địa danh, điểm đến và nét đẹp văn hóa được xây dựng thành một “câu chuyện”, qua đó giúp du khách có thêm thông tin trước khi đến trải nghiệm.
Công nghệ gắn với an ninh và đời sống
Ông Đinh Duy Hòa, Chủ tịch UBND xã Kim Điền cho biết, địa phương có khoảng 14km đường biên giới, chuyển đổi số không chỉ phục vụ cải cách hành chính mà còn được gắn với công tác bảo đảm an ninh, trật tự và xây dựng thế trận gần dân ở khu vực biên giới.
Các nhóm Zalo tại thôn, bản trở thành một trong những kênh trao đổi thông tin nhanh giữa người dân và lực lượng chức năng. Những phản ánh liên quan đến an ninh, trật tự có thể được chuyển đến cán bộ phụ trách để tiếp nhận, xử lý kịp thời.
Cùng với đó, mô hình “Phụ nữ chuyển đổi số” gắn với chương trình “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên cương” được triển khai, hướng đến những người trực tiếp tham gia sản xuất, kinh doanh và chăm lo đời sống gia đình.
Các thành viên được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, định danh điện tử, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, kỹ năng bảo đảm an toàn trên không gian mạng và livestream bán hàng.
Những kỹ năng tưởng như đơn giản lại mang ý nghĩa thiết thực đối với người dân vùng cao. Khi biết sử dụng công nghệ, họ có thêm khả năng tiếp cận thông tin, dịch vụ và thị trường mà trước đây bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý.
Từ những thao tác trên chiếc điện thoại thông minh, những hồ sơ được xử lý trực tuyến hay một sản phẩm nông nghiệp được quảng bá trên không gian mạng, chuyển đổi số đang từng bước tạo nên những thay đổi cụ thể trong đời sống ở các bản làng vùng cao Quảng Trị.
