Theo nghiên cứu, những người duy trì thói quen uống hai đến ba tách cà phê chứa caffeine hoặc một đến hai tách trà chứa caffeine mỗi ngày có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn khoảng 15-20% so với những người không sử dụng các loại đồ uống này, đồng thời thể hiện khả năng nhận thức nhỉnh hơn đôi chút.
Nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn 18%
Phân tích dựa trên hồ sơ sức khỏe của hơn 130.000 người trong thời gian theo dõi kéo dài hơn 40 năm.
Kết quả cho thấy những người tiêu thụ cà phê chứa caffeine thường xuyên cũng báo cáo mức độ suy giảm nhận thức ít hơn so với nhóm uống cà phê không chứa caffeine, đồng thời đạt điểm cao hơn trong một số bài kiểm tra khách quan về chức năng não.
Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí của Hiệp hội Y khoa Mỹ. Tác giả chính Yu Zhang cho biết đây là bằng chứng toàn diện nhất cho đến nay về mối liên hệ giữa tiêu thụ trà, cà phê và sức khỏe nhận thức, đồng thời phù hợp với các cơ chế sinh học hợp lý.
Theo nhóm nghiên cứu, cà phê và trà chứa caffeine cùng các hợp chất polyphenol có thể góp phần bảo vệ não khỏi quá trình lão hóa bằng cách cải thiện sức khỏe mạch máu, giảm viêm và hạn chế stress oxy hóa - tình trạng các gốc tự do gây tổn thương tế bào và mô.
Ngoài ra, caffeine cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ mắc tiểu đường type 2 thấp hơn, trong khi đây là một yếu tố nguy cơ đã biết của sa sút trí tuệ.
Dữ liệu được thu thập từ 131.821 tình nguyện viên tham gia hai nghiên cứu quy mô lớn tại Mỹ: Nurses’ Health Study và Health Professionals Follow-up Study.
Các nghiên cứu này tiến hành đánh giá định kỳ về chế độ ăn uống, chẩn đoán sa sút trí tuệ, tình trạng suy giảm nhận thức và kết quả các bài kiểm tra chức năng não trong tối đa 43 năm.
Kết quả cho thấy cả nam và nữ uống nhiều cà phê chứa caffeine có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn 18% so với nhóm uống ít hoặc không uống, xu hướng tương tự cũng được ghi nhận đối với trà.
Hiệu quả dường như đạt mức ổn định ở ngưỡng 2 đến 3 tách cà phê hoặc 1 đến 2 tách trà mỗi ngày. Không ghi nhận mối liên hệ đáng kể giữa cà phê không chứa caffeine và nguy cơ sa sút trí tuệ.
Những lưu ý từ chuyên gia
Các chuyên gia nhận định cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định liệu trà và cà phê có thực sự mang lại tác dụng bảo vệ não bộ hay không.
Chuyên gia tim mạch cho rằng việc đưa ra kết luận chắc chắn không dễ dàng, bởi caffeine có thể mang lại cả lợi ích và rủi ro.
Trà và cà phê đều chứa chất chống oxy hóa có lợi và caffeine có thể giúp tăng mức độ tỉnh táo, thúc đẩy hoạt động học tập và vận động.
Tuy nhiên, ở một số người, caffeine có thể làm tăng huyết áp. Do đó, hiệu quả tổng thể chỉ có thể được xác định rõ ràng thông qua các thử nghiệm ngẫu nhiên quy mô lớn.
Các nhà nghiên cứu ước tính khoảng một nửa số trường hợp sa sút trí tuệ trên toàn cầu có thể được phòng ngừa hoặc trì hoãn nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như béo phì, hút thuốc, lạm dụng rượu, suy giảm thính lực và tăng huyết áp.
Yu Zhang nhấn mạnh rằng trà và cà phê không nên được coi là “lá chắn thần kỳ” cho não bộ. Ông khuyến nghị duy trì lối sống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, chế độ ăn cân bằng và giấc ngủ đầy đủ vẫn là những yếu tố nền tảng để bảo vệ sức khỏe nhận thức lâu dài.
