Khám phá ‘kho’ vũ khí trường Giảng Võ vừa được công nhận bảo vật quốc gia

Thủ tướng Chính phủ vừa có Quyết định số 41/QĐ-TTg công nhận bảo vật quốc gia đợt 11, năm 2022. Đáng chú ý, trong số 27 hiện vật được đưa vào danh mục bảo vật, có Sưu tập vũ khí trường Giảng Võ, niên đại thế kỷ XV - XVIII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Hà Nội.

Trường Giảng Võ (Giảng Võ trường) được biết đến là khu vực luyện tập võ thuật, giảng dạy binh pháp, thao diễn quân sự cao cấp của các triều đại phong kiến, nằm tại kinh đô Thăng Long.

kham pha kho vu khi truong giang vo vua duoc cong nhan bao vat quoc gia hinh 1

Các nhà khảo cổ khai quật cổ vật dưới lòng hồ Ngọc Khánh năm 1983. Ảnh: Bảo tàng Hà Nội

Theo “Đại Việt sử ký toàn thư”, khi định đô ở Thăng Long năm 1010, nhà Lý đã cho lập điện Giảng Võ, năm 1070 lập Xạ đình. Hơn 200 năm sau, tháng 8/1253, vua Trần Thái Tông lập Giảng Võ trường. Đến thời Lê, khu vực phía tây Thăng Long (bao gồm khu vực Giảng Võ, Kim Mã, Ngọc Khánh ngày nay) trở thành một trung tâm luyện tập, khảo hạch và diễn tập quân sự lớn.

Từ những năm 1960, việc nghiên cứu di tích trường Giảng Võ bắt đầu sau khi một vài vũ khí cổ được tìm thấy tại khu vực Cầu Giấy - Thủ Lệ.

Năm 1983, các nhà khảo cổ phát hiện bộ sưu tập vũ khí bằng kim loại phong phú bậc nhất của thời trung đại ở khu vực hồ Ngọc Khánh. Các khai quật sau đó tìm thêm hàng nghìn hiện vật. Những nghiên cứu tiếp theo đã khẳng định khu vực hồ Ngọc Khánh là Giảng Võ trường thời Lê. Đến những năm 2000, các hiện vật được bàn giao cho Bảo tàng Hà Nội lưu giữ, bảo quản.

kham pha kho vu khi truong giang vo vua duoc cong nhan bao vat quoc gia hinh 2

Vị trí của Giảng Võ trường. Ảnh vẽ lại trên nền bản đồ Hồng Đức

Sưu tập vũ khí trường Giảng Võ gồm 111 hiện vật thuộc 13 nhóm có kích thước khác nhau, được phân loại theo chức năng sử dụng gồm hai loại: bạch khí (những vũ khí vận hành bằng cơ bắp người) và hỏa khí (những vũ khí vận hành bằng thuốc súng).

Bạch khí lại chia thành 3 loại theo công năng sử dụng gồm: Vũ khí đánh gần, vũ khí đánh xa và vũ khí phòng ngự.

Vũ khí đánh gần gồm 6 loại: giáo, mũi trường, câu liêm, đinh ba, qua và kiếm. Vũ khí đánh gần trong sưu tập vũ khí trường Giảng Võ có số lượng 40 hiện vật, chiếm 36% sưu tập.

Sưu tập vũ khí trường Giảng Võ gồm 111 hiện vật, thuộc 13 nhóm, được phân loại theo chức năng sử dụng, gồm: Bạch khí (giáo một ngạnh, mũi trường, câu liêm, đinh ba, kiếm và qua chỉ) và hỏa khí (súng lệnh và đạn), trong đó bạch khí chiếm 83%. Trong bạch khí, chủ yếu là loại đánh gần và xa, vũ khí phòng ngự chỉ chiếm 1,8%.

Vũ khí đánh xa có khả năng sát thương đối phương trong một khoảng cách xa hơn tầm của vũ khí cầm tay, sức đẩy của vũ khí đi xa do sức đẩy của cơ học (hoặc cơ bắp con người). Vũ khí đánh xa trong sưu tập vũ khí trường Giảng Võ gồm 3 loại: lao 2 ngạnh, móc câu chùm và mũi tên với số lượng 50 hiện vật (42 mũi tên), chiếm 45% sưu tập.

Vũ khí phòng ngự gồm 2 loại chông củ ấu và chông cắm, mỗi loại chỉ có 1 hiện vật, chiếm 1,8% sưu tập.

Hỏa khí là những vũ khí vận hành bằng thuốc súng. Có 2 loại súng lệnh và đạn đá với số lượng 19 hiện vật (18 viên đạn đá), chiếm 17,2% sưu tập. Súng lệnh có khắc chữ Công tự tam bách thập thất hiệu có nghĩa là hiệu chữ công số 317. Đây là số hiệu chính quy do triều đình đúc bằng hợp kim đồng và cấp phát cho các đơn vị quân đội.

Theo ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội, bộ sưu tập vũ khí trường Giảng Võ là nhóm hiện vật phong phú, đa dạng và tập trung nhất, với phần lớn các loại hình vũ khí đều có tên trong binh chế thời Lê đã được Phan Huy Chú liệt kê tại “Lịch triều hiến chương loại chí”.

Khi mới phát hiện, đa số vũ khí được làm từ kim loại sắt đã tra cán tre hoặc gỗ, cho thấy vũ khí đã và đang dùng làm công cụ tập luyện.

kham pha kho vu khi truong giang vo vua duoc cong nhan bao vat quoc gia hinh 3

Hiện vật giáo 1 ngạnh. Ảnh: Bảo tàng Hà Nội

kham pha kho vu khi truong giang vo vua duoc cong nhan bao vat quoc gia hinh 4

Câu liêm thuộc sưu tập vũ khí trường Giảng Võ. Ảnh: Bảo tàng Hà Nội

kham pha kho vu khi truong giang vo vua duoc cong nhan bao vat quoc gia hinh 5

Súng lệnh, hỏa khí đúc năm 1499 trong sưu tập vũ khí trường Giảng Võ

Các nhà khảo cổ cũng phát hiện dấu tích của lò bễ, các cục xỉ sắt và những phác vật vũ khí đang được chế tạo dở. Điều này chứng minh vũ khí được đúc tại chỗ theo phương pháp thủ công, đồng thời trường Giảng Võ ngoài vai trò đào tạo, huấn luyện binh sĩ, còn là địa điểm tự cung cấp vũ khí, phục vụ việc rèn luyện, đào tạo quân đội.

Giới nghiên cứu đánh giá, sưu tập vũ khí trường Giảng Võ là những hiện vật gốc độc bản, có nhiều giá trị trên các lĩnh vực lịch sử, văn hóa và khoa học quân sự.

T.Toàn

Xem thêm

Văn học Việt Nam trước yêu cầu đổi mới trong kỷ nguyên số và AI

Văn học Việt Nam trước yêu cầu đổi mới trong kỷ nguyên số và AI

(CLO) Sự phát triển của AI, truyền thông số và toàn cầu hóa đang đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy sáng tạo, phương thức tiếp cận văn học. Trước những chuyển biến đó, văn học Việt Nam cần chủ động thích ứng, hội nhập nhưng vẫn giữ gìn bản sắc dân tộc và sứ mệnh phục vụ đất nước, con người.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Gỡ điểm nghẽn thể chế, mở đường cho công nghiệp văn hóa bứt phá

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Gỡ điểm nghẽn thể chế, mở đường cho công nghiệp văn hóa bứt phá

(CLO) Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đồng bộ, khơi thông nguồn lực đầu tư và thúc đẩy thị trường sản phẩm sáng tạo. Tuy nhiên, để văn hóa thực sự trở thành ngành kinh tế có sức cạnh tranh, cần tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, bản quyền, cơ chế đầu tư và tổ chức chuỗi giá trị.

Gia Lai: Trao truyền hồn cốt văn hóa Jrai qua lễ mừng nhà rông mới

Gia Lai: Trao truyền hồn cốt văn hóa Jrai qua lễ mừng nhà rông mới

(CLO) Giữa mùa hoa dã quỳ vàng rực dưới chân núi lửa Chư Đang Ya thuộc xã Biển Hồ (tỉnh Gia Lai) tiếng cồng chiêng lại ngân vang. Lễ cúng mừng nhà rông mới không chỉ gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ mà còn đánh thức những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần gìn giữ hồn cốt đại ngàn và mở ra hướng phát triển du lịch cộng đồng.

Ban tổ chức trao giải Nhất tại Lễ trao giải và Triển lãm ảnh nghệ thuật cấp Quốc gia "Tự hào một dải biên cương" năm 2026.

Lan tỏa tình yêu biên cương Tổ quốc tại Lễ trao giải 'Tự hào một dải biên cương' lần thứ IV

(CLO) Tối 30/10, tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm (phường Hạ Long, thành phố Quảng Ninh), Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và các cơ quan liên quan long trọng tổ chức Lễ trao giải và Triển lãm ảnh nghệ thuật cấp Quốc gia “Tự hào một dải biên cương” lần thứ IV - 2026.

Nghệ sĩ Việt Nam, Trung Quốc hội tụ tại ‘Tiếng hát hữu nghị 2026’

Nghệ sĩ Việt Nam, Trung Quốc hội tụ tại ‘Tiếng hát hữu nghị 2026’

(CLO) Tối 30/10, tại Nhà hát Đài Tiếng nói Việt Nam (58 Quán Sứ, Hà Nội), chương trình giao lưu nghệ thuật “Tiếng hát hữu nghị Việt - Trung 2026” diễn ra với sự tham gia của các nghệ sĩ Việt Nam, Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc), góp phần tăng cường giao lưu văn hóa, vun đắp tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Sa Pa tổ chức Tuần văn hóa “Sa Pa tình hoa hội tụ” chào đón năm mới 2027

Sa Pa tổ chức Tuần văn hóa “Sa Pa tình hoa hội tụ” chào đón năm mới 2027

(CLO) UBND phường Sa Pa (tỉnh Lào Cai) vừa ban hành Kế hoạch tổ chức Tuần văn hóa “Sa Pa tình hoa hội tụ” gắn với các hoạt động văn hóa, du lịch và xúc tiến thương mại trong quý IV/2026, nhằm quảng bá bản sắc văn hóa các dân tộc, giới thiệu sản phẩm đặc trưng và thu hút du khách đến với địa phương dịp cuối năm, Tết Dương lịch 2027.

Đẩy mạnh truyền thông, quảng bá Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Đẩy mạnh truyền thông, quảng bá Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

(CLO) Ngày 30/10, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Trịnh Thị Thủy chủ trì cuộc họp rà soát tiến độ tổ chức các hoạt động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương kỷ niệm 70 năm thành lập

Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương kỷ niệm 70 năm thành lập

(CLO) Ngày 30/10, tại Hà Nội, Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương tổ chức lễ kỷ niệm 70 năm thành lập (1956-2026), đánh dấu chặng đường bền bỉ ghi lại những sự kiện lịch sử, phản ánh đời sống và lưu giữ những giá trị văn hóa, nhân văn của đất nước qua ngôn ngữ điện ảnh.

Thái Nguyên tổ chức "Rock Concert" ngay sau concert Quốc gia

Thái Nguyên tổ chức "Rock Concert" ngay sau concert Quốc gia

(CLO) Tối 2/11/2026, tại sân vận động Thái Nguyên, chương trình nghệ thuật đặc biệt "Rock Concert" sẽ diễn ra, tiếp nối không khí sôi động của concert Quốc gia “Nối vòng tay lớn” tổ chức trước đó một ngày.

Công nghệ văn hóa: Nguồn lực nội sinh cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Công nghệ văn hóa: Nguồn lực nội sinh cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

(NB&CL) Trong hai đêm 24 và 25/10, concert của nhóm nhạc Hàn Quốc BIGBANG tại sân vận động Mỹ Đình, Hà Nội, thu hút hơn 90.000 lượt khán giả. Trước đó tại TP.HCM, các đêm concert diễn ra hôm 17-18/10 cũng thu hút khoảng 200.000 lượt khán giả. Hiệu ứng BIGBANG cho thấy sức hút của âm nhạc với du lịch, dịch vụ, kinh tế là rất lớn, chuyên gia nêu giải pháp để đưa công nghiệp văn hóa thành động lực tăng trưởng kinh tế mới. 

Cỡ chữ bài viết: