Ghi nhận của PV tại huyện Quỳ Hợp (tỉnh Nghệ An), tại các bản làng người Thái trong những ngày chuẩn bị đón Tết Độc lập, người dân trang hoàng từ trong nhà ra ngoài ngõ. Cờ Tổ quốc được treo lên dọc các tuyến đường làng, xóm. Niềm vui hân hoan luôn thể hiện trên khuôn mặt của mỗi người dân.
Lễ mừng Tết Độc lập thường bắt đầu từ tối 1/9, kéo dài đến hết ngày 2/9 và được tổ chức tùy điều kiện kinh tế từng gia đình. Trong và sau bữa tiệc ngày Tết còn có các tiết mục văn nghệ như hát suối, hát giao duyên... hay các trò chơi truyền thống như ném còn, đi cà kheo, nhảy sạp… Bà con động viên bảo ban nhau học cách làm ăn mới; căn dặn con cái cố gắng học hành.
Ghi nhận của PV, trước ngày Quốc khánh, đường làng, ngõ xóm đều được bà con quét dọn vệ sinh sạch sẽ, chuẩn bị sân khấu cho các hoạt động văn nghệ, sân chơi thể thao.
Với những niềm vui hân hoan lộ rõ trên các khuôn mặt của các bà con người dân tộc, được đón 1 ngày Tết Độc lập cùng nhau.
Vào những ngày này, toàn bộ công việc đồng áng, nương rẫy của người dân trong bản đều tạm nghỉ, giành thời gian cho các hoạt động vui Tết Độc lập. Những nhà cạnh nhau thường sẽ “đụng” (góp chung) trâu, bò hoặc lợn để cùng chia nhau ăn Tết.
Anh Ngân Văn Thảo (xã Châu Thành, Quỳ Hợp, Nghệ An) vui mừng chuẩn bị cho ngày lễ Quốc khánh, cho biết: “Vào ngày lễ như Tết Nguyên đán, Tết độc lập, ngày đại đoàn kết, chúng tôi sẽ cùng chung nhau mua trâu, bò hoặc lợn để làm cỗ. Việc góp chung này giúp cho thịt được tươi ngon hơn, gắn kết tình đoàn kết làng xóm với nhau hơn.”
Theo lãnh đạo Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Quỳ Hợp (Nghệ An) cho biết: “Việc tổ chức ăn Tết Độc lập thể hiện sự đoàn kết dân tộc, gắn kết những người trong gia đình dòng họ với nhau. Đối với hầu hết người dân thì cỗ to nhất trong năm là Tết Nguyên đán, nhưng đối với người Thái ở Quỳ Hợp, có thêm ngày tổ chức cỗ to nữa là vào 20/8 âm lịch. Sau này Bác Hồ đọc bản tuyên ngôn độc lập vào năm 1945, người dân tộc Thái đã đổi ngày tổ chức đó sang ngày mồng 2 tháng 9, cũng tức là Tết Độc lập”.
Truyền thống đó được duy trì cho đến ngày nay, ngoài tổ chức ăn Tết vào ngày 2/9 thì các tiết mục văn nghệ, nhảy sạp, cồng chiêng hay uống rượu cần vẫn được duy trì tổ chức.
Uống rượu cần là một nét văn hóa đẹp trong đời sống của đồng bào dân tộc Thái từ xưa đến nay.
Theo những người địa phương cho biết, rượu cần được xem là sản vật, lễ vật, có hầu hết trong đời sống sinh hoạt văn hóa xã hội, đặc biệt là những ngày lễ lớn của đồng bào dân tộc Thái. Uống rượu cần còn biểu hiện đầy đủ tính tập thể của cộng đồng, lòng mến khách của gia chủ.
Đối với mỗi vò rượu cần sẽ có số lượng cần hút nhất định, người nào uống xong thì cầm cần cho đến khi có người khác đến uống thì trao cần lại, tránh buông cần sớm vì như vậy sẽ mất tình đoàn kết.
Vào ngày Tết Độc lập đối với đồng bào dân tộc Thái, bất kể ai đến cũng sẽ là khách quý. Thường là anh em trong dòng họ và xóm làng cạnh nhau sẽ tổ chức ăn chung vào ngày lễ 2/9.
Sau khi mọi người thưởng thức rượu cần xong, tiếng trống, tiếng cồng chiêng vang lên.
Những điệu múa, điệu nhảy vui nhộn, kèm theo tiếng hát ngân nga, hòa quyện cùng âm thanh của tiếng cồng, tiếng chiêng vang vọng núi rừng.
