Bất cập trong tính giá dịch vụ y tế
Một trong những vấn đề ảnh hưởng lớn đến đời sống của nhân viên, cán bộ, y bác sĩ và chủ trương tự chủ bệnh viện được nhiều chuyên gia cho rằng là cách tính giá dịch vụ y tế.
Nhiều năm qua, tình trạng nhiều bệnh viện không đủ nguồn thu để trả lương khi thực hiện tự chủ có nguyên nhân từ việc thu phí dịch vụ quá thấp. Điều này khiến cho đời sống của đội ngũ y bác sĩ gặp nhiều khó khăn. Đó cũng là lý do khiến cho tình trạng nhân viên y tế nghỉ việc, bỏ viện công sang tư. Cũng là nguyên nhân dẫn đến thất bại trong chính sách tự chủ tại nhiều bệnh viện, kể cả bệnh viện tuyến Trung ương.
Theo nhiều chuyên gia, hiện có 3 “lỗ hổng” chủ yếu gồm giá dịch vụ khám chữa bệnh tại bệnh viện công cho đối tượng tham gia bảo hiểm y tế; giá dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu; và giá dịch vụ y tế liên doanh liên kết với tư nhân. Theo quy định hiện hành của Bộ Y tế, giá dịch vụ khám chữa bệnh do bảo hiểm y tế chi trả mới tính 4/7 yếu tố kết cấu giá dịch vụ (chưa có chi phí quản lý, khấu hao tài sản, đào tạo và nghiên cứu khoa học, công nghệ thông tin...).
Bình luận về vấn đề này, trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo & Công luận, ông Phạm Văn Học - Tổng Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hùng Vương cho rằng, quy định thu phí khám chữa bệnh đối với bệnh viện công đang gặp 2 vấn đề bất cập. Trước hết, hiện các quy định chưa bóc tách được đâu là phí dịch vụ khám chữa bệnh và phí chăm sóc y tế và các dịch vụ gia tăng. “Người ta đang đánh đồng việc người bệnh vào bệnh viện khám chữa bệnh là quy vào viện phí. Hiện nay, theo Luật giá thì phí và viện phí do Nhà nước quy định. Vì thế khi triển khai, nếu không phải là dịch vụ khám chữa bệnh mà dịch vụ chăm sóc thôi cũng quy vào phí khám chữa bệnh nên Nhà nước định giá. Điều này đang tạo ra sự cứng nhắc cho các bệnh viện trong cung cấp dịch vụ” - ông Phạm Văn Học trao đổi.
Ông Phạm Văn Học nêu ví dụ: Việc thực hiện siêu âm ca mổ thì giá là do Nhà nước quy định, nhưng công việc chăm sóc, buồng phòng yêu cầu, hay các dịch vụ gia tăng mà bệnh viện có thể cung cấp cho người bệnh thì cần phải cho bệnh viện tự quyết định. Lúc đó mới tạo ra cơ chế để bệnh viện dễ thở hơn. Bệnh viện cũng có điều kiện tạo ra được nguồn thu hợp pháp nhằm tái đầu tư. Trong khi đó, hiện nay chúng ta chưa bóc tách rõ được khiến các bệnh viện bị tê liệt trong khai thác các nguồn thu.
Cũng theo vị này, một bất cập nữa đó là vấn đề tính đúng tính đủ đã bàn nhiều năm nay nhưng chưa làm được. Theo đó, đối với bệnh viện công, việc tự chủ hay không tự chủ thì bệnh viện cũng tự hoạch toán việc lấy thu hằng ngày để bù cho chi hằng ngày. Chi thì bắt buộc phải chi nhưng thu thì chỉ được thu bấy nhiêu thôi nên tạo ra khoảng trống giữa thu và chi dẫn tới mất cân đối. “Tôi cho rằng, càng nhanh càng tốt hướng tới tính đúng, tính đủ các yếu tố đầu vào thì lúc đó bệnh viện công mới đủ nguồn để mà hoạt động ổn định” - ông Học nhấn mạnh.
Liên quan đến vấn đề này, ông Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai từng chia sẻ, việc thực hiện cơ chế tự chủ toàn diện, nguồn tài chính là một trong các yếu tố quyết định hoàn thành mục tiêu của đề án. Tuy nhiên, về giá dịch vụ khám chữa bệnh (nguồn thu chính của Bệnh viện) đang gặp khó khăn do mức thu bất hợp lý. Theo quy định hiện hành của Bộ Y tế, giá dịch vụ khám chữa bệnh do bảo hiểm chi trả mới tính 4/7 yếu tố kết cấu giá dịch vụ (chưa có chi phí quản lý, khấu hao tài sản, đào tạo và nghiên cứu khoa học, công nghệ thông tin...). Trong khi chi phí thuốc, vật tư tiêu hao, hàng hóa, tiền lương, tiền công... tăng hằng năm do giá thị trường tăng nhưng giá dịch vụ y tế không kịp điều chỉnh, dẫn đến mất cân đối thu chi. Bệnh viện Bạch Mai bị hụt thu 4.000 tỷ trong năm 2020 và 2021.
Cần Luật hóa rõ ràng
Việc tính giá dịch vụ y tế có nhiều bất cập, vì thế nhiều ý kiến cho rằng, trong Dự thảo Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi) lần này cần quy định rõ ràng hơn về vấn đề trên. Chia sẻ với phóng viên Báo Nhà báo & Công luận, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí cho rằng, ông đã nhiều lần phát biểu trước Quốc hội về vấn đề này, ông mong tới đây sẽ có sự thay đổi để y tế phát triển.
Theo đó, ông Nguyễn Anh Trí cho rằng về giá dịch vụ khám bệnh cần quy định rõ hơn trong Dự thảo Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi). Theo ông, giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh là vấn đề khó nhất, phức tạp nhất, rắc rối nhất, nếu giải quyết tốt vấn đề này thì mở ra rất nhiều cơ hội để tháo gỡ một loạt những vướng mắc, khó khăn trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý y tế, hướng tới mục tiêu tự chủ ở các cơ sở y tế và xã hội hóa ngành y.
Tính đúng, tính đủ giá khám chữa bệnh sẽ tạo động lực cho y tế công phát triển. Ảnh: internet.
“Lần sửa đổi Luật Khám bệnh, chữa bệnh này là cơ hội để khắc phục những hạn chế, vướng mắc trong vấn đề định giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, hướng đến các mục tiêu thực hiện đúng chủ trương của Đảng trong việc tính đúng, tính đủ giá dịch vụ khám, chữa bệnh, đồng thời đảm bảo các cơ sở y tế quản lý được, thực hiện được một cách suôn sẻ thuận lợi, không trái với các quy định của pháp luật” - ông Nguyễn Anh Trí nhấn mạnh.
Cũng theo ông Nguyễn Anh Trí, cần luật hóa và quy định chặt chẽ, làm rõ các vấn đề ai phải chi trả, chi trả đúng và đủ thì gồm những khoản cụ thể nào, đảm bảo tính khả thi khi áp dụng trong thực tế. Việc tính giá “phù hợp với khả năng chi trả” tuy rất nhân văn nhưng rất khó để thực hiện, vì không thể định rõ thế nào là phù hợp, mà còn rất nhiều yếu tố, khía cạnh để xem xét, như vùng miền, dân tộc, đối tượng, hoàn cảnh đặc biệt… Vì vậy, nên nghiên cứu kỹ về sự cần thiết quy định về vấn đề này.
Trong khi đó, ông Phạm Văn Học lại cho rằng Luật Khám chữa bệnh là luật khung, còn quy định cụ thể các vấn đề lại nằm ở các Nghị định, thông tư hướng dẫn. Do đó, trong Luật nên quy định tính nguyên tắc một cách rõ ràng để sau này cụ thể hóa trong các nghị định, thông tư.
Như vậy, qua trao đổi với các chuyên gia, có thể thấy rằng vấn đề tính đúng, tính đủ giá dịch vụ khám chữa bệnh là rất quan trọng đối với ngành Y tế. Nếu gỡ được vướng mắc này thì nhiều vấn đề bất cập trong ngành y như tự chủ bệnh viện, nhân viên y tế nghỉ việc… có thể được khắc phục.
Trinh Phúc
