Đó là quan điểm của đại biểu khi góp ý dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách chiều 29/9.
Mở rộng cơ hội điều trị cho trẻ em trong trường hợp đặc biệt
Góp ý quy định người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống để điều trị cho thành viên gia đình, đại biểu Trương Hồ Hải đề nghị làm rõ khái niệm “thành viên gia đình”, theo hướng xác định cụ thể là anh, chị, em ruột, nhằm hạn chế phạm vi áp dụng và tăng tính chặt chẽ của quy định.
Về giới hạn độ tuổi, đại biểu cho rằng có thể nghiên cứu quy định thấp hơn 15 tuổi trong những trường hợp đặc biệt, nhất là khi người hiến và người nhận là anh, chị, em ruột và có mức độ tương thích lâm sàng cao.
“Nếu một bệnh nhi 6 tuổi mắc bệnh ung thư máu ác tính, chỉ có một chị ruột 10 tuổi tương thích lâm sàng. Việc lấy tủy của người chị là con đường sống duy nhất của em bé”, đại biểu Trương Hồ Hải nêu ví dụ.
Theo đại biểu, việc quy định cứng độ tuổi từ 15 tuổi có thể trở thành rào cản trong những trường hợp người hiến nhỏ tuổi là nguồn phù hợp duy nhất. Từ đó, đại biểu đề nghị sửa khoản 5 Điều 9 theo hướng cho phép người dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống trong trường hợp đặc biệt, với cơ chế bảo vệ chặt chẽ.
Cụ thể, quy định này chỉ áp dụng đối với anh, chị, em ruột; phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp trong trường hợp cha mẹ không còn; đồng thời bổ sung quy trình đánh giá tâm lý, y khoa độc lập để bảo đảm lợi ích tối đa cho trẻ em.
Đại biểu cũng cho rằng kinh nghiệm quốc tế cho thấy một số quốc gia cho phép trẻ em hiến mô, tế bào gốc cho anh chị em ruột, nhưng đi kèm các điều kiện về đánh giá y khoa, tâm lý độc lập và sự đồng ý của người giám hộ.
Rút ngắn quy trình điều phối để không bỏ lỡ cơ hội ghép tạng
Đối với cơ chế điều phối và quản lý nguồn mô, tạng, đại biểu Trương Hồ Hải cho rằng các tiêu chí xác định thứ tự ưu tiên ghép bộ phận cơ thể người trong dự thảo còn nhiều và có sự chồng chéo.
Theo đại biểu, việc đồng thời xem xét tình trạng cấp cứu, mức độ nặng của bệnh, thời gian chờ ghép, khoảng cách địa lý, đối tượng ưu tiên... có thể gây lúng túng khi xác định danh sách ưu tiên, từ đó ảnh hưởng đến tiến độ điều phối.
Đáng chú ý, dự thảo quy định Trung tâm điều phối quốc gia là đầu mối duy nhất quản lý danh sách chờ và phải cấp mã xác nhận trước khi thực hiện ghép. Đại biểu cho rằng cơ chế tập trung này có thể làm phát sinh thêm thủ tục, kéo dài thời gian xử lý trong những tình huống cấp cứu.
“Mô, tạng sau khi lấy ra khỏi cơ thể người hiến thì thời gian bảo vệ an toàn là rất ngắn, tính bằng giờ, bằng phút”, đại biểu Trương Hồ Hải nhấn mạnh.
Đại biểu dẫn thực tế, khi các bệnh viện tuyến đầu như Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp nhận trường hợp hiến tạng chết não và đồng thời có bệnh nhân tương thích đang chờ ghép ngay tại cơ sở, việc phải chờ phê duyệt, cấp mã điều phối liên vùng có thể làm tăng nguy cơ hỏng tạng và ảnh hưởng chất lượng mảnh ghép.
Từ đó, đại biểu kiến nghị phân định rõ hơn vai trò của Trung tâm điều phối quốc gia, tập trung vào quản lý dữ liệu, giám sát tính minh bạch và điều phối liên vùng trong trường hợp tại cơ sở không có người nhận phù hợp.
Đồng thời, cần trao quyền chủ động lâm sàng và phân cấp, ủy quyền linh hoạt cho các trung tâm ghép tạng được chủ động thực hiện ghép khi xuất hiện cặp ghép tương thích cấp bách ngay tại cơ sở, sau đó thực hiện báo cáo và cập nhật dữ liệu theo quy định.
Theo đại biểu, cách tiếp cận này vừa bảo đảm vai trò quản lý, giám sát thống nhất, vừa hạn chế thủ tục không cần thiết, qua đó tận dụng tốt hơn những cơ hội ghép tạng trong thời gian rất ngắn.
