Ngày 26/4 (tức ngày 29 tháng Ba âm lịch), huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Đền Xám.
Đền Xám (còn gọi là Đình Xám, Đình Hát) nằm ở thôn Lạc Đạo, xã Hồng Quang, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Đây là ngôi đền có lịch sử xây dựng lâu đời, thờ phụng Thượng tướng quân Trần Minh Công (tên thật là Trần Lãm).
Tướng quân Trần Minh Công là người có công giúp Hoàng đế Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân lập nên nhà nước Đại Cồ Việt - nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên trong lịch sử dân tộc. Ông cũng là người có công khai khẩn, lập nên trang Lạc Đạo xưa, biến một vùng đất hoang hóa trở thành trù phú, phong đăng.
Đền Xám là công trình kiến trúc độc đáo, tiêu biểu với nghệ thuật đục chạm gỗ điêu luyện. Trong đền còn bảo lưu nhiều mảng chạm gỗ với rất nhiều đề tài sống động: rồng chầu, phượng múa đan xen họa tiết đao mác, lá hỏa… có niên đại trải dài từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XIX.
Cùng với kiến trúc cổ kính, đặc sắc, Đền Xám còn lưu giữ nhiều di vật cổ có giá trị như: ngai thờ, nhang án, tượng thờ Trần Minh Công, chuông đồng...
Ngoài giá trị về kiến trúc - nghệ thuật, hàng năm, từ ngày 17 đến 19 tháng Tám âm lịch, nhân dân địa phương tổ chức lễ hội truyền thống tưởng nhớ công đức của Tướng quân Trần Minh Công, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương tham gia.
Những hình thức sinh hoạt văn hoá tại di tích Đền Xám đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh của quần chúng nhân dân và là sợi dây gắn kết cộng đồng, hướng con người tới các giá trị chân - thiện - mỹ.
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khoa học và kiến trúc nghệ thuật, ngày 17/1/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 152/QĐ-TTg xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật Đền Xám là Di tích quốc gia đặc biệt.
Như vậy, Đền Xám là 1 trong 3 di tích của tỉnh Nam Định được công nhận Di tích quốc gia đặc biệt (trước đó là Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Đền Trần và Chùa Phổ Minh).
