Nhiều chính sách hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận đất đai
Lào Cai là địa phương có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao với 95/99 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong đó có 47 xã khu vực III, 36 xã khu vực II, 12 xã khu vực I và 1.033 thôn đặc biệt khó khăn. Toàn tỉnh hiện có trên 1,7 triệu người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số hơn 1,04 triệu người, chiếm 60,9% dân số, thuộc 33 dân tộc cùng sinh sống.
Xác định đất đai là tư liệu sản xuất quan trọng đối với người dân vùng cao, ngay sau khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, tỉnh Lào Cai đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, ngành và người dân trong quản lý, sử dụng đất.
Cùng với đó, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được triển khai đồng bộ, tạo điều kiện để người dân tiếp cận các chính sách hỗ trợ về đất ở, đất sản xuất, nhà ở, nước sinh hoạt và sinh kế. Các chính sách bảo vệ, phát triển rừng cũng từng bước phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao ý thức quản lý tài nguyên rừng, tạo việc làm và tăng thu nhập cho các hộ nghèo, cận nghèo sống phụ thuộc vào rừng.
Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai đã tạo thêm thuận lợi trong giải quyết thủ tục hành chính về đất đai. Nhiều nhiệm vụ được phân cấp cho chính quyền cấp xã như giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Việc phân quyền mạnh hơn cho cơ sở giúp rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, giảm chi phí đi lại cho người dân, đặc biệt tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.
Đến tháng 4/2026, toàn tỉnh đã giao đất ở cho 18 hộ gia đình, cá nhân là người dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo với tổng diện tích 0,61 ha; miễn, giảm nghĩa vụ tài chính về đất đai trên 520 triệu đồng. Bên cạnh đó, 8 hộ được giải quyết chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở với diện tích 0,25 ha, số tiền miễn, giảm gần 277 triệu đồng. Tỉnh cũng giao 1,38 ha đất nông, lâm nghiệp không thu tiền sử dụng đất cho 2 hộ đồng bào dân tộc thiểu số để phát triển sản xuất.
Chủ động tạo quỹ đất, tháo gỡ khó khăn để nâng cao hiệu quả chính sách
Song song với việc giải quyết nhu cầu đất ở, đất sản xuất cho người dân, Lào Cai đang triển khai nhiều dự án quy mô lớn nhằm hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai và tạo nguồn quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Trong đó, dự án đo đạc đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường đã được thực hiện tại hơn 30 xã, phường với diện tích 46.768 ha. Đồng thời, tỉnh đang triển khai dự án đo đạc, lập bản đồ địa chính đối với diện tích đất có nguồn gốc từ các ban quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ với quy mô khoảng 161.022 ha. Sau khi hoàn thành, diện tích đất này sẽ được rà soát, bàn giao cho địa phương quản lý, làm cơ sở để xem xét giao đất cho các hộ còn thiếu đất sản xuất.
Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, quá trình thực hiện chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn nhiều khó khăn. Quỹ đất ở, đất sản xuất ngày càng hạn hẹp; địa hình miền núi chia cắt, dân cư sinh sống phân tán khiến công tác quản lý gặp nhiều trở ngại. Tại một số địa phương, hồ sơ địa chính chưa được hoàn thiện đồng bộ; nhiều hộ dân đang sử dụng đất có nguồn gốc khai hoang hoặc chuyển nhượng theo tập quán nên việc xác lập hồ sơ pháp lý, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn vướng mắc.
Theo UBND tỉnh Lào Cai, thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về đất đai; rà soát nhu cầu thực tế về đất ở, đất sản xuất của đồng bào dân tộc thiểu số; chủ động bố trí quỹ đất và nguồn lực để triển khai chính sách hiệu quả. Đồng thời, tỉnh kiến nghị Trung ương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Đất đai năm 2024 và các nghị định liên quan nhằm tháo gỡ khó khăn trong giao đất, giao rừng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tạo điều kiện cho đồng bào dân tộc thiểu số phát triển sinh kế bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.
