Ngày 21/12, tỉnh Thừa Thiên Huế phối hợp với TP Đà Nẵng tổ chức Lễ công bố hoàn thành dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích quốc gia Hải Vân Quan.
Dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích Hải Vân Quan được Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao TP Đà Nẵng tổ chức khởi công vào tháng 12/2021. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 42 tỷ đồng, tỉnh Thừa Thiên Huế và TP Đà Nẵng mỗi bên đóng góp 50%.
Di tích Hải Vân Quan sau khi được trùng tu. Ảnh: Trần Thiên
Dự án thực hiện trên diện tích sử dụng khoảng 6.500m2, sau 3 năm thực hiện, đến nay đã hoàn thành.
Quy mô đầu tư và phương án xây dựng, toàn bộ các lô cốt phía trên Hải Vân Quan và Thiên hạ đệ nhất hùng quan được tháo dỡ đến nền gốc tích thời Nguyễn; tu bổ cửa Hải Vân Quan, cửa Thiên hạ đệ nhất hùng quan theo các dấu tích nguyên gốc.
Dự án phục hồi, thay thế nền cổng lát đá Thanh, hệ thống cối, cổng đá, tường xây gạch vồ. Gia cố, chống nứt, chống thấm cho các khối xây; phục hồi lan can xây gạch vồ chia ô hộc và trang trí trên nóc theo tư liệu; phục hồi hệ thống cửa ván ghép con tiện gỗ.
Di tích Hải Vân Quan nằm ở độ cao 490m trên đỉnh đèo Hải Vân, thuộc địa phận thị trấn Lăng Cô (huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế) và phường Hòa Hiệp Bắc (quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng).
Đây là công trình kiến trúc thành lũy quân sự ấn tượng, được xem là một trong những cửa ải hùng tráng bậc nhất nước ta. Với những giá trị lịch sử, kiến trúc độc đáo, năm 2017, Hải Vân Quan được Bộ VHTT&DL xếp hạng là Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Hải Vân Quan được xây từ đời Trần và được trùng tu vào thời Nguyễn (năm Minh Mạng thứ 7). Cửa trông về phủ Thừa Thiên đề ba chữ "Hải Vân Quan", cửa trông xuống Quảng Nam đề "Thiên hạ đệ nhất hùng quan". Lạc khoản một bên góc bảng còn ghi thêm "Minh Mệnh thất niên cát nhật tạo", tức là làm vào ngày tốt năm Minh Mệnh thứ 7 (1826).
Di tích Hải Vân Quan là cụm bố phòng quân sự với nhiều công trình gồm hệ thống thành lũy, nhà kho, trụ sự, pháo đài thần công… Dưới thời nhà Nguyễn, Hải Vân Quan là cửa ải quan trọng, là cửa ngõ vào Kinh đô Huế từ phía Nam. Chính vì vậy, triều Nguyễn đã tập trung lực lượng và vũ khí quy mô ở Hải Vân Quan để trấn giữ.
Thế Vũ
