Nhân lên mô hình cây 'thoát nghèo' ở vùng đất khó

Huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa là một huyện miền núi biên giới và cũng là một trong những huyện nghèo nhất của cả nước, nơi mà điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và cơ sở hạ tầng còn thiếu thốn đã khiến cho đời sống của người dân gặp nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cây sắn đã trở thành một cứu cánh cho nông dân ở đây, giúp họ cải thiện thu nhập và dần thoát nghèo.

Mường Lát có địa hình đồi núi dốc và đất đai không mấy màu mỡ, gây khó khăn cho nhiều loại cây trồng. Khí hậu nơi đây chịu ảnh hưởng của mùa mưa kéo dài và khô hạn vào mùa đông, dẫn đến tình trạng thiếu nước thường xuyên.

Đa số người dân ở Mường Lát là đồng bào dân tộc thiểu số như Thái, Mông, Dao và kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp tự cung tự cấp. Trong bối cảnh đó, việc chọn cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên, dễ canh tác, ít vốn đầu tư trở thành một yếu tố then chốt để giúp người dân thoát khỏi đói nghèo.

Với phương châm "lấy ngắn nuôi dài", huyện Mường Lát lựa chọn cây sắn làm cây sinh kế giúp người dân nhanh chóng có thu nhập, đảm bảo cuộc sống, từ đó yên tâm trồng rừng và các loại cây lâu năm có giá trị kinh tế cao hơn để thoát nghèo bền vững.

Cây sắn là lựa chọn phù hợp đối với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu ở Mường Lát. Cây sắn có khả năng chịu hạn tốt, phát triển được trên các loại đất khô cằn, không yêu cầu đất quá màu mỡ. Ngoài ra, kỹ thuật trồng sắn đơn giản, phù hợp với khả năng lao động của người dân địa phương.

Mường Lý là một trong những xã có diện tích sắn lớn của huyện Mường Lát với gần 1.000 ha. Trung bình 1 ha sắn cho sản lượng khoảng 18 - 20 tấn, giá công ty nhập từ 2.100 đến 2.600 đồng/kg. Sắn được người dân trồng từ đầu tháng 3 đến tháng 12 là có thể thu hoạch. Hệ thống giao thông thuận lợi đã giúp cho hoạt động thu mua, vận chuyển sắn đi tiêu thụ thuận lợi hơn rất nhiều.

Ông Ngân Văn Thuyết, tại bản Nàng 1, xã Mường Lý - là tấm gương tiêu biểu cho câu chuyện thoát nghèo từ cây sắn chia sẻ, chính quyền địa phương đã vận động người dân trồng cây sắn và vụ này gia đình ông thu hoạch được khoảng 50 tấn sắn tươi, với giá công ty nhập từ 2.100 đến 2.600 đồng/kg, cho thu nhập trên 120 triệu đồng.

"So với cây trồng khác thì cây sắn rất dễ trồng, phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng nên cây sắn sinh trưởng và phát triển khá tốt, bình quân mỗi cây có sản lượng tốt sẽ cho 2 - 3kg củ sắn tươi", ông Thuyết vui mừng chia sẻ.

Ông Lê Hữu Chuân, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Lý chia sẻ, diện tích trồng sắn được chuyển đổi chủ yếu từ diện tích trồng xoan theo dự án 147 trước đây. Hiện nay, cây sắn đang cho thu nhập khá cao. Tuy nhiên về lâu dài, địa phương đang hướng dẫn bà con trồng xen canh cây luồng vì sau 3 vụ liên tục, năng suất cây sắn sẽ giảm.

Trong những năm gần đây, diện tích trồng sắn tại Mường Lát ngày càng được mở rộng, đặc biệt ở các xã như Mường Chanh, Pù Nhi, Quang Chiểu. Nhiều hộ gia đình đã có thể tăng thu nhập từ việc trồng và bán sắn cho các cơ sở chế biến tinh bột trong và ngoài tỉnh. Đặc biệt, với thị trường tiêu thụ sắn đang phát triển mạnh mẽ, người dân không còn lo lắng về đầu ra cho sản phẩm.

Theo thống kê của huyện Mường Lát, mỗi hec-ta sắn có thể mang lại thu nhập từ 30-50 triệu đồng, tùy thuộc vào năng suất và thị trường tiêu thụ. Mặc dù đây không phải là con số lớn so với những vùng đồng bằng trồng cây công nghiệp, nhưng đối với vùng núi nghèo như Mường Lát, đây là một nguồn thu nhập đáng kể giúp cải thiện đời sống người dân.

Việc trồng sắn đã giúp nhiều hộ gia đình dân tộc thiểu số ở Mường Lát có cơ hội thoát nghèo. Một số gia đình trước đây chỉ trồng lúa nương với thu nhập bấp bênh, nhờ chuyển đổi sang trồng sắn, họ đã có thu nhập ổn định hơn, đủ khả năng nuôi con cái học hành và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Dù cây sắn đã mang lại những hiệu quả kinh tế ban đầu, việc phát triển trồng sắn tại Mường Lát cũng đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là việc trồng sắn liên tục nhiều vụ có thể dẫn đến tình trạng xói mòn đất và suy thoái đất, đặc biệt là ở những khu vực đồi núi dốc.

Ngoài ra, do phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết và thiên tai, việc canh tác sắn của người dân Mường Lát vẫn còn thiếu ổn định. Các trận lũ quét, sạt lở đất vào mùa mưa thường gây thiệt hại cho diện tích sắn trồng, khiến thu nhập của người dân trở nên bấp bênh.

Trước những khó khăn trên, huyện Mường Lát đã phát triển cây sắn theo hướng tập trung quy mô lớn, gắn với đẩy mạnh thâm canh, tăng năng suất và liên kết chế biến, bao tiêu sản phẩm. Theo quy hoạch vùng trồng sắn của huyện có diện tích 2.500 ha.

Hiện nay, sắn đã được Nhà máy chế biến tinh bột sắn Phúc Thịnh cam kết bao tiêu sản phẩm. Đây là cơ hội để huyện Mường Lát khuyến khích người dân trên địa bàn mở rộng diện tích trồng sắn.

Một trong những hướng đi triển vọng cho cây sắn tại Mường Lát là mô hình liên kết giữa nông dân và các doanh nghiệp chế biến sắn trong khu vực. Các doanh nghiệp có thể đầu tư vào hệ thống thu mua, chế biến, đảm bảo giá cả ổn định và đầu ra cho sản phẩm. Điều này sẽ giúp nông dân yên tâm sản xuất, đồng thời có thể mở rộng diện tích trồng và nâng cao chất lượng sắn.

Ngoài ra, việc tập huấn, chuyển giao kỹ thuật trồng sắn hiện đại cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng suất và chất lượng sắn tại địa phương, mang lại giá trị kinh tế cao hơn.

Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Mường Lát Trần Văn Thắng cho biết, thực hiện Nghị quyết số 11 ngày 29/9/2022 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hoá về xây dựng và phát triển huyện Mường Lát đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, năm 2023, huyện đã xây dựng được bản đồ thổ nhưỡng, lựa chọn cây, con phù hợp với điều kiện khí hậu, đất đai, tổ chức triển khai đồng bộ đến tận người dân.

Đồng thời, yêu cầu các tổ chức chính quyền vào cuộc, xây dựng kế hoạch phát triển lâm nghiệp, nông nghiệp, triển khai danh mục dự án xây dựng cơ sở hạ tầng để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Cây sắn đã và đang trở thành một giải pháp thoát nghèo đầy tiềm năng cho người dân Mường Lát. Với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và hạ tầng còn nhiều hạn chế, việc trồng sắn mang lại nguồn thu nhập ổn định, giúp người dân có thể vượt qua khó khăn và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, để phát triển cây sắn một cách bền vững, cần có sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền, các doanh nghiệp và sự chủ động của người dân trong việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Hà Anh