Phát lộ căn cứ quân sự của nhà Tây Sơn ở khu vực tháp Đại Hữu, Bình Định

Ngày 31/7, tại Bảo tàng tỉnh Bình Định, nhóm chuyên gia Viện Khảo cổ học Việt Nam đã có báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ đợt 2 phế tích tháp Đại Hữu (xã Cát Nhơn, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định).

Báo cáo về kết quả khai quật, TS Phạm Văn Triệu - chủ trì khai quật phế tích tháp Đại Hữu cho biết, cuộc khai quật này tiến hành trên phạm vi 300m2, từ ngày 9/5 đến 10/7/2024.

phat lo can cu quan su cua nha tay son o khu vuc thap dai huu binh dinh hinh 1

Hiện vật thu được qua quá trình khai quật phế tích tháp Đại Hữu. Ảnh: LĐ

Kết quả khai quật đã xuất lộ toàn bộ phần thân tháp Đại Hữu, nền móng tiền sảnh phía Đông; nền móng chân đế phía Bắc; một phần nền móng chân đế phía Nam và Tây. Quá trình khai quật đã phát hiện 156 hiện vật đá với nhiều loại hình và kích thước khác nhau.

Về chất liệu đá, có ba loại là đá cát kết, đá hoa cương và đá ong. Trong đó, những hiện vật có trang trí được tạc trên đá cát kết, bao gồm các loại hình: Bệ thờ, mảnh minh văn, lá nhĩ đá, đá trang trí điểm góc, phù điêu trang trí hình người, tượng hình động vật, phù điêu trang trí hình cánh sen… Quá trình khai quật còn phát hiện được 522 hiện vật chất liệu đất nung, chưa tính hiện vật gạch.

Về quy mô kiến trúc, qua hai đợt khai quật (cuộc khai quật lần trước năm 2023) đã xuất lộ kiến trúc tháp Đại Hữu, có bình đồ hình vuông với kích thước thân tháp có bình đồ mỗi cạnh dài 9,8m x 9,8m; lòng tháp có bình đồ mỗi cạnh dài 3,8m x 3,8m; nền móng chân đế tháp có bình đồ gần vuông mỗi cạnh dài 12,7m x 13,0m.

Tháp có cửa ra vào phía Đông và hệ thống cửa giả. So sánh với các tháp Champa khác thì bình diện tháp Đại Hữu có quy mô lớn. Kết hợp giữa quy mô kiến trúc to lớn và nằm trên vị trí cao nhất của đỉnh núi có thể suy luận rằng, kiến trúc xuất lộ trong hố khai quật là ngôi tháp chính (hay còn gọi là Kalan).

Đây là kiến trúc quan trọng nhất trong quần thể kiến trúc tháp Champa, được xem như là nơi ngự trị của thần linh. Chính vì vậy, bên trong tháp sẽ đặt tượng thờ vị thần của Hindu giáo hoặc Phật giáo.

TS Phạm Văn Triệu nhận xét: Phế tích tháp Đại Hữu cùng với các kiến trúc tôn giáo đồng đại như Cánh Tiên, Phú Lốc, Thủ Thiện, phế tích tháp Mắm là những công trình kiến trúc to lớn, trang trí đẹp, phản ánh một giai đoạn chính trị ổn định, kinh tế phát triển, nhu cầu đời sống tôn giáo tăng lên của lịch sử vương quốc Champa.

phat lo can cu quan su cua nha tay son o khu vuc thap dai huu binh dinh hinh 2

Nền móng phế tích tháp Đại Hữu lộ diện sau khai quật. Ảnh: VH

“Việc hiện diện của các mảnh gốm gia dụng niên đại khoảng thế kỷ XVII - XVIII gắn liền với thành Chánh Mẫn cho thấy khu vực phế tích còn là căn cứ quân sự quan trọng của nhà Tây Sơn”, TS Phạm Văn Triệu nhận định.

Tại buổi báo cáo kết quả khai quật, ông Huỳnh Văn Lợi, Phó giám đốc Sở VH-TT Bình Định cho biết, Sở sẽ cho tạm dừng việc khảo cổ ở phế tích tháp Đại Hữu, vì với kết quả thực hiện khai quật năm 2023 và 2024 đã xuất lộ, có cơ sở để nghiên cứu trong thời gian tới nên dùng kinh phí để khai quật các điểm phế tích khác. Sau đó, tiến hành hoàn thổ để bảo vệ phế tích. Đồng thời, cần xây dựng hồ sơ để bảo vệ phế tích này.

T.Toàn

Xem thêm

Chúng tôi muốn kể về mất mát, sự đồng hành và tiếp bước

Chúng tôi muốn kể về mất mát, sự đồng hành và tiếp bước

Chương trình nghệ thuật chính luận Nghĩa tình Phương Nam - Cùng con đi tiếp cuộc đời năm 2026 do Trung tâm Truyền hình VN khu vực Nam bộ (VTV Nam bộ) và Báo Thanh Niên phối hợp tổ chức. Đây là hoạt động tiếp nối mạch nguồn nhân ái của Nghĩa tình Phương Nam và đánh dấu chặng đường 5 năm Cùng con đi tiếp cuộc đời đồng hành, bảo trợ trẻ mồ côi do đại dịch Covid-19.

Thư pháp Hán Nôm và Quốc ngữ hội tụ tại Văn Miếu

Thư pháp Hán Nôm và Quốc ngữ hội tụ tại Văn Miếu

(CLO) Từ ngày 15 đến 19/9, chương trình “Nét chữ An Nhiên” giới thiệu nghệ thuật thư pháp Hán Nôm và Quốc ngữ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, kết hợp trình diễn, giao lưu và âm nhạc dân tộc trong không gian di sản.

Làm rõ quy mô Chính điện Kính Thiên, mở thêm cơ sở phục dựng

Làm rõ quy mô Chính điện Kính Thiên, mở thêm cơ sở phục dựng

(CLO) Cuộc khai quật khảo cổ lần thứ 4 tại khu vực nền Chính điện Kính Thiên năm 2026 đã làm rõ thêm quy mô, cấu trúc móng nền, móng cột và không gian kiến trúc công trình, qua đó bổ sung cơ sở khoa học quan trọng cho việc nghiên cứu, phục dựng Chính điện Kính Thiên.

Mở rộng không gian thưởng thức jazz giữa lòng Thủ đô

Mở rộng không gian thưởng thức jazz giữa lòng Thủ đô

(CLO) Mới đây, tại Nhà Bát Giác bên hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội), chương trình “Âm nhạc cuối tuần” mang đến không gian thưởng thức jazz đặc sắc với sự tham gia của NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club, góp phần đưa nghệ thuật đến gần hơn với người dân và du khách.

Lạng Sơn lần đầu tổ chức Lễ hội Ánh sáng biên cương trong 2 ngày 19 - 20/9

Lạng Sơn lần đầu tổ chức Lễ hội Ánh sáng biên cương trong 2 ngày 19 - 20/9

(CLO) Lần đầu tiên, một bữa tiệc thị giác mang tên Lễ hội Ánh sáng biên cương sẽ được tổ chức tại Lạng Sơn. Với sự kết hợp giữa nghệ thuật ánh sáng hiện đại như trình diễn Drone, cùng vẻ đẹp truyền thống của những chiếc đèn lồng khổng lồ, sự kiện diễn ra vào trung tuần tháng 9/2026.

Hội đua bò Chùa Rô: 32 đôi bò tranh tài, giải thưởng lớn mang tính kỷ lục

Hội đua bò Chùa Rô: 32 đôi bò tranh tài, giải thưởng lớn mang tính kỷ lục

(CLO) Hàng nghìn người dân và du khách đã đổ về xã An Cư, tỉnh An Giang để chứng kiến những màn tranh tài gay cấn của 32 đôi bò tại Hội đua bò truyền thống Chùa Rô lần thứ 12 năm 2026. Với mức tiền thưởng giải Nhất tăng kỷ lục lên tới 30 triệu đồng, giải đấu năm nay mang đến những vòng đua rực lửa và kịch tính chưa từng có.

Có gì trong sự kiện kỷ niệm 30 năm thương hiệu Maison Kayser tại Phú Quốc?

Có gì trong sự kiện kỷ niệm 30 năm thương hiệu Maison Kayser tại Phú Quốc?

Ngày 13/9, cửa hàng Eric Kayser tại Thị trấn Hoàng Hôn, Phú Quốc sẽ tổ chức sự kiện hưởng ứng cột mốc 30 năm hình thành và phát triển của thương hiệu bánh Pháp Maison Kayser. Những màn biểu diễn mang cảm hứng lễ hội đường phố Paris cùng loạt quà tặng dành cho khách hàng tròn 30 tuổi hứa hẹn tạo nên một điểm hẹn ngọt ngào tại Nam đảo dịp cuối tuần.

Cỡ chữ bài viết: