Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho biết, đạo Phật đã đồng hành, góp phần quan trọng vào quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc suốt 2.000 năm qua. Đặc biệt, Đạo Phật gắn bó với hành trình 80 năm giành lại tự do, giữ vững độc lập cho dân tộc kể từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Dưới ánh sáng từ bi và trí tuệ của Đức Phật, các thế hệ tăng ni, phật tử đã không ngừng phụng đạo yêu nước, thể hiện tinh thần nhập thế sâu sắc, góp phần bảo vệ độc lập dân tộc, xây dựng xã hội an lành, đạo đức và văn minh.
“Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, tuy không còn tiếng súng xâm lăng, nhưng tinh thần “khoác chiến bào thay áo cà sa” của các bậc tiền bối vẫn đang được tiếp nối một cách sâu sắc và linh hoạt...”, GS.TS Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh.
Tại hội thảo, Hòa thượng, TS Thích Thanh Nhiễu, Ủy viên Thường trực Hội đồng chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam chia sẻ, hội thảo không chỉ là dịp để nhìn lại chặng đường lịch sử hào hùng của dân tộc, mà còn là cơ hội để khẳng định và làm sâu sắc hơn nữa những đóng góp của Phật giáo Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu khẳng định, với phương châm “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã không ngừng nỗ lực, phát huy truyền thống hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc. Ngày nay, trong bối cảnh đất nước đang hội nhập quốc tế sâu rộng, bên cạnh những thời cơ và thuận lợi, chúng ta cũng phải đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Hơn lúc nào hết, chúng ta cần phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong đó có vai trò quan trọng của các tôn giáo, đặc biệt là Phật giáo…
Tại hội thảo, các chư tôn đức, các nhà khoa học, học giả đã trao đổi, thảo luận, tập trung làm sâu sắc thêm vai trò và những đóng góp của Phật giáo trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, đỉnh cao là cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945; khẳng định và phát huy vai trò của Phật giáo Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay.
Hòa thượng, TS Thích Gia Quang, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhấn mạnh vai trò của Phật giáo trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ; đồng thời khẳng định rằng, ngày nay, Phật giáo Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp này, không chỉ trong việc hướng dẫn phật tử tu tập mà còn tham gia tích cực vào các hoạt động an sinh xã hội, xây dựng đất nước phồn vinh.
Hòa thượng Thích Gia Quang cũng khẳng định tinh thần "hộ quốc an dân đồng hành cùng dân tộc" của Phật giáo Việt Nam không phải là một khẩu hiệu suông, mà là một dòng chảy xuyên suốt lịch sử, gắn liền với sự thịnh suy của đất nước. Các ngôi chùa đã và đang trở thành điểm tựa tinh thần, nơi nuôi dưỡng đạo đức, gắn kết cộng đồng, thể hiện sự hòa quyện giữa giáo lý từ bi của đạo Phật với truyền thống yêu nước của dân tộc...
Các đại biểu dự hội thảo cũng cho hay, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm tôn giáo và dân tộc là "một nhà", vì mục tiêu cuối cùng của tôn giáo chân chính là hạnh phúc con người. Do đó, cần phát huy vai trò của Phật giáo bằng cách giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa đạo và đời, đặt các hoạt động Phật giáo trong khuôn khổ lợi ích dân tộc và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Cần lan tỏa mạnh mẽ các phong trào như "Phật giáo đồng hành cùng dân tộc", "Chùa xanh - sạch - đẹp" và tinh thần "Sống tốt đời, đẹp đạo"...
Bế mạc hội thảo, Thượng tọa, TS Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, với hơn 170 bài tham luận của chư tôn đức, các nhà lãnh đạo, quản lý, các nhà khoa học, học giả trong và ngoài nước gửi về, Ban tổ chức đã tuyển chọn và biên tập thành Kỷ yếu hội thảo.
Theo Thượng tọa Thích Đức Thiện, những giá trị và bài học được đúc kết từ Hội thảo sẽ là nguồn động lực tinh thần to lớn, cổ vũ toàn thể tăng ni, phật tử Việt Nam ở trong và ngoài nước tiếp tục phát huy tinh thần yêu nước, dấn thân, phụng sự nhân sinh, tốt đời đẹp đạo, góp phần xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
