Ngày 19/2/2025, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL đã ký quyết định số 324, đưa Lễ hội truyền thống Hội chùa Tây Phương (xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, TP Hà Nội) vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Lễ hội chùa Tây Phương diễn ra hàng năm, thu hút hàng vạn lượt khách tham quan, chiêm bái. Chính hội chùa Tây Phương vào ngày 6/3 âm lịch, nhưng được diễn ra nhiều ngày trước đó với nhiều sinh hoạt văn hóa mang đậm bản sắc xứ Đoài, đó là kéo co, đánh cờ, vật, chọi gà, rối nước… cùng với nghi thức cúng Phật trang nghiêm.
Chùa Tây Phương nổi tiếng không chỉ ở kiến trúc cổ kính mà còn bởi cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp
Chùa Tây Phương (hay còn gọi là Sùng Phúc tự) nằm trên địa phận xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, cách trung tâm Hà Nội khoảng 40km. Chùa Tây Phương nổi tiếng không chỉ ở kiến trúc cổ kính mà còn bởi cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp.
Chùa tọa lạc trên đỉnh núi Câu Lâu, bốn bề chùa Tây Phương là đồng bằng màu mỡ, có núi có sông - một địa thế đẹp gắn liền với quan niệm phong thủy phương Đông.
Một số pho tượng phản ánh kỹ thuật điêu luyện trong nghệ thuật điêu khắc cổ Việt Nam
Xung quanh chùa có những bức chạm trổ hoa sen, hoa cúc, rồng phượng, hổ phù vô cùng tinh xảo. Đây là những kiệt tác từ bàn tay của các nghệ nhân tài hoa ở Chàng Sơn - làng nghề mộc nổi tiếng lâu đời. Để lên được chùa, du khách cần phải leo qua hơn 200 bậc đá ong rêu phong.
Theo sử sách, chùa Tây Phương là ngôi chùa cổ thứ hai ở Việt Nam sau chùa Dâu (Bắc Ninh). Năm 1632, dưới đời vua Lê Thần Tông, chùa xây dựng thượng điện 3 gian và hậu cung cùng hành lang 20 gian.
Khoảng năm 1657 - 1682, Tây Đô Vương Trịnh Lạc cho phá đi chùa cũ, xây lại chùa mới và tam quan. Năm 1794, dưới thời nhà Tây Sơn, chùa được trùng tu hoàn toàn và có tên gọi mới là “Tây Phương cổ tự”. Hình dáng bên ngoài và kiến trúc của chùa được giữ lại như ngày nay.
18 vị La Hán được chạm khắc từ thời Tây Sơn cách đây gần 300 năm, kích thước lớn bằng người thật
Chùa Tây Phương sở hữu 64 pho tượng với các bức phù điêu quý giá, 16 pho tượng Tổ, bộ Tượng Tam thế Phật, bộ tượng 18 vị La Hán với kỹ thuật tạc tượng điêu luyện của cổ nhân, thể hiện nhiều cung bậc cảm xúc của con người.
Với giá trị đặc biệt, di tích kiến trúc nghệ thuật chùa Tây Phương đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt năm 2014. Năm 2015, bộ tượng Phật giáo chùa Tây Phương, niên đại thời Tây Sơn (cuối thế kỷ XVIII) gồm 34 pho tượng được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Thế Vũ
