Ổ gà là một trong những vấn đề nhức nhối của hạ tầng giao thông, đến mức nhiều hãng xe, trong đó có Tesla, đang tìm cách phát triển công nghệ để nhận diện và giảm thiểu tác động của chúng.
Tuy nhiên, đối với người lái, ổ gà vẫn là “kẻ thù” thực sự mỗi khi bánh xe vô tình lao vào. Thuật ngữ “pothole” bắt nguồn từ từ “pot” trong tiếng Anh thế kỷ 14, dùng để chỉ những hố sâu, và đến đầu thế kỷ 20, nó được sử dụng để mô tả các hố sụt xuất hiện trên mặt đường như hiện nay.
Để một ổ gà hình thành, cần hội tụ ba yếu tố cơ bản gồm các vết nứt trên bề mặt đường, nước thấm vào những vết nứt đó và lưu lượng xe cộ đủ lớn để đẩy nhanh quá trình xuống cấp. Trên thực tế, quá trình hình thành ổ gà thường diễn ra qua nhiều giai đoạn.
Ban đầu, mặt đường xuất hiện các vết nứt do kết cấu không còn đủ khả năng chịu tải trước mật độ và trọng lượng phương tiện ngày càng tăng, khiến lớp mặt đường bị uốn và nứt gãy.
Tình trạng này dễ xảy ra hơn với mặt đường đã cũ, hệ thống thoát nước kém hoặc các vị trí từng được đào xới, sửa chữa bởi đơn vị hạ tầng nhưng không đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật.
Khi các vết nứt đã xuất hiện, nước mưa hoặc nước ngầm bắt đầu thấm xuống bên dưới bề mặt đường, làm lớp nền đất phía dưới trở nên mềm và suy yếu. Kết cấu đường vì thế mất dần khả năng nâng đỡ.
Dưới tác động liên tục của tải trọng xe cộ qua lại, bề mặt đường bị phá vỡ từng mảng, tạo thành ổ gà. Ở những khu vực có khí hậu lạnh, chu kỳ đóng băng và tan băng theo mùa càng khiến tình trạng này nghiêm trọng hơn, làm ổ gà ngày càng sâu và rộng trong mùa đông.
Cuối cùng, các ổ gà thường bị nước đọng lấp đầy, và khi xe chạy qua, lực tác động sẽ đẩy vật liệu ra ngoài, khiến kích thước ổ gà tiếp tục gia tăng.
Không chỉ gây khó chịu khi lái xe, ổ gà còn tiềm ẩn nhiều nguy hiểm và thiệt hại lớn về kinh tế. Một khảo sát của Hiệp hội Ô tô Mỹ AAA công bố năm 2023 cho thấy trong năm 2022 có tới 44 triệu tài xế tại Mỹ phải sửa xe do hư hỏng liên quan đến ổ gà.
Chi phí trung bình cho mỗi lần sửa chữa là 406 USD, tương đương tổng thiệt hại gần 17,9 tỷ USD chỉ trong một năm.
Ở mức độ nhẹ, xe cán phải ổ gà có thể bị lệch góc đặt bánh, một dấu hiệu cho thấy chủ xe cần sớm đưa xe đến xưởng kiểm tra. Nghiêm trọng hơn, lốp xe có thể bị thủng hoặc phồng, vành bánh bị cong vênh, cùng với hư hỏng ở hệ thống treo và hệ thống lái, những bộ phận có chi phí sửa chữa không hề rẻ.
Ngoài ra, hệ thống ống xả và các tấm thân vỏ cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng. Trong trường hợp xấu, nếu cácte dầu va chạm mạnh và bị nứt, động cơ có thể mất dầu bôi trơn, dẫn đến hư hỏng nặng. Nguy hiểm nhất là tình huống người lái mất kiểm soát phương tiện, gây tai nạn giao thông.
Để hạn chế rủi ro từ ổ gà, người lái có thể áp dụng một số biện pháp phòng tránh trong quá trình sử dụng xe. Việc nắm rõ và chủ động tránh những tuyến đường thường xuyên xuống cấp là giải pháp hiệu quả, đặc biệt với những ai di chuyển hằng ngày trên cùng một lộ trình.
Khi gặp vũng nước trên đường, nên thận trọng vì bên dưới có thể là ổ gà sâu khó quan sát. Giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước cũng giúp người lái có thêm thời gian nhận diện chướng ngại trên mặt đường.
Trong trường hợp không thể tránh khỏi việc đi qua ổ gà, người lái cần giữ chắc vô lăng và tránh phanh gấp khi bánh xe đang lao vào hố, nhằm giảm thiểu nguy cơ hư hỏng và mất lái.
