Làm rõ ai đóng, đóng thế nào, tránh tạo thêm gánh nặng
Sáng 9/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).
Góp ý về đề xuất mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với người lao động trên nền tảng số và người làm việc không có quan hệ lao động, đại biểu Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hòa) bày tỏ ủng hộ chủ trương mở rộng diện bao phủ, nhất là đối với lao động phi chính thức, người giao hàng, lái xe công nghệ và những người có thu nhập từ các nền tảng số.
Theo đại biểu, đây là nhóm lao động ngày càng đông nhưng khả năng tiếp cận các chính sách an sinh còn hạn chế. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa mục tiêu mở rộng đối tượng và phương thức tổ chức thực hiện.
Đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng, nếu quy định đối tượng tham gia quá rộng nhưng chưa xác định rõ ai có nghĩa vụ đóng, căn cứ tính mức đóng, trách nhiệm của nền tảng số và cơ chế bảo vệ người lao động, chính sách có thể phát sinh tranh chấp, đồng thời tạo thêm gánh nặng cho những người có thu nhập thấp, không ổn định.
Thực tế, với người lao động làm việc theo chuyến, theo đơn hàng hoặc cùng lúc trên nhiều nền tảng, việc xác định thu nhập làm căn cứ đóng và phân chia trách nhiệm giữa các bên không đơn giản.
Nếu thiết kế chính sách không phù hợp, người lao động có thể phải tăng chi phí trước mắt nhưng chưa nhìn thấy rõ lợi ích lâu dài, từ đó tìm cách né tránh tham gia.
Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể về nhóm đối tượng, thời điểm áp dụng, phương thức đóng và trách nhiệm của các bên; đồng thời đánh giá tác động đối với từng nhóm lao động.
Đáng chú ý, đại biểu đề xuất xem xét lộ trình thực hiện từ năm 2028 đối với nhóm lao động trên nền tảng số nếu chưa đủ điều kiện triển khai ngay. Khoảng thời gian này sẽ giúp hoàn thiện pháp luật, kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế và các nền tảng số, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tạo sự đồng thuận.
Nhấn mạnh mục tiêu của chính sách, đại biểu Lê Hữu Trí nói: “Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng số người phải đóng bảo hiểm, mà là tăng số người thực sự được bảo vệ bởi hệ thống an sinh xã hội”.
Cần cân nhắc thời điểm tiếp tục mở rộng đối tượng bắt buộc
Cũng góp ý về vấn đề này, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) khẳng định BHXH là chính sách nhân văn, nhân đạo của Đảng và Nhà nước, nhằm bảo đảm người dân khi hết tuổi lao động có lương hưu, nguồn thu nhập ổn định để bảo đảm cuộc sống khi về già. Đại biểu bày tỏ đồng tình, ủng hộ chính sách này.
Tuy nhiên, với đề xuất tiếp tục bổ sung hai nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số, đại biểu đề nghị cần cân nhắc.
Theo đại biểu Phạm Văn Hòa, trong lần sửa đổi Luật BHXH trước, đã có thêm 8 nhóm đối tượng được mở rộng tham gia BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy số lượng người tham gia trong các nhóm được bổ sung chưa nhiều, trong đó có người làm việc tại hợp tác xã, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân.
Ngay cả việc thực hiện quy định về BHXH bắt buộc đối với người lao động tại các doanh nghiệp hiện nay vẫn còn những bất cập. Vì vậy, đại biểu cho rằng cần cân nhắc việc tiếp tục mở rộng đối tượng tham gia bắt buộc ở thời điểm này.
Đại biểu Phạm Văn Hòa đề xuất khi tiến hành sửa đổi toàn diện Luật BHXH thì xem xét bổ sung thêm hai nhóm đối tượng nêu trên.
