Từ việc sử dụng thảo dược tại châu Phi, châm cứu tại Trung Quốc đến thực hành yoga và thiền định tại Ấn Độ, các phương pháp lâu đời này đang dần khẳng định được hiệu quả và cần được đầu tư nghiên cứu nghiêm túc hơn.
Theo bà Shyama Kuruvilla, Trưởng Trung tâm Y học cổ truyền toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhiều phương pháp trong số này đã được chứng minh là có tiềm năng thực sự đối với sức khỏe con người.
Việc thiếu hụt bằng chứng khoa học trong lịch sử từng khiến nhiều phương pháp truyền thống bị bác bỏ.
Khai phá tiềm năng bằng công nghệ hiện đại
Tuy nhiên, sự xuất hiện của các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, hệ gen học và quét não đang mở ra những cách tiếp cận mới để đánh giá một cách khách quan các phương pháp chữa bệnh lâu đời.
Đầu năm nay, các quốc gia thành viên đã nhất trí rằng WHO cần xây dựng và triển khai một chiến lược y học cổ truyền toàn cầu mới cho thập kỷ tới.
Chiến lược này nhằm “khai thác tiềm năng đóng góp của y học cổ truyền, bổ sung và tích hợp (TCIM) đối với sức khỏe và hạnh phúc, dựa trên bằng chứng khoa học”.
Theo WHO, chiến lược mới sẽ tập trung vào việc xây dựng cơ sở bằng chứng vững chắc cho các thực tiễn y học cổ truyền, hoàn thiện các quy định liên quan đến phương pháp điều trị và người hành nghề.
Đồng thời, trong những trường hợp phù hợp, tích hợp các phương pháp này vào hệ thống chăm sóc sức khỏe y sinh học chính thống.
Y học cổ truyền được WHO định nghĩa là các hệ thống chăm sóc sức khỏe và nâng cao hạnh phúc có từ trước thời kỳ y học sinh học hiện đại, tồn tại dưới nhiều hình thức, từ trà thảo dược đến các hệ thống y học hoàn chỉnh như Ayurveda của Ấn Độ.
Bà Kuruvilla nhấn mạnh rằng nhiều phương pháp có lịch sử hàng trăm năm này sở hữu “tiềm năng rất lớn” và hiện có thể được nghiên cứu một cách toàn diện hơn nhờ công nghệ hiện đại.
Thái Lan được xem là hình mẫu tiêu biểu khi chủ động ghi chép, thử nghiệm lâm sàng và đưa thảo dược vào danh sách thuốc thiết yếu quốc gia. Vào tháng 5 vừa qua, Bộ Y tế Thái Lan cũng khuyến nghị các bác sĩ chuyển từ một số loại thuốc y sinh sang phương pháp điều trị cổ truyền đối với một số bệnh nhất định, như đau cơ và táo bón.
Theo các khảo sát của WHO, tại phần lớn các quốc gia, đa số các dịch vụ y học cổ truyền, bổ sung và tích hợp vẫn nằm ngoài hệ thống y tế chính thức. Những dịch vụ này thường ít được kiểm soát chất lượng nhưng lại rất phổ biến.
WHO cũng đã thành lập một nhóm tư vấn kỹ thuật chiến lược mới về y học cổ truyền. Sáng kiến này chính thức được khởi động trong tuần này tại một hội nghị thượng đỉnh toàn cầu tổ chức ở Ấn Độ.
Phát biểu tại sự kiện, Tiến sĩ Yukiko Nakatani cho rằng đây là “thời điểm then chốt” đối với y học cổ truyền, khi lĩnh vực này không chỉ phản ánh di sản văn hóa và bản sắc sức khỏe của mỗi quốc gia mà còn ngày càng trở thành một thành phần quan trọng trong chiến lược chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Hướng tới “cây cầu” giữa hai nền y học
Theo bà Kuruvilla, mục tiêu cuối cùng là “xây dựng một cây cầu” giữa y học cổ truyền và y học hiện đại, tìm ra điểm chung giữa hai lĩnh vực.
Y học cổ truyền, theo bà, có thể trở thành một “kho báu” chưa được khai thác hết. Lực lượng nhân sự đông đảo trong lĩnh vực này có thể góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế toàn cầu, đồng thời đóng góp vào mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.
Trong bối cảnh nguồn viện trợ quốc tế đang bị cắt giảm, buộc nhiều quốc gia phải tái cấu trúc hệ thống y tế, y học cổ truyền nổi lên như một giải pháp chiến lược.
Tiến sĩ Kuruvilla nhận định rằng đây là con đường giúp các quốc gia tăng cường khả năng tự chủ, giảm sự phụ thuộc vào bên ngoài và tạo cơ hội để chia sẻ các nguồn lực nội tại với cộng đồng quốc tế.
