Theo báo cáo của Bộ Công Thương, năm 2025, thương mại điện tử đang trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của nền kinh tế, với mức dự kiến trên 25%. Quy mô thương mại điện tử cán mốc 31 tỷ USD và chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng.
Bên cạnh đó, Việt Nam giữ vững vị trí trong Top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới và đứng thứ 3 về quy mô thị trường ở ASEAN, sau Indonesia và Thái Lan.
Trước những cơ hội đó, Quốc hội vừa chính thức thông qua Luật Thương mại điện tử 2025, đây là bước ngoặt quan trọng, tạo ra khuôn khổ pháp lý toàn diện và hiện đại hơn cho lĩnh vực này.
Tại Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025 diễn ra vào ngày 18/12, bà Nguyễn Thúy Anh, Phó trưởng Phòng Chuyển đổi số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương khẳng định: Thương mại điện tử không còn là lĩnh vực bổ trợ, mà đã trở thành một động lực tăng trưởng thực sự của nền kinh tế.
Tuy nhiên, trước sự tăng trưởng mạnh mẽ của thương mại điện tử, việc có khung pháp lý mới sẽ tạo động lực cho thị trường tăng trưởng bền vững và lành mạnh hơn, góp phần nâng cao tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh công bằng giữa các chủ thể tham gia.
Qua đó, doanh nghiệp có cơ sở pháp lý rõ ràng để mở rộng đầu tư, đổi mới mô hình kinh doanh, còn cơ quan quản lý nhà nước cũng thuận lợi hơn trong công tác giám sát, xử lý vi phạm và thúc đẩy sự phát triển dài hạn của kinh tế số.
Luật Thương mại điện tử, cùng với Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2030 được Bộ Công Thương xác định là hai trụ cột chính sách quan trọng, vừa quản lý, vừa thúc đẩy thị trường phát triển theo hướng bền vững, minh bạch và có trách nhiệm hơn.
Bà Thúy Anh chia sẻ, một trong những điểm mới của Luật Thương mại điện tử đó là có hẳn một chương riêng về thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài.
Trong đó, Luật xác định rõ nền tảng thương mại điện tử có hoạt động tại Việt Nam, không chỉ dựa trên tiêu chí vị trí đặt máy chủ như trước đây, mà dựa vào mức độ tham gia thị trường và mức độ hướng tới người tiêu dùng Việt Nam.
Luật cũng tăng cường trách nhiệm của nền tảng đối với người bán nước ngoài. Cụ thể, người bán nước ngoài phải chịu trách nhiệm tương đương với người bán trong nước. Đây là những quy định nhằm tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam.
"Trong bối cảnh thời gian qua xuất hiện nhiều nền tảng nước ngoài vào Việt Nam với tốc độ tăng trưởng nhanh, Luật Thương mại điện tử sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm của nền tảng và người bán nước ngoài, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người mua trong nước", đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số khẳng định.
Luật cũng lần đầu tiên đưa vào quản lý các mô hình mới như livestream bán hàng và tiếp thị liên kết (affiliate), áp dụng cho cả hoạt động trong nước và xuyên biên giới. Các hoạt động này phải thực hiện xác thực, lưu trữ hình ảnh và âm thanh tối thiểu 1 năm, dừng phát hoặc gỡ bỏ khi có vi phạm, và cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan quản lý.
Trên cơ sở các quy định mới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã đưa ra lộ trình tuân thủ khuyến nghị cho doanh nghiệp và các nền tảng.
Trong ngắn hạn, khoảng 6 - 9 tháng sau khi luật và các văn bản hướng dẫn có hiệu lực, doanh nghiệp cần rà soát mô hình hoạt động, hoàn tất đăng ký, chuẩn hóa quy trình xác thực người bán, kiểm soát nội dung, xử lý khiếu nại, xây dựng quy chế livestream, hoàn thiện lưu trữ dữ liệu và đánh giá rủi ro pháp lý.
Về trung và dài hạn, gắn với giai đoạn 2026 - 2030, Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng để thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển theo hướng bền vững, gắn với ứng dụng công nghệ, tối ưu logistics, đo lường phát thải và thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến xanh.
“Tinh thần xuyên suốt của Luật Thương mại điện tử là không chỉ quản lý, mà còn tạo dư địa cho đổi mới và phát triển. Luật được kỳ vọng sẽ chuẩn hóa thị trường, nâng cao trách nhiệm của các bên, bảo vệ người tiêu dùng và đồng hành cùng doanh nghiệp trong tiến trình hội nhập số”, bà Nguyễn Thúy Anh nhấn mạnh.
