Đây là một chiến dịch quy mô lớn nhằm chuẩn bị cho các quy trình pháp lý và xét xử trong tương lai, đồng thời giảm thiểu rủi ro an ninh tại các khu vực bất ổn. Hoạt động chuyển giao này bắt đầu từ ngày 21/1, đánh dấu một nỗ lực phối hợp chặt chẽ giữa Mỹ, các lực lượng đồng minh và chính phủ Iraq.
Trong đợt chuyển giao kéo dài hơn ba tuần qua, các đơn vị quân đội Mỹ đã chuyển giao hơn 5.700 nghi phạm thuộc IS từ các cơ sở giam giữ ở phía Đông Bắc Syria đến Baghdad. Những cơ sở này vốn do Lực lượng Dân chủ Syria (SDF), một lực lượng do người Kurd dẫn đầu và được Mỹ hậu thuẫn, quản lý.
Theo Trung tâm Hợp tác Tư pháp Quốc tế Quốc gia của Iraq, tổng cộng có 5.704 đối tượng đến từ 61 quốc gia khác nhau đã được bàn giao cho phía Iraq. Phần lớn các tù nhân là người Syria hoặc Iraq, tuy nhiên danh sách này cũng bao gồm công dân từ các nước châu Âu, cũng như từ Úc, Canada và Mỹ.
Việc di chuyển các tù nhân này được thực hiện theo yêu cầu trực tiếp từ phía Baghdad và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ liên minh quốc tế chống IS. Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, nói về tầm quan trọng của chiến dịch: "Chúng tôi đánh giá cao sự lãnh đạo của Iraq và sự ghi nhận rằng việc chuyển giao các tù nhân là điều thiết yếu đối với an ninh khu vực".
Động thái này cũng giúp xoa dịu những lo ngại về việc các cuộc giao tranh gần đây tại Syria có thể tạo cơ hội cho tù nhân IS trốn thoát và gia nhập các tổ chức ngầm đang hoạt động tại cả Iraq và Syria. Thiếu tướng Lục quân Mỹ Kevin Lambert, chỉ huy lực lượng thực hiện nhiệm vụ, khẳng định: "Việc thực hiện thành công hoạt động chuyển giao trật tự và an toàn này sẽ giúp ngăn chặn sự trỗi dậy của ISIS tại Syria".
Mục tiêu dài hạn của Iraq là đưa hàng ngàn nghi phạm này ra xét xử sau nhiều năm họ bị giam giữ tại Syria mà không được tiếp cận hệ thống tư pháp hay bị buộc tội chính thức.
Khi IS chiếm đóng các vùng lãnh thổ rộng lớn tại Syria và Iraq vào năm 2014, tổ chức này đã thu hút các phần tử cực đoan từ khắp nơi trên thế giới và thực hiện nhiều cuộc tấn công đẫm máu từ châu Âu đến các nước Ả Rập và châu Á. Hiện tại, chính phủ Iraq đang tiến hành thảo luận với các quốc gia khác, bao gồm cả các quốc gia Ả Rập và Hồi giáo, để hồi hương các tù nhân này về nước của họ.
Tuy nhiên, việc tiếp nhận một lượng lớn tù nhân cũng đặt ra những áp lực không nhỏ về mặt tài chính và an ninh cho Iraq. Phát biểu trong một cuộc phỏng vấn bên lề Hội nghị An ninh Munich, Ngoại trưởng Iraq Fuad Hussein cho biết Baghdad sẽ cần hỗ trợ tài chính để giải quyết vấn đề này.
Ông cũng bày tỏ sự lo ngại về sự gia tăng hoạt động của ISIS ngay tại khu vực biên giới với Syria. Việc xử lý ổn thỏa số lượng tù nhân khổng lồ này không chỉ là vấn đề riêng của Iraq mà còn là bài toán chung cho sự ổn định lâu dài của toàn khu vực Trung Đông.
