Jeff Bezos và Leonardo DiCaprio đang đối mặt làn sóng chỉ trích sau khi công bố Phoenix Species Project, sáng kiến nhằm bảo vệ 100 loài động vật bị đe dọa nghiêm trọng nhất thế giới. Tranh cãi bùng lên không phải vì mục tiêu bảo tồn, mà vì nhiều ý kiến cho rằng hoạt động từ thiện môi trường của giới siêu giàu có thể che mờ tác động khí hậu từ các đế chế kinh doanh phía sau.
Phoenix Species Project được DiCaprio công bố trên tài khoản Instagram cá nhân. Nam diễn viên mô tả đây là sáng kiến từ thiện đơn lẻ lớn nhất từng dành cho việc phục hồi các loài cực kỳ nguy cấp tại 30 quốc gia.
Trong thông báo, DiCaprio cho rằng việc cứu các loài này cũng đồng nghĩa bảo vệ hệ sinh thái xung quanh, từ rừng, sông ngòi đến khí hậu. Cách diễn đạt này cho thấy dự án được đặt trong bối cảnh rộng hơn của cuộc khủng hoảng đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu toàn cầu.
Tuy nhiên, phản ứng của công chúng lại phân cực mạnh. Một số ý kiến cáo buộc Bezos và DiCaprio “greenwashing”, thuật ngữ thường được dùng để chỉ việc các tập đoàn hoặc cá nhân giàu có sử dụng hoạt động môi trường nhằm làm dịu hình ảnh trước những tác động sinh thái lớn hơn mà họ bị cho là có liên quan.
Trên các nền tảng trực tuyến, nhiều bình luận cho rằng giới siêu giàu đang dùng một phần tài sản để xử lý những vấn đề mà chính họ hoặc doanh nghiệp của họ góp phần tạo ra. Một số người xem các cam kết từ thiện như vậy là nỗ lực quảng bá hình ảnh hơn là giải pháp căn cơ cho khủng hoảng môi trường.
Đây không phải lần đầu Bezos đối mặt cáo buộc tương tự. Năm 2020, Bezos Earth Fund từng cam kết 10 tỷ USD để bảo vệ đa dạng sinh học và hỗ trợ các nỗ lực giảm nhẹ biến đổi khí hậu, một khoản tiền rất lớn nếu xét trên quy mô tài trợ tư nhân cho môi trường.
Dù vậy, những người chỉ trích cho rằng cam kết tài chính cần được đặt cạnh "dấu chân carbon" của Amazon, tập đoàn từng do Bezos điều hành. Giai đoạn 2020 đến 2021, lượng phát thải carbon dioxide của Amazon tăng 18%, trong khi nhu cầu điện toán đám mây được cho là tiếp tục tạo thêm áp lực phát thải.
Ngoài Amazon, công ty vũ trụ Blue Origin của Bezos cũng bị nhắc đến trong các tranh luận về tác động môi trường. Những hoạt động liên quan đến hàng không vũ trụ được cho là có thể ảnh hưởng đến các tầng cao của khí quyển theo những cách mà giới khoa học vẫn đang tiếp tục tìm hiểu.
Vì vậy, phản ứng dữ dội quanh Phoenix Species Project phản ánh một vấn đề rộng hơn trong lĩnh vực từ thiện khí hậu. Khi các tỷ phú tài trợ cho bảo tồn, công chúng không chỉ nhìn vào số tiền được cam kết, mà còn đặt câu hỏi về nguồn gốc tài sản, mô hình kinh doanh và mức độ trách nhiệm với phát thải.
Dù những chỉ trích hiện chủ yếu diễn ra trên mạng, tranh cãi cho thấy các sáng kiến môi trường của giới siêu giàu ngày càng khó tách khỏi yêu cầu minh bạch và trách nhiệm khí hậu. Với Bezos và DiCaprio, dự án bảo tồn 100 loài nguy cấp vì thế không chỉ là câu chuyện từ thiện, mà còn là phép thử về niềm tin công chúng.
