Nghị quyết 18 đã tạo ra bước ngoặt có tính chiến lược
Ngày 16/6/2022, Ban chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết 18-NQ/TW (Nghị quyết 18) về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý sử dụng đất.
Sau đúng 4 năm được ban hành, Nghị quyết 18 đã có nhiều thành quả nổi bật trong công tác lập pháp và hành lập quy.
Về vấn đề này, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) cho biết: Nghị quyết 18 đã đánh giá, nhận định rất đúng, rất trúng tình hình và nguyên nhân, nhất là mặt yếu kém, hạn chế trong công tác xây dựng thể chế pháp luật về đất đai và trong công tác quản lý nhà nước về đất đai.
Đồng thời, Nghị quyết 18 đã xác định rõ mục tiêu, đến năm 2023 phải hoàn thành sửa Luật Đất đai năm 2013 và một số luật liên quan, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất.
Đến năm 2030, hệ thống pháp luật về đất đai cơ bản được hoàn thiện đồng bộ, thống nhất, phù hợp với thể chế phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Ông Lê Hoàng Châu nhấn mạnh: Nghị quyết 18 đã tạo ra bước ngoặt có tính chiến lược, bao trùm và mở ra giai đoạn mới trong hoạt động xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật, kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh và trở thành động lực phát triển kinh tế xã hội.
“Điều này thể hiện trong công tác lập pháp của Quốc hội và công tác lập quy của Chính phủ ngay từ khâu soạn thảo, thẩm định, thẩm tra và thông qua các luật, nghị quyết, văn bản dưới luật từ năm 2023 đến nay, về cơ bản đã làm đúng vai, làm tròn vai”, ông Châu nói.
Trong trường hợp có quy phạm pháp luật bất cập, chưa chuẩn xác hoặc có những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn cần phải kịp thời giải quyết, ngay lập tức Quốc hội, Chính phủ đã xem xét ban hành Nghị quyết để tháo gỡ, điều chỉnh.
Điển hình là Nghị quyết số 171/2024, Nghị quyết số 254/2025 của Quốc hội, mới đây nhất là Nghị quyết số 29/2026.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả tích cực, sau 4 năm triển khai Nghị quyết 18 vẫn còn tồn tại một số thách thức. Đơn cử, một số chủ trương được nêu trong Nghị quyết 18 chưa được thể chế hóa, hoặc chưa được thể chế hóa thật đầy đủ trong Luật Đất đai 2024.
Cụ thể, Luật Đất đai 2024 chưa thể hóa đầy đủ chủ trương thực hiện việc giao đất, cho thuê đất chủ yếu thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất.
Tương tự, Luật Đất đai 2024 cũng chưa thể chế hóa đầy đủ chủ trương tiếp tục thực hiện cơ chế tự thỏa thuận giữa người dân và doanh nghiệp trong chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện các dự án đô thị, nhà ở thương mại.
Luật cũng chưa thể chế đầy đủ chủ tương có cơ chế, phương pháp xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường và có chính sách ưu đãi thuế, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phù hợp với lĩnh vực, địa bàn ưu đãi đầu tư.
Một số kiến nghị sửa Luật Đất đai
Trong bối cảnh đó, tại đề án Luật Đất đai (sửa đổi) chuẩn bị trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 3 vào cuối năm nay, ông Lê Hoàng Châu đề xuất một số chính sách hợp phù hợp với các chủ trương được nêu trong Nghị quyết 18.
Cụ thể, Chủ tịch HoREA đề nghị Chính phủ và cơ quan có thẩm quyền sửa đổi Luật Đất đai theo hướng luật chỉ quy định các nguyên tắc, chính sách và điều kiện khung thuộc thẩm quyền của Quốc hội; còn các nội dung chi tiết giao Chính phủ, bộ ngành và địa phương hướng dẫn thực hiện.
Bên cạnh đó, Luật Đất đai không nên quy định quá chi tiết các trường hợp dễ phát sinh và thay đổi trong thực tiễn, bởi điều này có thể khiến luật nhanh chóng lạc hậu và phải liên tục sửa đổi, bổ sung. Chẳng hạn, dù Luật Đất đai 2024 đã quy định cụ thể nhiều trường hợp thu hồi đất, Quốc hội vẫn phải tiếp tục bổ sung thêm các trường hợp mới để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
HoREA cũng đề xuất đưa vào Luật Đất đai (sửa đổi) một số cơ chế đã được thực tiễn chứng minh hiệu quả trong các nghị quyết của Quốc hội, đặc biệt là các quy định liên quan đến tháo gỡ vướng mắc trong thi hành Luật Đất đai, xử lý dự án tồn đọng, thí điểm phát triển nhà ở thương mại và giải quyết các dự án có khó khăn về đất đai.
Bên cạnh đó, HoREA đề nghị xây dựng đầy đủ hơn cơ chế phát triển, quản lý và khai thác quỹ đất nhằm huy động hiệu quả nguồn lực đất đai cho tăng trưởng kinh tế, phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập trung bình, thu nhập thấp.
Về nghĩa vụ tài chính đất đai, HoREA đề xuất chỉ thu khoản tiền bổ sung đối với thời gian chậm xác định tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất trong trường hợp người sử dụng đất có lỗi. Nếu việc chậm xác định nghĩa vụ tài chính xuất phát từ cơ quan nhà nước, người sử dụng đất không nên phải gánh thêm chi phí phát sinh.
“Quy định này không chỉ bảo đảm công bằng mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và cải thiện môi trường thu hút đầu tư, đặc biệt là dòng vốn FDI”, ông nêu.
