Trong dự thảo sửa đổi Luật Đất đai, một trong những quy định mới được nhiều người quan tâm nhất đó là việc loại bỏ đi khung giá đất, thay vào đó việc đền bù, giải phóng mặt bằng sẽ được tính toán theo giá thị trường.
Nhận định về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội môi giới bất động sản Việt Nam nhận định: Trước đây, việc đền bù, giải phóng mặt bằng được tính toán dựa theo khung giá đất do UBND các tỉnh, thành phố đưa ra để lại nhiều bất cập.
Giới chuyên gia nhận định, bỏ khung giá đất sẽ có lợi hơn có hại. Có thể giá nhà sẽ cao hơn, nhưng cao hơn ở mức độ nào đó để thị trường chấp nhận được. (Ảnh: MP)
Theo đó, giá đất được tính dựa vào khung giá đất không sát với giá thực tế. Hậu quả là khiếu kiện khiếu nại, thời gian giải phóng mặt bằng kéo dài, nhiều dự án bị đình trệ hàng chục năm, phải điều chỉnh tổng vốn đầu tư. Do đó, ông Đính đồng tình với việc loại bỏ khung giá đất.
“Khi bỏ khung giá đất, giá cả sẽ được tính theo nguyên tắc thị trường, giá đền bù thỏa đáng, hiện tượng khiếu kiện giảm, sẽ giúp việc triển khai dự án được đẩy nhanh hơn. Có thể chi phí đầu vào của dự án sẽ tăng lên, nhưng các chủ đầu tư sẽ chủ động được việc tính toán, đưa ra phương án từ đầu, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ lớn hơn”, ông Đính nói.
Tuy nhiên, một số quan điểm lo ngại, việc loại bỏ khung giá đất, thay thế bằng giá thị trường sẽ có tác động cộng hưởng với thị trường bất động sản, khiến giá bất động sản tăng ở những dự án được đền bù.
Không đồng tình hoàn toàn quan điểm này, ông Đính cho rằng: Bỏ khung giá đất sẽ có lợi hơn có hại. Có thể giá nhà sẽ cao hơn, nhưng cao hơn ở mức độ nào đó để thị trường chấp nhận được, thậm chí thị trường có thể tự điều tiết giá, hoàn toàn có thể yên tâm về câu chuyện này.
"Ngoài ra, khi giá đền bù thỏa đáng, hiện tượng khiếu kiện giảm sẽ giúp việc triển khai dự án được đẩy nhanh hơn, qua đó chủ đầu tư sẽ chủ động được việc tính toán đưa ra các phương án từ đầu, hiệu quả kinh tế mang lại lớn hơn dù có thể chi phí đầu vào cao hơn", ông Đính nói.
Đồng tình với quan điểm này, GS.TS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường đánh giá: Khung giá đất tồn tại hơn 20 năm qua không giúp ích gì cho thị trường. Cách quản lý trước đây là đưa ra khung theo kiểu có giá trần, giá sàn và bị giới hạn trong mức trần – sàn này.
Đến lúc khung thấp quá lại chấp nhận có thể vượt giá trần khoảng 20%, thấp hơn giá sàn 20%. Nhưng khống chế giá trần và giá sàn kiểu này cuối cùng khung giá đất vẫn còn thấp hơn thị trường rất nhiều.
Ông Võ cho rằng bỏ khung giá đất là cần thiết. Sắp tới đây, bỏ khung giá đất và chuyển sang xác định giá đất phù hợp với giá phổ biến trên thị trường sẽ thúc đẩy người dân không ghi giá đất giao dịch trên hợp đồng chuyển nhượng thấp hơn thực tế để né thuế nữa. Từ đó loại bỏ dần vấn nạn tồn tại song song hai giá đất trong giao dịch (một giá cao để mua bán, một giá thấp để làm căn cứ nộp thuế).
Tuy nhiên, cần hướng đến quy tắc ai lập bảng giá đất, người đó phải chịu trách nhiệm theo kiểu quản lý hành chính, có thanh tra, kiểm tra, có giám sát. Khái niệm giá thị trường cũng cần được nhìn nhận là mức giá đã giao dịch đủ độ tin cậy.
Điều quan trọng là phải nắm được giá đất thể hiện trên các hợp đồng chuyển nhượng. Trước nay rất khó biết được con số này vì giá trên các hợp đồng thường biểu thị không đúng với thị trường (ghi thấp hơn) để tránh thuế nhưng khi bỏ khung giá đất có thể thay đổi cục diện này.
Nhiều người đồng thuận bỏ khung giá đất là cần thiếu. (Ảnh: MO)
Cũng liên quan tới vấn đề này, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà, việc bỏ khung giá đất là cần thiết để sử dụng bảng giá đất sát với thị trường hơn. Bảng giá đất được định giá hàng năm hoặc trong điều kiện biến động trên 30% thì xác định lại bảng giá đất.
"Khi tạo ra giá đất đảm bảo xác định công khai, minh bạch và phù hợp với giá thị trường thì người dân và doanh nghiệp đều được hưởng lợi. Điều đó góp phần xác định được cùng nhau chia sẻ địa tô, chênh lệch. Người dân khi có đất bị thu hồi thì giá đất tại thời điểm thu hồi đó sẽ được đền bù thỏa đáng, phù hợp với giá đất. Về góc độ nhà nước cũng được lợi vì khi thu của người sử dụng đất cũng sẽ thu được đúng giá trị cần phải thu", Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho biết.
