Ngày 20/5, Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh đồng loạt tung ra gói trừng phạt mới nhắm vào Nga, sau khi Nga từ chối đề xuất ngừng bắn 30 ngày với Ukraine.
Đợt cấm vận lần này chủ yếu nhằm vào hoạt động xuất khẩu dầu mỏ "trong bóng tối" của Nga. EU gọi đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh Nga vẫn đang "leo thang các cuộc tấn công", theo phát biểu của người đứng đầu chính sách đối ngoại EU, bà Kaja Kallas, tại Brussels.
Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: thêm lệnh trừng phạt có thực sự khiến Nga chao đảo?
Một số chuyên gia cho rằng kinh tế Nga đang gặp khó khăn sau khi bị phương Tây bao vây, cấm vận. Việc giá dầu giảm, chi phí quốc phòng tăng cũng là gánh nặng lớn đối với kinh tế Nga.
Tuy nhiên, Nga vẫn có một quân bài mạnh: tài nguyên. “Nga sở hữu những nguồn tài nguyên mà thế giới vẫn tiêu thụ mỗi ngày – dầu, khí đốt, phân bón, kim loại, đất hiếm. Phải quản lý cực kỳ tồi thì mới không tận dụng được”, chuyên gia Elina Ribakova từ Viện Peterson nhấn mạnh.
Cũng vì lý do này, các lệnh trừng phạt, dù mạnh, vẫn có giới hạn. Ribakova cảnh báo không nên kỳ vọng các lệnh trừng phạt sẽ “lật đổ chế độ” hay thay đổi cục diện chiến trường. “Chúng chỉ khiến mọi thứ tốn kém hơn, như ném cát vào bánh xe của nền kinh tế quân sự hóa”.
Về phía EU, dù tuyên bố cứng rắn, họ vẫn chưa sẵn sàng cắt đứt hoàn toàn nhập khẩu dầu khí Nga. Ziemba giải thích: “Phương Tây vẫn cho rằng không thể sống thiếu dầu Nga trong tương lai gần. Vì vậy, thay vì cấm hoàn toàn, họ chọn cách trả ít tiền hơn”.
Đây là lý do G7 áp mức giá trần 60 USD/thùng với dầu Nga từ năm 2022, một cách để bóp doanh thu của Nga mà không gây sốc lên thị trường năng lượng.
Dẫu vậy, Nga không chịu ngồi yên. Nga đã phát triển một “hạm đội tàu chở dầu ngầm” để né trừng phạt, tiếp tục bán dầu ra thị trường quốc tế bất chấp giới hạn giá. Gói trừng phạt mới nhất của EU nhắm vào một số tàu trong đội tàu này, nhưng theo Ribakova, “chừng đó chưa đủ”.
“Nga luôn nghĩ ra cách lách luật mới, và phương Tây thì cứ phải đuổi theo để vá từng lỗ hổng”, bà nói.
Ukraine đã kêu gọi G7 hành động mạnh hơn, bao gồm hạ giá trần dầu và áp lực thực thi nghiêm ngặt. Trong khi đó, Nhà Trắng vẫn đang cân nhắc bước đi tiếp theo.
