Nếu bạn đặt chân đến Nhật Bản, đừng ngạc nhiên nếu gặp ai đó tên là “Nike”, “Pikachu” hay thậm chí là “Pudding”. Những cái tên kỳ lạ như vậy — được gọi là kirakira (nghĩa là “lấp lánh” hoặc “long lanh”) — ngày càng phổ biến trong vài thập kỷ qua, khi các bậc phụ huynh Nhật dần rời xa những cái tên truyền thống để tìm kiếm điều gì đó độc đáo hơn cho con mình.
Nhưng không phải ai cũng hứng thú với làn sóng này. Các nhà chức trách và cơ sở y tế, trường học từng không ít lần "quay cuồng" vì không biết cách đọc đúng những cái tên kỳ lạ viết bằng chữ Hán (Kanji), vốn có nhiều cách phát âm khác nhau.
Và giờ thì Chính phủ Nhật đã chính thức siết chặt quy định. Từ ngày 26/5, một bộ quy tắc mới có hiệu lực, hạn chế các bậc cha mẹ đặt tên cho con bằng cách phát âm “phá cách” không phổ biến.
Động thái này ngay lập tức gây ra phản ứng trái chiều trên mạng xã hội. Tuy vậy, số đông lại hoan nghênh quy định mới, cho rằng những cái tên “quá độc” có thể khiến trẻ bị bắt nạt hoặc gây khó khăn khi làm các thủ tục hành chính như đăng ký khai sinh hay mở tài khoản ngân hàng. “Cha mẹ đặt tên kiểu kirakira chỉ khiến con họ bị bạn bè trêu chọc thôi”, một người dùng X viết.
Tiếng Nhật có ba hệ chữ viết: Kanji (chữ Hán), và hai hệ chữ tượng thanh là Hiragana và Katakana. Tên người thường được viết bằng Kanji, nhưng mỗi ký tự Kanji lại có thể có nhiều cách đọc khác nhau, tùy vào ngữ cảnh — có chữ có tới cả chục cách phát âm.
Từ những năm 1980, kirakira bắt đầu xuất hiện khi các bậc cha mẹ chọn tên dựa trên âm thanh họ thích (ví dụ như “Pikachu”), rồi tìm các ký tự Kanji có âm na ná để ghép lại. Vấn đề là các ký tự đó có thể chưa từng được phát âm như thế trước đây, khiến việc đọc tên trở nên vô cùng rối rắm cho giáo viên, y tá hay cán bộ hành chính.
Theo quy định mới, các cách đọc “chế” của chữ Kanji sẽ không còn được chấp nhận. Khi đăng ký khai sinh, cha mẹ bắt buộc phải nộp kèm cách phát âm của tên. Nếu cán bộ địa phương thấy cách đọc không khớp với cách phát âm phổ biến của chữ, họ có quyền từ chối hoặc yêu cầu thêm giấy tờ giải trình.
