Theo kết quả Chương trình Đánh giá Học sinh Quốc tế (PISA) 2025 do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố, thành tích của học sinh 15 tuổi trên toàn cầu tiếp tục giảm ở cả ba môn toán, đọc hiểu và khoa học.
Dù vậy, nhiều vị trí dẫn đầu vẫn thuộc về châu Á. Singapore, Nhật Bản và Hàn Quốc nằm trong nhóm có kết quả tốt nhất ở cả ba môn. Các khu vực Bắc Kinh, Thượng Hải, Giang Tô và Chiết Giang của Trung Quốc cũng đạt điểm cao, cùng với Ma Cao và Đài Loan.
Trong khi đó, tỷ lệ học sinh tại các nước OECD không đạt mức năng lực cơ bản đã tăng từ 16% năm 2022 lên 20% vào năm 2025. Riêng điểm đọc hiểu của học sinh Mỹ giảm xuống mức thấp nhất trong gần 25 năm.
OECD cảnh báo sự phát triển nhanh của AI có thể làm thay đổi đáng kể cách học sinh tiếp nhận và xử lý thông tin.
Trong kỳ PISA 2025, học sinh Việt Nam đạt kết quả khả quan ở môn Khoa học với 457 điểm (71% đạt mức cơ bản trở lên) và Toán học đạt 443 điểm (58% đạt mức cơ bản). Tuy nhiên, môn Đọc hiểu là thách thức lớn khi chỉ đạt 392 điểm, với khoảng 59% học sinh chưa đạt mức năng lực đọc hiểu cơ bản.
Ông Andreas Schleicher, Giám đốc giáo dục và kỹ năng của OECD, cho rằng một trong những vấn đề đáng lo ngại là học sinh đang yếu hơn ở những kỹ năng ngày càng quan trọng trong thời đại AI như đánh giá độ tin cậy của thông tin, kết nối dữ liệu từ nhiều nguồn và tư duy phản biện.
Báo cáo cho thấy tỷ lệ học sinh có xu hướng đọc nhanh, bỏ qua nội dung và đưa ra câu trả lời sai đã tăng gần gấp đôi từ năm 2018 đến năm 2025.
Cùng lúc, thiết bị kỹ thuật số ngày càng phổ biến trong lớp học cũng tạo ra nguy cơ gây mất tập trung. Chỉ chưa đến 10% học sinh ở Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc cho biết bạn bè thường bị các thiết bị kỹ thuật số làm phân tâm trong giờ học khoa học, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu 28%.
Singapore được OECD đưa ra như một ví dụ về việc kết hợp công nghệ với phương pháp học truyền thống. Nước này đẩy mạnh sử dụng công nghệ trong lớp học nhưng đồng thời chú trọng phát triển kỹ năng đọc hiểu cho học sinh ngay từ những năm đầu.
OECD nhận định thành tích học tập của học sinh ngày càng không chỉ phụ thuộc vào mức độ giàu có của quốc gia hay gia đình. Công nghệ đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong môi trường học tập, dù mối quan hệ trực tiếp giữa việc sử dụng thiết bị số và kết quả học tập vẫn khó xác định.
