Ed Iskenderian, được giới chơi xe biết đến với biệt danh “Isky” hay “The Camfather”, đã qua đời hôm thứ Ba, hưởng thọ 104 tuổi.
Từ một chiếc máy mài cam tự chế vào năm 1946, ông xây dựng Iskenderian Cams thành một trong những thương hiệu phụ tùng hậu mãi nổi tiếng và có ảnh hưởng nhất thế giới.
Ông là một trong những người tiên phong của văn hoá hot rod và các giải đua tốc độ trên hồ khô, là huyền thoại, là thành viên Hall of Fame, và trong mắt nhiều người, còn là một nhân cách đáng quý.
Niềm đam mê tốc độ của “Camfather” bắt đầu từ năm 1939 khi ông tự lắp một chiếc Ford roadster thân T với động cơ V8 flathead, sử dụng linh kiện do những người bạn thân của mình như Vic Edelbrock và Stu Hilborn cung cấp để tăng tốc mỗi ngày.
Ông từng đặt mua trục cam từ Ed Winfield nhưng không nhận được do Winfield phải vật lộn với lượng đơn hàng quá lớn. Sau quãng thời gian phục vụ trong Lực lượng Không quân Lục quân Mỹ, bay các chuyến vận tải tại Nam Thái Bình Dương trong Thế chiến II, Isky trở về với khát vọng tốc độ còn mãnh liệt hơn.
Nếu Winfield không thể cung cấp trục cam ông cần, tại sao ông không tự tạo ra nó? Và ông thực sự đã làm được. Chỉ trong vòng một thập kỷ sau chiếc trục cam đầu tiên tự mài, cái tên Iskenderian đã trở thành biểu tượng trong thế giới đua xe.
Bên cạnh tài năng kỹ thuật, Isky còn là bậc thầy trong việc quảng bá. Ông là một trong những người đầu tiên phát triển hình thức “tài trợ đội đua” khi hợp tác với đội drag racing của Don Garlits.
Trong thời kỳ mà khái niệm tài trợ gần như chưa tồn tại, bước đi của Isky đã mở đường cho hệ sinh thái motorsport hiện đại.
Thương hiệu của ông sau đó đồng hành cùng nhiều đội đua danh tiếng ở NASCAR, IndyCar, drag racing, off-road, Bonneville, xe tải quái vật, tractor pull và cả đua thuyền.
Isky cũng là người tiên phong trong lĩnh vực merchandising. Ông in hàng nghìn áo thun mang logo công ty và phát miễn phí tại các sự kiện đua xe. Ở thời hoàng kim của văn hoá hot rod, sở hữu một chiếc áo Isky gần như là “tấm thẻ thông hành” để được xem là người trong giới.
Tên tuổi ông gắn liền với tốc độ. Không hài lòng với việc chỉ giỏi trong chế tạo trục cam và động cơ, Isky luôn muốn trở thành người giỏi nhất.
Một trong những kỳ tích khiến ông tự hào nhất là xây dựng được động cơ đạt công suất một mã lực trên mỗi inch khối và vẫn chạy bằng xăng phổ thông, sử dụng nền tảng động cơ Dodge Hemi hậu chiến.
Đến năm 1963, cái tên Ed Iskenderian đã trở nên quen thuộc với mọi người đam mê sức mạnh của động cơ V8 Mỹ.
Cùng với những người bạn đồng hành trong ngành phụ tùng hiệu năng, ông là một trong những nhân vật đặt nền móng cho Speed Equipment Manufacturers Association, tiền thân của Hiệp hội SEMA ngày nay. Ông giữ chức chủ tịch đầu tiên của tổ chức trong các năm 1963 và 1964.
Nhìn lại chặng đường cuộc đời, Ed Iskenderian dường như đã sống một cuộc đời trọn vẹn. Ông phục vụ đất nước, xây dựng doanh nghiệp gia đình lớn mạnh, kết giao bạn bè, tận hưởng đam mê và sống thọ hơn phần lớn mọi người.
Quan niệm “chúng ta đến thế gian để vui vẻ, chứ không phải để lâu dài” dường như không áp dụng với ông, bởi Ed đã làm được cả hai.
“The Camfather” ra đi và để lại ba người con Richard, Timothy và Amy cùng tám người cháu. Khẩu hiệu lâu năm của công ty ông là “Isky Wins”, và với cuộc đời đầy thành tựu cùng niềm vui ông tạo ra, có lẽ ông thực sự đã chiến thắng theo cách đẹp nhất.
