Dòng chảy nhiều sông, suối được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm
UBND tỉnh Lào Cai vừa ban hành công văn số 9609/UBND-KT về việc bảo đảm an ninh nguồn nước cho các hoạt động kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh do ảnh hưởng của El Niño. Yêu cầu các sở, ban, ngành, đơn vị, UBND các xã, phường và các đơn vị quản lý, vận hành công trình thủy lợi, sản xuất, kinh doanh nước sạch chủ động triển khai các giải pháp ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước.
Theo UBND tỉnh Lào Cai, dự báo khí hậu thời hạn mùa của Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia cho thấy ENSO đang ở trạng thái El Niño và có xác suất 100% duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh trong giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 11/2026. Trong thời kỳ tháng 10-12/2026, xác suất El Niño đạt cường độ rất mạnh lên tới 95%.
Từ tháng 12/2026 đến tháng 2/2027, El Niño được dự báo tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 93%, trong đó xác suất đạt cường độ rất mạnh là 70%. Diễn biến này có thể khiến mùa mưa kết thúc sớm, lượng mưa thiếu hụt, kéo theo nguy cơ hạn hán, thiếu nước cho sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh trong mùa khô 2026-2027. Tuy nhiên, El Niño cũng có thể gây ra những đợt mưa, lũ cực đoan.
Đối với Lào Cai, dự báo từ tháng 9/2026 đến tháng 2/2027 cho thấy địa phương có thể xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan như dông, lốc, sét, mưa đá, mưa vừa, mưa to trong các tháng 9-12/2026; rét đậm, rét hại, mưa to hoặc dông lốc, sét trái mùa trong giai đoạn tháng 12/2026 đến tháng 2/2027.
Đáng chú ý, tổng lượng mưa trong 3 tháng từ tháng 12/2026 đến tháng 2/2027 được dự báo ở mức xấp xỉ và thấp hơn trung bình nhiều năm. Tổng lượng dòng chảy giai đoạn này trên lưu vực sông Thao tại trạm Lào Cai được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-30%.
Tại trạm Yên Bái, dòng chảy sông Thao tháng 12/2026 được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm 25%; trong tháng 1 và 2/2027 thấp hơn từ 69-73%. Sông Chảy tại trạm Bảo Yên được dự báo thấp hơn cùng kỳ năm 2025 từ 20-30%; suối Ngòi Nhù và suối Nghĩa Đô thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-30%.
Lào Cai thuộc lưu vực sông Hồng - Thái Bình, trong đó khoảng 40% lượng dòng chảy mặt phụ thuộc vào dòng chảy từ ngoài biên giới. Vì vậy, việc chủ động bảo đảm nguồn nước trước tác động của El Niño được tỉnh xác định không chỉ có ý nghĩa đối với địa phương mà còn liên quan đến các khu vực khác trong lưu vực.
Hiện toàn tỉnh có 327 hồ, ao, đầm thuộc danh mục hồ, ao, đầm nội tỉnh không được san lấp. Trong số này có 93 hồ chứa thủy điện đã tích nước, phát điện; 18 hồ, ao, đầm có chức năng tiêu thoát nước; 14 hồ, ao, đầm phục vụ bảo vệ, bảo tồn các giá trị văn hóa, cảnh quan và 202 hồ, ao, đầm có chức năng tích trữ nước, thủy lợi, nuôi thủy sản. Đây được xác định là nguồn tích trữ nước quan trọng khi xảy ra hạn hán, thiếu hụt nguồn nước.
Ưu tiên nước sinh hoạt, chủ động tích trữ ngay từ mùa mưa
Để ứng phó với nguy cơ thiếu nước, UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi chặt chẽ diễn biến khí tượng, thủy văn; phối hợp xây dựng kịch bản nguồn nước và phương án điều hòa, phân phối tài nguyên nước trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình khi nguồn nước ở trạng thái thiếu hoặc thiếu nghiêm trọng.
Ngành nông nghiệp được giao xác định cụ thể phạm vi, khu vực có khả năng bị ảnh hưởng theo từng kịch bản; xây dựng phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước mùa khô 2026-2027. Đồng thời, đẩy nhanh duy tu, sửa chữa kênh, mương nhằm giảm thất thoát, rò rỉ nước; rà soát các hồ chứa chưa khai thác hết khả năng tích trữ và ưu tiên nguồn nước cho sinh hoạt, cây trồng, vật nuôi có giá trị cao.
Các đơn vị vận hành công trình thủy lợi được yêu cầu chủ động tích nước sớm, điều tiết tiết kiệm ngay từ đầu mùa cạn; thường xuyên đánh giá khả năng nguồn nước trước các vụ sản xuất để kịp thời điều chỉnh phương án cấp nước. Những khu vực có nguy cơ hạn hán, thiếu nước được hướng dẫn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, lịch thời vụ phù hợp với khả năng nguồn nước.
Đối với lĩnh vực thủy điện, Sở Công Thương được giao chỉ đạo các dự án có kế hoạch phát điện phù hợp, ưu tiên bổ sung nước cho hạ du trong thời kỳ khô hạn, đồng thời bảo đảm duy trì dòng chảy tối thiểu trên các sông, suối theo quy trình vận hành được phê duyệt.
Các hồ chứa thủy điện được yêu cầu vận hành linh hoạt, vừa bảo đảm an toàn hạ du, vừa chủ động tận dụng tích nước trong mùa lũ. Tỉnh cũng yêu cầu xây dựng phương án ứng phó nguy cơ thiếu nước về các hồ thủy điện trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, trong đó tính đến phương án huy động các nguồn điện khác để bổ sung khi nguồn điện từ thủy điện bị ảnh hưởng.
Với hệ thống cấp nước đô thị, Sở Xây dựng được giao rà soát các công trình cấp nước, xây dựng phương án cấp nước an toàn đối với những công trình khai thác trực tiếp từ sông và các công trình phụ thuộc hồ chứa thượng lưu. Tỉnh cũng yêu cầu đẩy mạnh kết nối hạ tầng, giảm tỷ lệ thất thoát nước sạch và chuẩn bị phương án tích trữ, cấp nước dự phòng cho đô thị, khu du lịch trong cao điểm mùa khô.
Các đơn vị sản xuất, kinh doanh nước sạch phải xây dựng phương án bảo đảm cấp nước sinh hoạt trong tình huống hạn hán, ưu tiên khu vực có nguy cơ thiếu nước cao; chủ động tích trữ nước cho các khu, cụm công nghiệp, khu du lịch trong những dịp cao điểm. Đồng thời, rà soát, duy tu, sửa chữa và nâng cấp nhà máy nước, trạm cấp nước, đường ống để bảo đảm vận hành ổn định trong mùa khô.
UBND các xã, phường được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước theo kịch bản rủi ro cao, cụ thể đến từng khu vực; chủ động các giải pháp trữ nước, rà soát lịch thời vụ, nạo vét kênh mương và khoanh vùng những nơi có nguy cơ thiếu nước.
Tỉnh cũng yêu cầu tăng cường tuyên truyền, vận động người dân sử dụng nước tiết kiệm, giữ gìn vệ sinh nguồn nước; kiểm tra, xử lý các trường hợp xả chất thải gây ô nhiễm, khai thác và sử dụng nguồn nước không phép.
