Thanh tra tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Thông báo số 163/TB-TTr.NV9 về Kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật tại Dự án đầu tư xây dựng khu trung tâm thể dục thể thao thị xã Từ Sơn. Dự án do Liên danh Công ty Tất Thắng (TNHH) và Công ty CP Xây dựng công trình giao thông Thái Sơn làm nhà đầu tư, với tổng mức đầu tư lên tới 238,840 tỷ đồng.
Dự án “đội vốn”, thi công sai thiết kế
Những sai sót của dự án bắt đầu nảy sinh ngay từ khâu lập, thẩm định và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi. Cụ thể, hồ sơ khảo sát địa hình đã tận dụng lại tài liệu từ bước lập quy hoạch, dẫn đến việc chưa đánh giá đúng hiện trạng khi thiết kế cơ sở.
Đáng chú ý nhất là việc xác định suất vốn đầu tư cho hạng mục nhà thi đấu đa năng không phù hợp với Quyết định số 706/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng, khiến tổng mức đầu tư dự án bị “đội” lên tới 10,939 tỷ đồng. Bên cạnh đó, hạng mục mái che khán đài sân vận động cũng có bản vẽ thiết kế cơ sở không phù hợp với chủ trương đầu tư.
Khâu lập dự toán cũng bộc lộ nhiều hạn chế khi áp dụng chưa đúng định mức, đơn giá và khối lượng, dẫn đến sai lệch giá trị hơn 8,43 tỷ đồng. Thậm chí, hồ sơ thiết kế và dự toán còn “quên” không đóng dấu đầy đủ theo quy định của Bộ Xây dựng.
Đáng chú ý, trong quá trình triển khai, Công ty CP Xây dựng công trình giao thông Thái Sơn đã không thực hiện góp vốn vào doanh nghiệp dự án theo đúng quy định pháp luật và điều lệ công ty. Doanh nghiệp dự án cũng phớt lờ thủ tục thay đổi thành viên, đồng nghĩa với việc Công ty Thái Sơn đã “bội tín” với chính những cam kết trong hồ sơ dự thầu và hợp đồng BT.
Trên công trường, tình trạng thi công sai thiết kế diễn ra ở nhiều hạng mục: San nền lô số 01, số 07 không đúng cao trình thiết kế; Vỉa hè tuyến đường RD2 và vỉa hè vườn hoa SV-03 bị thi công thiếu chiều rộng; Hạng mục sân vận động và nhà thi đấu không được thi công khe co giãn; Các tầng của khu khán đài, nhà thi đấu không được trát trần, dầm. Việc thi công không đúng thiết kế được duyệt này gây sai lệch giá trị khối lượng lên tới gần 2,8 tỷ đồng.
Chưa dừng lại ở đó, nhà đầu tư đã bỏ qua các công tác theo dự toán được duyệt với giá trị gần 2 tỷ đồng, đồng thời “quên” luôn việc mua bảo hiểm xây dựng khi triển khai dự án.
Dấu hiệu buông lỏng quản lý của chính quyền địa phương?
Sự thiếu sát sao của chính quyền địa phương và các cơ quan đại diện cũng góp phần làm trầm trọng thêm vấn đề. UBND thành phố Từ Sơn cũ đã không đôn đốc nhà đầu tư nộp 50 triệu đồng vào ngân sách nhà nước như đã đề xuất trong hồ sơ dự thầu. Phải đến khi Chánh Thanh tra tỉnh Bắc Ninh ra quyết định thu hồi (tháng 1/2026), nhà đầu tư mới chịu nộp lại số tiền này.
UBND thành phố Từ Sơn cũ cũng buông lỏng việc yêu cầu nhà đầu tư gia hạn bảo đảm thực hiện hợp đồng dù đã hết hạn từ tháng 2/2022 và thực hiện giám sát đầu tư thiếu đầy đủ.
Về mặt tài chính, doanh nghiệp dự án đã bộc lộ nhiều hạn chế: Thanh toán chi phí lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cao hơn quy định 228 triệu đồng; Chi trả hơn 1,26 tỷ đồng cho việc lập quy hoạch chi tiết dù khoản này không được UBND tỉnh phê duyệt và không có trong hợp đồng BT.
Đặc biệt, doanh nghiệp đã sử dụng toàn bộ vốn góp chủ sở hữu để giải ngân cho dự án, không có chi phí lãi vay theo phương án tài chính được duyệt với số tiền lên tới hơn 8,72 tỷ đồng. Trong khâu giải phóng mặt bằng, kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường cũng bị thanh toán vượt tỷ lệ 2% quy định với số tiền chênh lệch hơn 86,9 triệu đồng.
Trước hàng loạt sai phạm mang tính hệ thống, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh đã đưa ra các kiến nghị xử lý cứng rắn. Đáng chú ý nhất là yêu cầu nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án phải giảm trừ các khoản chi phí với tổng số tiền “khủng” lên tới 23.426.730.000 đồng khi lập hồ sơ quyết toán.
Về trách nhiệm hành chính, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh, Ban Quản lý dự án Từ Sơn, Ban Quản lý dự án dân dụng và Phát triển đô thị tỉnh Bắc Ninh số 2, cùng Đảng ủy, UBND các phường liên quan (Từ Sơn, Phù Khê, Đồng Nguyên, Tam Sơn) đều bị yêu cầu tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm tập thể và cá nhân.
Thanh tra tỉnh Bắc Ninh cũng kiến nghị Sở Tài chính và Sở Xây dựng xem xét xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm về đầu tư, đấu thầu và xây dựng.
Dự án Trung tâm thể dục thể thao Từ Sơn là một bài học đắt giá trong việc quản lý, vận hành các dự án theo hình thức BT. Những hạn chế từ cơ quan quản lý nhà nước cho đến nhà đầu tư không chỉ làm sai lệch hàng chục tỷ đồng mà còn làm chậm trễ tiến trình bàn giao công trình phục vụ xã hội.
Dư luận đang chờ đợi những bước xử lý triệt để, nghiêm minh từ chính quyền tỉnh Bắc Ninh để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và minh bạch trong đầu tư công.
Báo Nhà báo và Công luận sẽ tiếp tục thông tin.
