Cùng tham dự Tọa đàm có các đại biểu đến từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng; đại diện lãnh đạo UBND, các sở trực thuộc các tỉnh, thành phố: Khánh Hòa, TP Đà Nẵng, Gia Lai, Lâm Đồng,…; Công ty TNHH Thẩm định giá VALID, Công ty TNHH thẩm định giá MHD; và lãnh đạo các đơn vị trực thuộc KTNN.
Tọa đàm được tổ chức thành 2 phiên, kết hợp giữa tham luận chuyên đề và trao đổi trực tiếp tại hội trường.
Trong đó, Phiên thứ nhất tập trung vào cơ sở pháp lý, thực tiễn quản lý ngành và vướng mắc của địa phương trong quá trình triển khai Luật Đất đai năm 2024, Luật Giá năm 2023, các nghị quyết, nghị định hướng dẫn và các phương pháp xác định giá đất.
Phiên thứ hai tập trung vào thực tiễn kiểm toán, kinh nghiệm từ tổ chức thẩm định giá, cơ sở dữ liệu thị trường, quy hoạch, trách nhiệm pháp lý, chất lượng tư vấn và các kiến nghị hoàn thiện chính sách.
Phát biểu khai mạc Tọa đàm, theo Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng, đất đai là nguồn lực đặc biệt của quốc gia, là tư liệu sản xuất cơ bản, không gian phát triển và là một trong những tài sản công có giá trị lớn nhất. Quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai có ý nghĩa trực tiếp đối với tăng trưởng kinh tế, phát triển hạ tầng, ổn định xã hội, bảo đảm an sinh và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp vào hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Trong tổng thể đó, định giá đất, thẩm định giá đất và tài sản gắn liền với đất là khâu then chốt. Thời gian qua, hệ thống chính sách, pháp luật về đất đai, giá đất và thẩm định giá đã có nhiều đổi mới quan trọng, đặc biệt là Luật Đất đai năm 2024, Luật Giá năm 2023 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Các quy định mới, trong đó có Nghị quyết số 254/2025/QH15, Nghị định số 71/2024/NĐ-CP, Nghị định số 226/2025/NĐ-CP, Nghị định số 49/2026/NĐ-CP, Nghị định số 151/2025/NĐ-CP và Nghị định số 250/2025/NĐ-CP đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho công tác định giá đất, thẩm định giá đất và tài sản trên đất theo hướng công khai, minh bạch, tiệm cận nguyên tắc thị trường, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia.
Đặc biệt, từ ngày 1/7/2026, nhiều quy định mới được triển khai đồng bộ trên thực tế, trong đó có việc xác định giá đất điều chỉnh để phù hợp với với từng loại hình, từng địa phương. Đây là sự thay đổi có ý nghĩa lớn không chỉ đối với cơ quan quản lý nhà nước mà còn đối với địa phương, doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, nhiều địa phương đang đứng trước câu hỏi mới, những tình huống mới và giải quyết các vấn đề mới trong quá trình tổ chức thực hiện. Đó chính là lý do Tọa đàm hôm nay còn ý nghĩa thực tiễn ngoài phạm vi của một buổi tọa đàm chuyên đề.
“Chúng ta cùng trao đổi để giải đáp từng câu hỏi cụ thể, cùng nhau tìm kiếm sự thống nhất trong nhận thức, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Quan trọng hơn, góp phần xây dựng một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và khả thi hơn trong công tác quản lý đất đai” - Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng chia sẻ.
Phó Tổng Kiểm toán nhà nước cho biết, đối với khu vực miền Trung và Tây Nguyên, chủ đề Tọa đàm hôm nay càng có ý nghĩa thiết thực. Đây là khu vực có tốc độ phát triển nhanh về hạ tầng giao thông, đô thị, du lịch, kinh tế biển và các khu kinh tế ven biển. Đồng thời, cũng là địa bàn triển khai nhiều dự án đầu tư quy mô lớn có sự giúp đỡ. Vì vậy, việc xác định giá đất, xác định nghĩa vụ, tài chính về đất đai và thẩm định giá đất ngày càng quan trọng, tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư và hiệu quả quản lý nhà nước.
Đối với KTNN, mục tiêu cao nhất là hoạt động kiểm toán góp phần hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao hiệu lực hiệu quả, quản lý nhà nước, góp phần phòng ngừa rủi ro và các bộ tham nhũng, tiêu cực, đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp, người dân yên tâm thực hiện đúng pháp luật. Một cuộc kiểm toán thành công không chỉ được thể hiện bằng số kiến nghị tài chính mà còn được thể hiện qua các kiến nghị liên quan đến sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách và biến các ý kiến đó thành giá trị để các cơ quan có thẩm quyền tiếp thu.
Phó Tổng Kiểm toán nhà nước tin tưởng rằng, sự tham gia của đại diện các Bộ, ngành Trung ương, KTNN khu vực, các địa phương và cán bộ trực tiếp làm công tác quản lý đất đai, tư vấn và định giá sẽ tiếp tục nối tiếp thành công của Tọa đàm tại Hà Nội, đóng góp thêm nhiều nội dung khoa học và thực tiễn, tạo nền tảng cho Tọa đàm khu vực phía Nam tại TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời hình thành hệ thống kiến nghị và chất lượng để các bên cùng xem xét, tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật.
“Với tinh thần đó, tôi mong quý vị đại biểu phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, trao đổi thẳng thắn, cởi mở, chia sẻ các kiến thức cũng như các khó khăn, vướng mắc và các bài học thực tiễn để mỗi ý kiến hôm nay đều thực sự trở thành một đóng góp cho quá trình hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực đất đai của quốc gia” - Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng bày tỏ.
Tại Tọa đàm, theo KTNN khu vực VIII, công tác xác định giá đất hiện nay không đơn thuần là việc áp dụng một phương pháp định giá cụ thể mà là quá trình tổng hợp, rà soát và xử lý đồng thời nhiều nhóm thông tin: hồ sơ pháp lý của dự án, quy hoạch xây dựng, quyết định giao đất, cho thuê đất, mục đích sử dụng đất, thời điểm xác định giá đất, thông tin thị trường, khả năng sinh lợi của dự án, chi phí đầu tư và các quy định pháp luật có hiệu lực tại từng thời điểm. Chính tính chất tổng hợp và liên ngành đó làm cho công tác xác định giá đất vừa quan trọng, vừa phức tạp và rất cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan.
Qua kiểm toán, nhìn chung các địa phương đã quan tâm tổ chức thực hiện quy trình xác định giá đất theo quy định; các hồ sơ phương án giá đất cơ bản được lập, thẩm định và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Tuy nhiên, hoạt động kiểm toán cũng ghi nhận nhiều khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai, nhất là đối với các dự án có hồ sơ pháp lý kéo dài qua nhiều thời kỳ, các dự án du lịch - dịch vụ, khu đô thị, bất động sản nghỉ dưỡng hoặc các dự án thuộc diện xử lý theo cơ chế đặc thù.
Những khó khăn này không chỉ xuất phát từ đặc điểm của từng dự án mà còn phản ánh những vấn đề mang tính phổ biến trong công tác định giá đất hiện nay. Nổi bật là việc thiếu cơ sở dữ liệu thị trường đầy đủ và cập nhật; khó khăn trong việc thu thập thông tin giao dịch thực tế; việc lựa chọn thông tin đầu vào phục vụ xác định giá đất đối với các dự án có tính chất đặc thù; sự khác nhau trong cách tiếp cận và đánh giá của các chủ thể tham gia quá trình định giá; cũng như yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, tiêu chuẩn và hướng dẫn chuyên môn.
Từ thực tiễn kiểm toán việc xác định giá đất, tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tại nhiều địa phương trong thời gian qua, KTNN khu vực VIII nhận thấy công tác xác định giá đất là lĩnh vực có tính chuyên môn cao, chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố về pháp lý, kinh tế, kỹ thuật và diễn biến của thị trường. Vì vậy, trong quá trình tổ chức thực hiện rất khó tránh khỏi những quan điểm khác nhau giữa các cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị tư vấn, cơ quan thẩm định và cơ quan kiểm tra, kiểm toán.
Tuy nhiên, từ góc độ hoạt động kiểm toán, điều quan trọng không phải là tìm kiếm một mức giá đất duy nhất hay thay thế cơ quan có thẩm quyền trong việc quyết định giá đất, mà là xem xét toàn bộ quá trình xác định giá đất có được thực hiện trên cơ sở tuân thủ quy định của pháp luật, có đầy đủ căn cứ, hồ sơ, tài liệu chứng minh và bảo đảm tính công khai, minh bạch, khách quan hay không. Đây cũng là nguyên tắc xuyên suốt trong hoạt động kiểm toán của KTNN đối với lĩnh vực quản lý, sử dụng đất đai.
Từ thực tiễn kiểm toán và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện tại các địa phương, KTNN khu vực VIII cho rằng để công tác xác định giá đất tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất ngày càng bảo đảm chất lượng, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và phù hợp với thực tiễn phát triển của thị trường bất động sản, cần tiếp tục quan tâm một số định hướng sau:
Một là, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và hướng dẫn chuyên môn về xác định giá đất. Đặc biệt, đối với những loại hình dự án có tính chất đặc thù hoặc những dự án có thời điểm xác định giá đất cách xa thời điểm tổ chức thực hiện, cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để bổ sung các hướng dẫn chuyên môn phù hợp, góp phần giảm bớt sự khác biệt trong quá trình áp dụng giữa các cơ quan quản lý, đơn vị tư vấn, cơ quan thẩm định và cơ quan kiểm tra, kiểm toán.
Hai là, xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác xác định giá đất. Bên cạnh đó, cần tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai, tài chính, thuế, xây dựng và các cơ quan có liên quan nhằm nâng cao chất lượng nguồn thông tin phục vụ quá trình xác định giá đất, đồng thời giảm thời gian thu thập, đối chiếu và kiểm chứng dữ liệu.
Ba là, nâng cao chất lượng phối hợp giữa các cơ quan và các tổ chức tư vấn. Trong quá trình tổ chức thực hiện, cần tiếp tục nâng cao chất lượng trao đổi chuyên môn, tăng cường trách nhiệm giải trình đối với các nội dung của phương án giá đất, đồng thời phát huy vai trò phản biện của Hội đồng thẩm định giá đất để bảo đảm mỗi quyết định về giá đất đều được xem xét trên cơ sở đầy đủ thông tin, căn cứ pháp lý và điều kiện thực tế của từng dự án.
Bốn là, phát huy vai trò của KTNN trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách. Thông qua hoạt động kiểm toán, KTNN không chỉ thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công mà còn tổng hợp những vấn đề phát sinh từ thực tiễn để kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành nghiên cứu hoàn thiện cơ chế, chính sách.
Đối với lĩnh vực xác định giá đất, KTNN sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương trong việc chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, tăng cường trao đổi chuyên môn, tổng hợp những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật để kiến nghị cấp có thẩm quyền nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung các quy định chưa phù hợp. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, bảo đảm việc khai thác và sử dụng nguồn lực đất đai ngày càng minh bạch, hiệu quả và bền vững.
