Thỏa thuận này mở đường cho Riyadh xây dựng các lò phản ứng hạt nhân bằng công nghệ của Mỹ và thực hiện các hoạt động làm giàu uranium.
Thỏa thuận do Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và Bộ trưởng Năng lượng Ả Rập Xê Út, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman, ký kết theo khuôn khổ "Thỏa thuận 123", sau nhiều năm đàm phán kéo dài, xuyên suốt từ nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump cho đến thời kỳ của cựu Tổng thống Joe Biden.
Khác với đề xuất dưới thời ông Biden, thỏa thuận lần này không yêu cầu áp dụng Nghị định thư bổ sung, cơ chế cho phép Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thuộc Liên hợp quốc tiến hành các cuộc thanh tra đột xuất.
Thỏa thuận cũng cho phép Ả Rập Xê Út làm giàu uranium và tái chế chất thải hạt nhân, hai hoạt động được xem là có thể tạo nền tảng để phát triển vũ khí hạt nhân. Trước đây, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã từ bỏ cả hai quyền này khi ký thỏa thuận tương tự với Mỹ vào năm 2009.
Chính quyền Mỹ khẳng định thỏa thuận vẫn tuân thủ các quy định chống phổ biến vũ khí hạt nhân trong Đạo luật Năng lượng Nguyên tử. Theo Bộ Năng lượng Mỹ, văn kiện sẽ được chuyển tới Quốc hội xem xét và sẽ có hiệu lực nếu trong vòng 90 ngày làm việc của Quốc hội không có đủ số phiếu phản đối. Để bác bỏ thỏa thuận sau khi Tổng thống phủ quyết, Quốc hội Mỹ phải đạt đa số hai phần ba số phiếu.
Thỏa thuận có thời hạn khoảng 30 năm, trị giá hàng chục tỷ USD, tập trung vào việc xây dựng các lò phản ứng AP1000 và được kỳ vọng mang lại lợi ích lớn cho Westinghouse, công ty hàng đầu thế giới về công nghệ điện hạt nhân của Mỹ. Một nguồn tin trong ngành cho biết trước mắt hai bên sẽ tiến hành nghiên cứu khả thi, trong khi việc xây dựng các nhà máy điện hạt nhân và cơ sở làm giàu uranium có thể mất nhiều năm.
Thỏa thuận đã vấp phải sự phản đối của nhiều chuyên gia và nghị sĩ Mỹ vì lo ngại làm gia tăng nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân ở Trung Đông. Kelsey Davenport, Giám đốc chính sách chống phổ biến vũ khí hạt nhân tại Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí, nói: "Chúng tôi kêu gọi tất cả các thành viên Quốc hội thuộc cả hai đảng nhận thức rõ những rủi ro và sử dụng quyền hạn của mình để bác bỏ hoặc sửa đổi thỏa thuận hạt nhân mà ông Trump đề xuất với Ả Rập Xê Út, nhằm không mở rộng thêm cánh cửa dẫn đến phổ biến vũ khí hạt nhân ở Trung Đông".
Thượng nghị sĩ Edward Markey thuộc Đảng Dân chủ chỉ trích việc cho phép Ả Rập Xê Út phát triển các công nghệ liên quan đến vũ khí hạt nhân "trong khi lại phát động chiến tranh với Iran dưới danh nghĩa ngăn chặn Tehran chế tạo bom hạt nhân. Thỏa thuận này sẽ khiến tất cả chúng ta kém an toàn hơn".
Ở chiều ngược lại, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Jim Risch cho rằng ông đồng tình với Thái tử Ả Rập Xê Út và tin rằng thỏa thuận sẽ mang lại lợi ích cho cả hai nước.
