Theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 9/2/2026), hành vi kinh doanh vàng miếng không có giấy phép sẽ bị xử phạt nghiêm, có thể tịch thu tang vật.
Đơn cử, nếu mua bán vàng miếng từ 20 triệu đồng trở lên không thanh toán qua tài khoản ngân hàng bị phạt 10–20 triệu đồng. Các quy định này nhằm đưa giao dịch vàng vào khuôn khổ quản lý nhà nước.
Tuy nhiên, trên mạng xã hội đang lan truyền nhiều thông tin sai lệch như việc “công an được quyền tịch thu vàng không có hóa đơn” hay “người đeo vàng phải mang theo hóa đơn chứng minh nguồn gốc”.
Liên quan tới vấn đề này, Luật sư Trần Tuấn Anh, Giám đốc Công ty Luật Bright Legal đã có những chia sẻ về một số điểm mới đáng chú ý của Nghị định 340/2025/NĐ-CP liên quan đến hoạt động mua bán, kinh doanh vàng miếng.
+ Luật sư có thể làm rõ những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 340/2025/NĐ-CP liên quan đến hoạt động mua bán, kinh doanh vàng miếng?
- Trước những diễn biến phức tạp của thị trường vàng thời gian gần đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 340/2025/NĐ-CP, trong đó có nhiều quy định mới liên quan trực tiếp đến hoạt động mua bán, kinh doanh vàng miếng.
Đây là bước đi thể hiện rõ quyết tâm siết chặt quản lý thị trường vàng, đồng thời lập lại trật tự trong hoạt động kinh doanh lĩnh vực này.
Điểm thay đổi dễ nhận thấy nhất là Nhà nước quản lý chặt hơn đối với hoạt động kinh doanh vàng miếng. Cụ thể, chỉ những tổ chức tín dụng và doanh nghiệp được cấp phép mới được phép sản xuất, mua bán vàng miếng. Những trường hợp tự ý mua bán, kinh doanh khi không có giấy phép sẽ bị coi là vi phạm.
Trước đây, nhiều người vẫn nghĩ kinh doanh vàng miếng là hoạt động khá "thoáng", nhưng với Nghị định mới, có thể thấy quan điểm quản lý đã rõ ràng hơn: vàng miếng là mặt hàng đặc biệt và phải được kiểm soát chặt.
Một điểm nữa khiến nhiều người quan tâm là mức xử phạt được nâng lên rất cao. Theo quy định mới, hành vi kinh doanh vàng miếng không có giấy phép có thể bị phạt tiền lên đến 400 triệu đồng, đồng thời toàn bộ số vàng vi phạm có thể bị tịch thu. Đây là chế tài đủ mạnh để răn đe các hoạt động mua bán vàng trái phép, vàng “chợ đen”.
Ngoài ra, Nghị định cũng đặt ra yêu cầu minh bạch trong giao dịch, trong đó có quy định về thanh toán qua tài khoảnđối với hoạt động mua bán vàng theo quy định. Điều này nhằm hạn chế giao dịch tiền mặt, giúp cơ quan quản lý dễ kiểm soát dòng tiền và phòng ngừa các rủi ro liên quan.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng Nghị định này không nhằm vào người dân mua vàng tích trữ hợp pháp. Những quy định xử phạt nghiêm khắc chủ yếu áp dụng đối với tổ chức, doanh nghiệp kinh doanh vàng miếng trái phép. Người dân mua bán vàng tại các cơ sở được cấp phép, có hóa đơn chứng từ đầy đủ thì không thuộc đối tượng bị xử phạt.
+ Trước các thông tin lan truyền trên mạng xã hội như “công an được quyền tịch thu vàng không có hóa đơn” hay “người đeo vàng phải mang theo hóa đơn chứng minh nguồn gốc”, luật sư đánh giá những cách hiểu này đúng hay sai so với quy định tại Nghị định 340/2025/NĐ-CP?
- Những thông tin lan truyền trên mạng xã hội cho rằng “công an được quyền tịch thu vàng không có hóa đơn” hay “người đeo vàng ra đường phải mang theo hóa đơn chứng minh nguồn gốc”, là cách hiểu sai và đang bị thổi phồng so với quy định thực tế của Nghị định 340/2025/NĐ-CP.
Cần khẳng định ngay rằng: Nghị định 340/2025/NĐ-CP không có quy định nào cho phép cơ quan chức năng tịch thu vàng của người dân chỉ vì không mang theo hóa đơn, cũng như không có quy định bắt buộc người dân khi đeo vàng phải chứng minh nguồn gốc bằng giấy tờ.
Theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP, biện pháp tịch thu vàng chỉ được áp dụng trong trường hợp có hành vi vi phạm hành chính cụ thể, điển hình như: Tổ chức, doanh nghiệp mua bán, kinh doanh vàng miếng không có giấy phép, hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng trái pháp luật.
Đây là chế tài áp dụng trong quá trình xử lý vi phạm hành chính, không phải là quyền kiểm tra, tịch thu tùy tiện đối với người dân.
Đối với người dân, việc sở hữu, tích trữ, đeo trang sức vàng hoặc mua bán vàng tại các cơ sở được cấp phép là giao dịch dân sự hợp pháp và không thuộc đối tượng điều chỉnh trực tiếp của Nghị định 340. Trong những trường hợp này, pháp luật không đặt ra nghĩa vụ phải mang theo hóa đơn chứng minh nguồn gốc vàng khi ra đường.
Không có chuyện công an dừng người dân lại chỉ để hỏi “vàng này mua ở đâu, có hóa đơn không” rồi tịch thu nếu không xuất trình được giấy tờ. Cách hiểu như vậy là sai bản chất pháp lý.
Từ góc độ pháp lý, tôi cho rằng các thông tin lan truyền thiếu kiểm chứng đang khiến nhiều người hiểu nhầm rằng Nghị định 340 “siết” cả người dân, trong khi trên thực tế, mục tiêu chính của văn bản này là lập lại trật tự trong hoạt động kinh doanh vàng, chống buôn lậu, đầu cơ và vàng chợ đen.
Người dân chỉ cần nhớ một nguyên tắc đơn giản: mua bán vàng ở nơi hợp pháp thì không có gì phải lo. Còn những quy định xử phạt, tịch thu là để xử lý các hành vi kinh doanh trái phép, chứ không nhằm vào người dân bình thường.
+ Trường hợp cá nhân hoặc tổ chức lan truyền, chia sẻ thông tin sai sự thật, xuyên tạc quy định của Nghị định 340/2025/NĐ-CP về quản lý vàng trên mạng xã hội thì có thể bị xử phạt như thế nào theo quy định pháp luật hiện hành, thưa luật sư?
- Trước hết, tôi khẳng định: người hoặc tổ chức lan truyền, chia sẻ thông tin sai sự thật, xuyên tạc quy định của Nghị định 340/2025/NĐ-CP trên mạng xã hội có thể bị xử lý pháp luật. Việc xử lý tùy thuộc vào mức độ, mục đích và hậu quả của hành vi sai phạm.
Theo quy định hiện hành về trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội, người đăng tải hoặc chia sẻ thông tin sai sự thật, gây hiểu nhầm hoặc xuyên tạc nội dung các quy định của pháp luật có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Quy định này được nêu rõ tại Khoản 1, Điều 101 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung), áp dụng đối với các hành vi vi phạm các quy định về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội; trang thông tin điện tử được thiết lập thông qua mạng xã hội, nhằm bảo đảm môi trường thông tin lành mạnh, hạn chế việc phát tán tin sai lệch, gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội.
Bên cạnh hình thức phạt tiền, cơ quan có thẩm quyền còn có thể áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc người vi phạm gỡ bỏ, xóa bỏ thông tin sai sự thật hoặc thực hiện cải chính, đính chính thông tin đã đăng tải, nhằm hạn chế tác động tiêu cực và khôi phục trật tự thông tin trên môi trường mạng.
Luật sư cho biết, trong những trường hợp việc đăng tải hoặc chia sẻ thông tin sai sự thật trên không gian mạng không dừng lại ở mức độ vi phạm hành chính, mà gây ra hậu quả nghiêm trọng như làm dư luận hoang mang, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự xã hội hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thì người thực hiện hành vi có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.
Tùy tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, việc xử lý có thể được áp dụng theo Điều 288 Bộ luật Hình sự về Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông, hoặc Điều 331 Bộ luật Hình sự về Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
+ Xin cảm ơn luật sư!
